Václav Jan Rosa: Thesaurus linguae Bohemicae
Úvod
Index všech českých hesel
A B C Č Ċ D Ď E F G H Ch I K L M N O P Q R S T Ť U V W Y Z Ž Ż
Strany zdroje: VII/102–VII/139
ich führe. Kde wedeſs toho woła? Item Significat, ago, exerceo. ¤ ut VII/103 kupecſtwj weſti, mercantiam exercere. die Kauffmannſchafft führen. Sic žiwnoſt wéſti, die Nahrung führen. tanec wéſti, choreas agere. regdy wéſti etc. ſich υerhalten. on Pěkně ſobě wede, ille pulchrè se gerit. Nechwalitebně ſobě wede, illaudabiliter se gerit. hanebně ſobě wedł, turpiter se geſsit. Wedł ſobě gako pes, geſsit se. uel ita egit, sicut canis. wie gehets dir? Zle mi ſe wede, malè mihi succedit, Es gehet mir Vbel. dobře ſe wedło, benè res succeſsit. geführet. Führung. Führer. ich pflege zu führen. Composita ex wedu, et wodjm sunt perfecta. Imperfectum tempus VII/105 formant ex Iterat. ut Prowádjm, Prowázým, et in ugi, ut Prowozugi. Formatur autem illud ugi ex wodjm, d. mutato in z. ut Regula Gram. P. 2. cap. 25. Obs. 4. N ro 3 o docet. Et admittit wedu omnes præpositiones. an das Beſtimmte Ort führen. doweď ho až domu, až na rýnk, až do Berauna etc. ducas illum usq ad domum, usq forum, usq Beronam etc. führe ihn biſs nach hauſß, biſs auf den Ring, biſs auf Beraun etc. Ne toliko až domu, ale až y do poſtele ho dowedł. non tantùm domum, sed etiam ad lectum ipsum VII/106 deduxit. Er hat ihn nicht allein nach hauſß, ſondern gar ins Bett geführet. 2 do Significat etiam, Způſobiti, efficere, zu wegen bringen. ut gá ſobě to dowedu, uel absq ſobě, gá to ( l. toho) dowedu, že muſýſs gjti. Ego hoc efficiam, ut debeas ire. Ich will es zuwegen bringen. daß du muſt gehen. Nedowedeſs ſobě toho. nemohł toho dowéſti etc. 3 tio Cum Genit. Aliqui etiam cum Accuſ. sed non tam pulchrè, perpetrare, committere, Begehen, erweiſen. ¤ ut hrdjnſkýho ſkůtku dowedł. Heroicum factum perpetrauit. Er hat eine heroiſche That begangen. dowedł gakýhos nepěknýho kauſku. Commisit aliquid non laudabile. Er hat ein Stückel ſo nicht rühmlich begangen. VII/107 Cos pěknýho dowedł? pulchram rem fecisti. du haſt ſchöne Sach gethan. 4 to ku koncy přiwéſti, ad finem perducere, zu Ende bringen. ut začał gſy rozepři, kterau za žiwobýtj swého Sotwa dowedeſs, mouisti actionem, quam tuâ uita ad finem uix perduces. du haſt eine action angefangen, welche bey deiner Lebens zeit wirdſt ſchwerlich ausgeführet haben. 5 to Proweſti, prokázati, dokázati, probare, darthuen. ut timto průwodem toho dowedł, At cautè est hoc uerbo in hocce Significatu utendum, ne fiat sensus ambiguus. darthuen, erweiſen. ut On to takto dowozował, ille hoc modo id probabat, VII/108 seu probare uolebat. Er hat es wollen alſo erweiſen, beweiſen. Item Půſobiti, exercere, führen. ut wſſeligakýho rekowſtwj, wſſeligakých kunſtů dowozował, omnis generis actus, et artes exercebat. darthuen. on to takto dowodj. ita hoc probare intendit. ich argumentire. mit argumenten erweißen. gá to náležitě VII/110 zdůwodjm. Deriuata. erheblich. Vnerheblich. Item, neprawý, křiwý, uerodiſsimilis, Vnrecht. erheblich. Nedůwodně. Vnerheblich, Vnrecht, mäſſig. Erheblichkeit. mehr als einen zuführen, ut nawedł tam wſſeligake chaſy. etc. 2 do cum Accus. et Dat. personæ. Přiwabiti k čaſtemu přicházenj, allicere ad sæpe ueniendum. ut Kupec, sſenkýř nawedł ſobě lidi, hoſti. t. má nawedený lid, totiž že k němu čaſto pro zbožj, neb pro piwo, a wjno přicházegj. hinc. gewohnt. ut lid ge giž tam (t. do toho domu) nawedený, t. zwykłý tam choditi. homines sunt iam aſsueti illuc ire. die Leüthe ſeyn ſchon gewohnt hin zu gehen. angeführet. â Sequenti uerbo. 