Václav Jan Rosa: Thesaurus linguae Bohemicae
Úvod

Index všech českých hesel

A B C Č Ċ D Ď E F G H Ch I K L M N O P Q R S T Ť U V W Y Z Ž Ż

Strany zdroje: IV/371–IV/393

• Pługi, Sing: præs: Imp: Neut: (na wodě ſe wznaſſjm) no, nato, Ich ſchwimme. Præt: płauł, Inf: płauti.
• Płowu, płował, płowati. pławám, -ał, -ati. płynu, płynuł, płynauti. idem quod pługi. omnia Sing. præs. Imp: neut. Deriuantur â Płt g. f. (něco łechkého po wodě ſe wznáſſegicý) Item Płt, apud slauos uocatur wor (Swázané dřjwj k pławbě) rates, floß. hinc.
• Płtawec, płták, płtař, płtnjk, (kdo na płti handługe) ratiarius, at IV/372 pulchriùs, Pławec. Adag. Vč ty rybu płowati. Těžko proti praudu płowati. Nota. Pługi, et płynu, magis conuenit inanimatis, ut dřewo pługe. pławu, płowu, animatis. ut čłowěk, kuň, pes pławe. Pławám, solet etiam actiuè poni, loco pławjm, per aquam deueho, ich flöſſe. pławagj dřjwj. ¤ Item per regulas Grammatices, poſsum dicere etiam, pławu, l. pławi, -eſſ, -e. Płynu, significat propriè, (teku) fluo, ich flieſſe. et per figuram Significat etiam pługi. Meth. płyne mu řeč, gako woda. ſſtěſti mu samo płyne. gako by płynuł.
• IV/373 Płynutj, l. płynutoſt břicha, płynutełnoſt, uentris profluuium.
• Płynutełný, (kdo tu nemoc trpj) qui habet hanc infirmitatem.
• Aupławice, Vpławice (chyſtačka, běhawka, sračka, čerwená nemoc) Item płynutoſt, uenter fluens, aluus soluta, fluxus uentris, Bauchfluſs, Bauchlauff.
• Pławáwám, ex pławám: płowáwám, ex płowu Freq.
• Płýwám, l. płegwám, ex pługi, et płynu Freq: Simplex non est adeò in usu, sed cum Compositis. Composita ex pługi, płowám, pławám, płynu, fiunt perfecta, et ex præsenti fit futurum. ut Fut: dopługi, dopłowu, dopławám, dopłynu etc. Præt: et Inf: IV/374 habent sicut Simplicia, solùm præpositio additur. Composita formant tempus præsens Imp: ex freq: sed ualdè rarò, potiſsimum cum his præpositionibus: ¤ ut dopławáwám, přepławáwám, připławáwám, zſpławáwám. neut. et actiuè.
• Zpłýwám, l. zplegwám, neut. supernato, ich ſchwimme. Něco tam na rybnjce zpłegwá. aliquid in piscina supernatat. Es ſchwimmet etwas auf den Teüch. Composita ex płynu, fluo, ich flieſſe. formant duplex præsens Imp: ex freq: płýwám, l. płegwám, ut wyplegwám. Et in ugi, ut wypłynugi. Composita ex his quatuor uerbis Simplicibus admittunt sequentes præpositiones.
• IV/375 dopłauti, dopłowati, dopławati, dopłynauti. (g. ſkrz płowánj k cyli a neb koncy přigjti, dogjti) natando ad finem peruenire. ut dopłauł k břehu, l. břehu. natando ad littus uenit. adnatauit littus.
• Napłauti, napławati, Innatare, anſchwimmen. popłoweli tam, właſtně mu na ránu napługe. Aliquando solent etiam actiuè poni, loco Napławiti, ut napłauli, napławali dřjwj, y objlj hognoſt. abundantiam lignorum, et frumenti aquâ aduexerunt.
• Nadpłauti, nadpłynauti, nadpławati, nadpłowati, supernatare, oben ſchwimmen.
• Opłauti, opłynauti, circumnatare, Vmbſchwimmen.
• IV/376 Opłýwati, l. opłegwati. Imp: ex freq: płýwám, cum Instr: Significat pulchrè abundare illa re, quæ ponitur in Instr: casu. ut Opłýwati ſſtěſtjm, bohatſtwjm. (gt. tak mnoho mjti, ažby w něm gako zpłýwał.) abundare fortuna, diuitijs.
• Odpłauti, odpłynauti, odpłowati, odpławati. natando, uel nauigando abire, wegſchwimmen, wegſchieffen. kdy od břehu podáł na moře odpłauli? W poledne odpłauli.
• Odpłýwati, l. odplegwati, refluere, zuruck flieſſen. ut woda připłýwá, l. připłynuge, a odpłynuge. aqua affluit, et refluit.
• Popłauti, popłynauti, popławati, popłowati. Significant idem Simplicia, IV/377 at in Significatione perfecta. ut popługi, popławám, natabo, uel etiam nauigabo.
• Podpłauti, podpłynauti, podpławati, podpłowati. subnatare, Vnterſchwimmen.
• Podpłynauti, podpłýwati, subinfluere.
• Přepłauti, přepłynauti, přepławati, přepłowati. transnatare, Vberſchwimmen. Adag: moře přepłauti těžko. Significant etiam přepławiti ſe, traijcere, transfretare, Vberſchieffen. paſsiuè non actiuè. Construitur cum Accus: uel præp: přes, ut přepłauli moře, uel přes moře.
• Přepłauti, přepławati ( u. g. druhého) est natando alterum uincere. Einen in Schwimmen Vberwinden.
• Přepłýnauti, přepłýwati, Superfluere, IV/378 Vberflieſſen.
• Připłauti, připłynauti, připławati, připłowati. adnatare, Zuſchwimmen. Item připławiti ſe, appellere, ad portum uenire, anländen, zu Landt ſchieffen.
• Připłynauti, připłýwati, affluere, zuflieſſen.
• Propłynauti, propłauti, propłowati, propławati, natando transire, durchſchwimmen. ¤ Item nauigando transire, durchſchieffen.
• Propłynauti, propłýwati, transfluere, fluendo transire, durchflieſſen.
• Rozpławati, idem rozpławiti.
• Rozpłynauti, rozpłýwati, diffluere, zerflieſſen. IV/379 Item roztýcti, roztécy, diffluere, liquescere: et in hac Significatione potest etiam addi ſe. Meth: rozpłynuło ſe předſewzetj (t. rozeſſło) mutatum consilium.
• Spłynauti, Spłýwati, confluere, zuſammenflieſſen.
• Vpłauti, vpłynauti. Significat 1 mo natando, uel nauigando ex conspectu abire, et amitti, ſich zu Waſſer υerliehren. ut to dřewo giž někam vpłauło. vpłynuło. 2 do natando, uel nauigando conficere. ut za hodinu tři mjle vpłauli, intra horam tria milliaria nauigando confecerunt. Idem Significat vpłowati, vpławati, ut vpławali za den 20 mił, IV/380 confecerunt nauigando 20 milliaria intra diem. 3 io Vpłynauti, Significat etiam elabi, præterire. ut Náděge, přiłežitoſt vpłýnuła. dnowe žiwota vpłýnuły.
• Vpławice, uide płynutj.
• Wpłauti, wplinauti, wpławati, ad intro natare, l. nauigare, einſchwimmen, l. einſchieffen.
• Wypłauti, wyplinauti, wypławati, wypłowati. enatare, ausſchwimmen. Item enauigare, ausſchieffen.
• Wypłynauti, wypłegwati, wypłýwati, effluere, emanare, ausflieſſen. Meth. sequi, prouenire, folgen. ¤ ut z toho wypłegwá, ex hoc sequitur, aus dieſem folget. ¤ Mnoho złého wypłynuło (t. poſſło) z te wěcy. IV/381 multa mala prouenerunt ex hac re. Es iſt υiel Vbels daraus entſprungen.
• Zpłynauti, zpłauti, perf: Zpłauwati, zpłýwati, zplegwati. Imp: supernatare.
• Zapłauti, zapłynauti, zapławati, zapłowati. natando, uel nauigando abire, ut nesciatur quo? ut kdo wj, kde gſau zapłauli?
• Zapławati, actiuè, Significat poſse per aquam deuehere. können flöſſen. ut On Sam zapławe ten pramen: ani sam třetj toho pramene ne zapławá. Si ponatur in præterito, ut on sam ten pramen zapławał. tunc poſse in actum ipsum redigitur, et significat actum perfectum, Er allein hat das holtz herab geflöſſet.
• IV/382 Zſpłauti, zſpłynauti, zſpławati, zſpłowati, deorsum natare, l. nauigare, herab ſchwimmen, l. ſchieffen. ¤ giž zſpłauli z gezu. Hic formatur aliud uerbum.
• Pławjm (půſobjm, aby płynuło) facio, ut per aquam fluat, uel pergat. pławám, ich flöſſe, zu Waſſer führe. ut pławiti dřjwj, ligna per aquam deuehere, holtz flöſſen. Item significat broditi, u. g. pławiti koně, est equos ad aquam ducere, et â luto purgare. w tom rybnjčku pławjwagj koně.