3 tio Naweſti, nawáděti, cum Accus, et præp. k. Namłuwiti, persuadere, instigare, inducere, anführen, anſtiefften, Bereden. Be-einredung, Anführung. on ho k tomu nawedł, ipse illum ad hoc induxit, er hat ihn darzu angeführet. Geho náwodem ſe to ſtało. Ipsius persuasione hoc factum est. durch ſeyne Anführung iſt es geſchehen. eine angeſtellte Sache. ut to ge był ňáký náwod na něho. υiel. ut wełký náwod lidu, wogſka, dobytka etc. Anführer. oben hin, oder obenher führen. Vmbführen. Item. Oſwědčiti, giſté oſoby na spatřenj něčeho wyweſti, swědky ſkrz očité gich spatřenj proweſti. contestari aliquid testibus, seu testibus per ocularem illorum inspectionem comprobare. ¤ ut takyli geſt tu ſſkodu náležitě lidmi (swědky) obwedł? (lidmi, l. swědky potest etiam omitti.) curauitne illud damnum testibus contestari, id est: conspici? hinc obwedená ſſkoda, (t. oſwědčená) damnum testibus probatum. Vmbführung. Item oſwědčenj, contestatio, ocularis inspectio. Má doſtatečný ſſkod zděła VII/115 ných obwod. t. má obwedený ſſkody. hinweg führen. odweď toho koně na ſtranu. abducas istum equum ad partem, führe das Pferdt hinweg. Adag. Kdo zawadił, ať odwádj. 2 do Odraditi, abducere, diſsuadere, deterrere, abhalten, abziehen, abführen. on ho od kaupě toho ſtatku odwedł. 3 tio Odewzdati, tradere, Vbergeben, Vberliefern. Właſtně do rukau gſem mu to pſanj odwedł, ad ipsas manus tradidi ipsi illas literas. in die handt hab ich ihm das Schreiben Vberliefert. Giž mu ten Statek odwedł, iam ipsi VII/116 tradidit bonum. Er hat ihm ſchon das Guth Vbergeben. Penjze odwéſti, est soluere. dnes mu m/10 f. odwedł. Hodie ipsi m/10 f exsoluit. heünt hat er ihm m/10 ausgezahlet. 4 to Zawrhowati, Zamjtati, Odmjtati, refutare, confutare, refellere, widerlegen, ablehnen, Vmbſtoſſen. čim to odwádj, quomodo hoc refutat? wie thuet er das widerlegen? On mé žałoby nitčimž neodwedł. Ille meum libellum non dilluit, non euertit. er hat meine Klage mit nichten abgelehnet. 5 to Odweſti newinnu, est innocentiam deducere, ſeine Vnſchuld erweiſen. ut on geſt swau newinu náležitě odwedł. Ille innocentiam suam, sufficienter probauit, Er hat ſeine Vnſchuld VII/117 genugſamb ausgeführt. Ničimž newinny Swé neodwedł, ille suam innocentiam non probauit. Er hat ſeine Vnſchuld nicht erwieſen. hinc Ein jeder der ſich zur Ausführung ſeiner Vnſchuldt beruffet, zu hören iſt. Schrifft. wenig führen. Powodjſs drobet to pachołátko. Ziehſtrick. Vrſacher. ut on geſt toho wſſeho Půwod, l. Půwodem. ille est omnium istorum author, seu causa, Er iſt deſſen allen Vrſacher. 2 do Kdo něco Sám od ſebe začiná a děłá. Author, ut on geſt te knjhy Půwodem, ille est hujus libri author. Er iſt der υerfaſſer, l. Vrheber dieſes Buchs. 3 io Každý zaċatek wěcy, principium seu origo cuiuslibet rei, Anfang einer jeden Sache. ut Potoků půwodowe gſau Studnice, Studánky, pramenowe. 4 to Kdo proti druhemu Saud začjná. (Žałobnjk) actor, Kläger. hinc der klagende Theil. Vnten führen. Meth. oſſiditi, přechytrati, okłamati, decipere, seducere, defraudare, circumuenire, betrügen, VerVortheilen. hinc Betrug, Argliſtigkeit. Arglieſtig, betrügeriſch. argliſtiglich, betrügeriſch. Betrüger. Betrügerin. Vberführen. Vberführen. non est tamen dolosum, sed utimur eo, quando quis præter dolum decipitur. E contra, Podwéſti, dolum in se continet, et ideo est pœnale. on mne přewedł, t. na to namłuwił. Vberführung. Vberführer. Item Přemłuwiteł, seductor, (at non dolosus) Vberführer. ¤ Sed utrumq non est multùm in usu. herfürführen. zuführen. ut řeznjk přiwedł woła. darzubringen, dahin bewegen. Nemuže k tomu přiweden býti, aby wěřił. non potest adduci, ut credat. Er