• Pławjm ſe, Sign: (na woru, l. na łodi gedu) nauigo, ich sſchieffe. Nota: Pławiti, significat etiam aliquid IV/383 condensatum, ut est cera, sæuum diſsoluere, u. g. Swjčku, Słaupek etc. nepław swjčky, co tak ten słaupek pławjſs (t. rozhřjwáſs, rozpauſſtjſs) Paſsiuè: pławj ſe Swjčka, Spłaupek etc. (když ſe bud od sweho, neb blizkeho ohně rozpłýwá)
• Pławec, Nauta, Schiffmann.
• Pławecſký, adject:
• Pławba, g. f. nauigatio, Schiffart.
• Pławný, Popławný. adj. nauigabilis, Schiffreich. ut pławná řeka, nauigabile flumen, Schiffreichwaſſer.
• Pławjwám, pławjwám ſe, freq. Composita ex pławjm, et pławjm ſe, sunt omnia perfecta, ut připławjm, připławił, připlawiti. IV/384 Præsens Imp: formant in ugi. ¤ ut Præs. připławugi, Præt: připławował, Inf. připławowati. ¤ Cum frequentatiuo raro componitur. ¤ Admittunt sequentes præpositiones.
• dopławiti, (dopławati) Sig: 1 mo ad finem, uel ad locum destinatum per aquam deuehere. dnes sotwa na zbraſław dopławj. giž dnes dopławme (dotahněme) do Prahy. 2 do reliquum aquâ deuehere. Naſſj giž dřjwj y objlj do Měſt Prazſkých dopławili. id est, iam omnia ligna, et frumentum per aquam Pragam deuexerunt.
• dopławiti ſe (dopławati) ad certum et destinatum locum nauigando uenire. IV/385 dnes dopławjme ſe do Litoměřic. Hodie nauigando usq Lithomericium uenturi sumus. Illud ſe in hoc sensu aliquando solet omitti. Zegtra dopławjme ( loco dopławjme ſe) do drážďan. cras nauigabimus usq Dresdam. dopławiti ſe na druhau Stranu, nauigando ad alteram partem peruenire. Sic dicimus dopławiti koně, reliquos equos in aqua purgare. ¤ dopławiti swjčku, reliquum candelæ liquefacere.
• Napławiti, perf. napławowati, Imp. aqua inuehere, uel superuehere. anflöſſen. u. g. dum ligna ex aqua euehuntur, tunc unus illa ligna aquâ supra currum inducit, et inuehit. cełý den napławował dřjwj. hinc
• IV/386 Napławač (kdo napławuge)
• Napławiti, Significat etiam (mnoho wodau naneſti) multùm per aquam adportare, l. aggregare. ut woda napławiła dřjwj, pjſku, błáta. aqua adportauit multùm lignorum, arenæ luti. Paſsiuè, napławiło ſe mnoho dřjwj, pjſku, błáta. hinc
• Nápław, g. m. uel Nápława g. f. (co woda napławiła, neb naneſła)
• Napławiti ſe, Sign: etiam ad satietatem nauigare: ¤ ut giž gſme ſe doſti napławili.
• Odpławiti, odpławati. Sign: 1 mo wſſechno zſpławiti, totum aquâ deuehere, alles abflöſſen; zu Waſſer abfüfren. giž wſſechno dřjwj odpławili. IV/387 2 do soluere â littore. ut gak od břehu odpławili. etc quàm primum â littore soluerunt, et aquâ abiuerunt etc. dicitur etiam 3 io Odpławiti koně.
• Odpławiti ſe, (odpłauti, odpławati) Soluere nauim, l. anchoram, nauigio discedere, wegſchiffen, daVonſchiffen.
• Popławiti, act: popławiti ſe, paſs: Idem quod Simplicia, sed perfectæ Significationis. ¤ Popławjme, l. popławjme ſe z Ržjma do Benátek. nauigabimus Româ Venetias. ¤ Kde popławjſs ty Pány? quorsum nauigio uehes hos Dominos? wo wirſt du die herren zu Waſſer hin führen?
• Podpławiti, act: podpławiti ſe, paſs. (Podpławati) dicitur etiam pulchrè, woda IV/388 podpławiła tráwu (t. podkaliła) aqua infecit gramen luto, uel arena
• Přepławiti (přepławati) traijcere, transuehere, nauigio deſerre. Vberſchiffen, zu Waſſer Vberführen.
• Přepławiti ſe, traijcere, transfretare, Vberſchiffen, Vberfahren. cum præp. přes. utrumq actiuum et paſsiuum. ¤ ut přepławiti ſe přes řeku, moře gezero etc.
• Připławiti, appellere, ad portum deducere nauim, per aquam aliquò deuenire, anländen, anſchiffen. ut připławili k břehu, k zemi, k měſtu do měſta, appullerunt ad littus, ad terram, ad urbem, in urbem. dicitur etiam, woda připławiła łauku, (t. zakaliła) aqua infecit luto, uel arenâ pratum.
• Připławiti ſe (připłauti, připławati) IV/389 naui, uel rate uenire, aduehi, deferri, adnauigare. Zu Waſſer kommen.
• Propławiti, act: propławiti ſe, paſs: (propławati, propłauti) aquâ transire, pernauigare, durchſchiffen. předce ſkrz ty praudy, a ſkały ſſtiaſtně propławili, l. ſe propławili.
• Propławiti koně, idem wypławiti.
• Rozpławiti ſe. (ſem tam ſe pławiti) Armada ſe rozpławiła (t. rozgeła)
• Spławiti (w hromadu pławiti) zuſammen flöſſen. ut giž magj dřjwj spławáno. (t. poſpolu napłáwano)
• Vpławiti (vpłauti) nauigando conficere. ut Vpławili w hodine tři mjle etc.
• Wpławiti (wpłauti) ad intro nauigare, inuehere, einflöſſen, einſchiffen. wpławili IV/390 do čerpadeł, ad portum appullerunt.
• Wypławiti, wypławiti ſe, euadere, enauigare, ausflöſſen, ausſchiffen. u. g. quando aliquando in petris, uel in arena hærent, tunc euadendo, l. enauigando dicuntur, wypławiti etc.
• Wypławiti, dicitur etiam de equis (wybroditi) ut wypławił koně, equos in aquâ ducendo, uel agendo, â luto purgauit.
• Zapławiti, idem quod supra zapławati. actiuè.
• Zapławiti ſe, idem quod Zapłauti.
• Zſpławiti, per aquam deuehere, herabflöſſen. On łetos zſpławił (t. po wodě zſpuſtił) deſet pramenu. Sic z gezu zſpławiti. hinc
• Zſpław, (kudy ſe zbytečná woda z Rybnjků plawj) locus, quo superflua aqua IV/391 ex piscinis dimittitur. ¤ Item brána na gezych, porta in catharactis.
• Zſpławiti ſe, ut zſpławili ſe z gezu. etc. Deriuata.
• Płautew, l. płautwe, g. f. plur. płautwe. Alij dicunt Płýtwa, l. płegtwa, g. f. plur: płýtwy, l. płegtwy. (křjdła rybj, gjmiž pluge, t. djry, kudyž woda vſty pitá wypłýwá) branchiæ, fiſchohren. hinc uerbum.
• Płýtwati. de piscibus dicitur, quasi spirare, dum aquam capiunt, et eijciunt.
• Płýtwánj (gt rybě mjſto dychánj)
• Płýtwati, l. plegtwati (něčim, cum Instr: ) gt zmitati (tak gako ryba do ſebe, a ze sebe wodau) Significat meth: et pulchrè newážiti ſobě. jactare, abuti, non curare, IV/392 non æstimare, uilipendere, υerachten nicht achten. Construitur cum Instr: uel cum præp: w. ut dary Božjmi płýtwati neſłuſſj. non licet donis DEi abuti. Plegtwá Bohatſtwjm, ſſtěſtjm, non æstimat sibi diuitias, fortunam. Płegtwá w penězých, l. penězy, non curat pecunias. id est prodigaliter aliquantùm cum pecunijs agit. Nepłegtwati Božjm wjnem, Božjm darem. est. noli abuti. uel noli superfluè disperdere uinum, donum Dei etc.
• Płuh, alij płauh. g. m. (gt náſtrog k woránj, od płauti, nebo činj wodu z rolj wypłýwati (t. wen płauti, a płynauti) a pole gako płauti. nebo když objlj wėtrem ſe zmjtá, zdá ſe, IV/393 gakoby płauło) Naproti tomu Latinjcý řjkagj, worati moře, (t. pławiti ſe) æquor sulcare. aratrum, Pflug. Adag: to geſt můg płuh (řjkame o každé wěcy, kterauž kdo žiwnoſt wede)
• Płužný, l. płužnj, adj. (co k płuhu náležj) quod ad aratrum spectat, zu dem Pflug gehörig. ut płužnj kolečko etc.
• Popłužj, g. n. coll: (rolj pod płuh, t. která ſe děłá, pole worné) rus, Baufeldt. ¤ Item. dicitur dwůr s rołmi, t. dwůr popłužnj. uilla, Meyerhoff.

Index všech českých hesel

A B C Č Ċ D Ď E F G H Ch I K L M N O P Q R S T Ť U V W Y Z Ž Ż

Úvod