mag darzu nicht gebracht werden. daß ers glaubet. Gá ho k tomu přiwedu, že to Včinj. darzu bringen. anführen. ut Přiweſti k hněwu, com VII/123 mouere ad iram, zornig machen. přiweſti k hřjchu, causam peccati eſse, zu der Sünd bringen. Přiwedł mne k weliké ſſkodě, ( l. do weliké ſſkody) perduxit me ad magnum damnum. Er hat mich zu groſſen Schaden gebracht. Vnterſich bringen, Vnterwerffen, Vnterwürffig machen, Vnter das Joch bringen. Wſſechny ty kraginy pod Swau moc přiwedł. Omnes illas regiones sibi subiugauit. Zuführung. Zuführer. durchführen. ut Prowedł mne ſkrz troge dwéře. duxerat VII/124 me per triplicem portam, Er hat mich durch dreyerley Thür geführet. 2 do Vkázati, vkazowati, prokázati, monstrare, exercere, beweiſen. Prowedł tam znamenitý kauſek; wſſeligaký kunſty prowozował. 3 tio agere, exercere, ducere, führen, treiben. ut Prowozuge wełkau žiwnoſt, ille ducit magnam oëconomiam. Er führet groſſe Nahrung. Prowozuge kupecſtwj, agit mercatorem, Prowozuge řemeſło, exercet opificium. Neprowozuge žádného řemeſła, nullum opificium exercet. 4 to dokázati, prokázati, opodſtatniti, probare, docere, darthuen, erweiſen. gá to takto prowozugi. ego hoc ita probo. Gá gſem to doſtatečně prowedł, a prokázał. ego hoc sufficienter probaui, ich hab es VII/125 genugſam erwieſen, Vndt dargethan. hinc Beweiſs, Beweiſsthumb. neobſtáł swym průwodem. non substitit cum sua probatione. Er iſt mit ſeinem Beweiſs nicht beſtanden. beweiſslich. ut Spis Pŕůwodnj, scriptum probatorium, Probationſchrifft. begleiten. gaks ho daleko prowodił? quousq eum comitatus es? wie weit haſt du ihn begleitet? Begleitung. měł pěkný průwod. 2 do Přjgezd něčj, sprowáženjm. Wgezd, VII/126 comitatus. Einzug. Poſeł sſpaněłſký, měł ſławný do Měſt Prazſkých průwod, t. Wgezd. Wegführer. Nota ex prowodjm, fit Speciale uerbum act. Imp. præs. Prowázým, comitor, ich begleite. et pulchriùs dicitur, quàm prowádjm. Præt. prowázeł, Inf. prowázeti. Ich hab ihn biſs nach hauſs begleitet. begleiten. Gaks ho daleko wyprowodił? quò usq illum comitatus es? wie weit haſt du ihn begleitet? Nota, inter wyprowoditi, et doprowoditi, hanc differentiam, quod illud, domum usq, uel ad locum certum comitari Significet, hoc autem ad locum indefinitum, et ad placitum, quousq comitans uult, comitari Significat. u. g. wyprowoď toho Pána, comiteris hunc Dominum, begleite den herrn. Significat ut illum comitetur uel solùm in domo, uel aliquo non procul extra domum. at doprowoď, significaret, usq domum. Nota 2 do Wyprowoditi, wyprowázeti, admittit adhuc alias præpositiones. wenig, nicht weit begleiten. trennen, abſondern, ſcheiden, υoneinander Thuen. Sotwa ge rozwedł etc. (t. roztrhł, když ſe prali.) proč gſau ſe ty Manžele rozwedli. Item rozkłádati, na rozdjłny ſtrany weſti, diducere. ut rozwáděti, rozwozowati rýwj, křowj, diducere uites, plantare. on tu řeku na rozdjłný potůčky rozwedł. Eheſcheidung. Zuſammen führen. giž gſem ge wſſechny swedł. Item Sweſti, Swozowati, lenocinari, kuplen. hinc hurenwirth. hurenwirthin. Kuplerey, hurenwirthſchafft. Kupleriſch. einführen, führen. vwedł ho na Zámek, do pokoge, do Zahrady, VII/131 do koſteła. induxit eum ad arcem, hypocaustum, hortum, templum, er hat ihn eingeführet ins Schloſß, in die Stuben, in Garten, in die Kirchen etc. 2 do Přiweſti, připrawiti, perducere, darzu bringen. Vwedł ho k welikým ſſkodám, ( l. do welikých ſſkod.) ille ipsum perduxit ad magnas expensas. Er hat ihn zu groſſen Schaden gebracht. 3 tio Vwéſti do Statku, est terminus juris, et Significat. (ku Práwu dědicſkému zwéſti, zmocněnj Statku dáti, zmocněnj naSstatku včiniti, wykonati, někoho ſtatku zmocniti,) hæreditariè in bonum introducere. in ein erblich Guth einführen. Geſt vweden do toho Statku etc. erbliche Einführung. Et hæc est optima executio, quia est unicus tantùm gradus executionis, et statim jus dominij et poſseſsionis tribuit, fit â Tabulis Regiis per Camerarium. Einführung der Sechswöcherin in die Kirchen. Weib ſo die Sechswöcherin in die Kirchen begleiten Thuet. ausführen. Wywedł ho z domu etc. VII/133 Adag. Na wrch makowice by ho wywedł, (ô hłaupým ſe řjká,) de stupido solet dici.) 2 do wywéſti, u. g. z błudu, z domněnj, z wáſſně, liberare ab errore, opinione, phantasia. 3io wymocti, euincere, ausfechten, ausführen. ut předce tu wěc wywedł, tamen illam rem euicit, Er hat die Sach gleich wohl ausgefachten. on giž swau rozepři wywedł, ille iam suam actionem ad finem perduxit. Er hat ſchon ſeine action ausgeführet. Ta pře geſt giž wywedená. hæc actio est iam finita. die action iſt ſchon ausgeführet. 4 to poroditi, procreare, erzeügen. ut wywedł rodinu. wywedł deſet Synů na Swět. etc. VII/134 5 to Wywéſti ſe, wywýſti ſe, cum præp. z. (očiſtiti ſe) purgare se, innocentiam suam deducere, ſich ausführen. Ze wſſeho ſe wywedł, totaliter se purgauit, Er hat ſich deſſen allen ausgeführet. Wywedł ſe z toho nářku etc. Ausführung. gerichtliche Ausführung. ſich zur Ausführung ſtellen. Kdož by ſe k wegwodu, obeſłán gſa nepoſtawił, Pſancem (t. zlepowěſtným) zuſtane. Qui ad deductionem innocentiæ citatus non sistit, fit infamis. der nicht zur VII/135 Ausführung ſeiner Vnſchuldt erſcheinen würde, derſelbe wirdt Ehrloß. Stadtrecht S. 26. hertzog. hertzog Standt. Item Wegwodſtwj, (Knjżetſtwj,) ducatus, hertzogthum. hertzogiſch. einführen. Es hat ihm der Cammerling VII/136 in das Guth eingeführet. Zwedł ſe Komornjkem do Statku, immiſsus est per Cammerarium in bonum, Er iſt durch den Cammerling in das Guth eingeführet worden. Zwedł ho Rychtář do domu, a Zwedł ſe Rychtářem do domu. etc. Einführung. abgehen. ut dobře ſe nám zwedło, benè nobis succeſsit, Es iſt Vns die Sach wohl angegangen, oder es iſt die Sach wohl abgangen. auf einen Vnbekannten Ort führen. ut zawedł ho do cyzých zemj, seduxit VII/137 illum ad extraneas prouincias, Er hat ihn in die frembde Länder geführet. Zawedł ho do puſtých łeſů, ( l. na puſty leſy) deduxit illum ad uastas syluas, er hat ihn in die Wüſte Wälder geführet. Kdo wj, kamby on ho zawedł. quis scit, quo illum seduceret. Wer weiſs wo er ihn hinführen Thäte. Zawedł ho do Turek, abduxit illum in Turciam, Er hat ihn in die Türkey weggeführet. 2 do Significat etiam (vweſti) deducere, führen. ut Zawedł řemeſłnjky na djło. ( l. do djła,) deduxit opifices ad laborem. Zawedł ženu na pole. deduxit meſsores ad agrum. Zaweſti zápáſnjky na płac, deducere luctatores ad locum luctatorium. die Ringer auf den RingPlatz anführen; hinc zu dem Kampf oder Streit anführen. die Wett in Streit, oder Kampff. wettlauffen. ô záwod něco děłati, labore pro aliqua re certare, mit der Arbeit Vmb etwas wetten. Lauffplatz, Lauffbahn. Záwodnj wozýk, Rennwäglein. Wettlauffer. υerführen. ut on ho zawedł. ille seduxit ipsum, er hat ihn υerführet, on ho w te při zawedł, sam ſe zawedł. Gá ho nezawedu. etc. herabhinabführen. Zſweď ho dołu ze schodů, deducas illum deorsum ex gradibus. Meth. Seducere, υerführen. ut zſwedł ho z prawé ceſty, on ho z toho zſwedł. υerführer. Alij etiam swůdce. Zſwůdce lidu. Seductor populi. Nota, ne hæc uerba confundas, nam finita in Infin. wáděti, et wati, sunt imperfecta, ut ab initio dictum est. Index všech českých hesel
A B C Č Ċ D Ď E F G H Ch I K L M N O P Q R S T Ť U V W Y Z Ž Ż