| << | Seznam kořenných hesel |
Gſem – Zabýwka
Jch bin.
Conjugationem ejus Singularem uide in Grammatica mea.
Jch pflege zu ſein.
býwał,
præt.
býwati,
Inf.
Jch pflege offt zu ſein,
Bywáwał,
II/439
præt.
býwáwati,
Inf.
Býti někoho Stregcem, Vgcem, Bratrem.
etc.
Nota, Tertia persona
geſt,
Singul. in negativa pronunciatione mutatur: et loco
ne geſt,
dicitur,
nenj:
vel
néni,
vel
neyni,
aut
negni.
ut
negni tu žádnyho:
non est hîc,
iſt nicht da.
Geweſen.
byłé y Nebyłé młuwiti, (t. giſté y negiſte młuwiti, łecos žwáti)
Weſentlich.
Weſentlich.
künſſtig.
ut
budaucý,
l.
budaucný čas,
futurum tempus,
die Künſſtige Zeit.
hin führo, ins künſſtige.
Weſen.
Item
(bydłenj)
habitatio,
Wohnung.
weſełý geſt tu byt, (t. weſeło tu býti)
est hic jucunda habitatio,
es iſt dahier eine Luſtige Wohnung.
kde
II/441
má ſwůg byt.
etc.
weſentlich.
Item
(co ſtałý byt má trwanliwý)
durabilis,
dauerhafftig.
Weſenheit.
dauerhafftig.
dauerhafftiglich.
dauerhafftigkeit.
ſey.
Item adv.
sive, vel,
entweder, es ſey, oder
etc.
Buďto,
adv. idem
buďto, anebo onno.
Sive hoc, sive illud,
entweder dieſes, oder jenes.
budto onno,
II/441bis
anebo toto
etc.
Composita ex
gſem
sunt perfecta, et non componuntur cum
gſem,
Sed cum
budu.
ut
dobudu,
fut. perf.
dobył,
præt. perf.
dobýti,
Inf. perf.
Imperfectum formatur ex Iterativo,
býwám.
ut
dobýwám,
præs. Imp.
dobýwał,
præt. Imp.
dobýwati,
Inf. Imp.
Freqvent. Compos.
dobýwáwam,
præs.
dobýwáwał,
præt.
dobýwawati,
Inf. Sic reliqva composita neutra formantur.
Item formantur adhuc alia verba Composita, ex
gſem,
Significationis activæ, eodem modo, sicut verba Neutra, hoc solùm singulare habent, qvod locò
budu,
faciunt
bydu,
et in Infinitivo,
II/441ter
ex
býti,
abjiciunt accentum,
ut
dobydu,
fut. perf.
dobył,
præt.
dobyti,
Inf.
dobýwám,
Imperf.
dobýwáwám,
freq.
Bies zu Endt bleiben.
Gižt gá tam až do So hawła dobudu.
jam ego ibi manebo,
vel
perseverabo, usq ad S. Gallum.
Jch werde ſchon dorten bies
S. Galli
ausbleiben.
Nedobude on tam do So hawła.
erwerben.
cum Gen.
Kryſtus Nás ſobě dobył Krwj ſwau. dobył ſobě ſtatku. dobýwati ze země kowů, dobýwati ſobě
II/442
chłeba
etc. hinc.
das Viech.
Item cum Gen. vel Accus.
dobyti (pewnoſt doſtati)
expugnare,
erobern.
ut
dobył dwauch pewnoſti,
expugnavit duo fortalitia.
hat zwey Veſtungen erobert.
Belagern.
ut
dobýwá pewnoſti,
oppugnat fortalitium,
er Thuet die Veſtung belagern.
Ex
dobýwati,
fit Decompositum perfectum, ut:
erobern.
Ex Significat pluralita
II/443
tem genericam, cum Accus. totalitatem. ut
giž wſſechna Mieſta zdobýwał,
jam omnes urbes expugnavit,
er hat ſchon alle Städte erobert
etc. cum Gen. certum numerum, ut
zdobywage některých měſt, tahł
etc.
vide Supra Obser.
Gener. de præp.
z.
mit großer Mühe auſsziehen.
ſotwa gſem to wydobył.
etc.
Vber die Zeit bleiben,
sed debent dicere,
nadbýti, nadbýwati. děwečky po S. Giřj a S. hawłe nadbýwagj dwě Neděłe
etc.
Bekommen, erwerben.
ut
Nabýwá čerwenoſti,
accipit rubedinem.
Bekommet die Röthe. ¤
adag.
Gak nabyto, tak odbyto, złe nabyto, złe odbyto,
malè parta, malè dilabuntur,
Vbel gewonnen, Vbel zerronnen.
allerley bewegliches Vermögen.
Vberbleiben.
Geſſtě Nám nad kopu pět bjłých nadbýwá.
adag.
Někomu wzdyckny nadbýwá (ô ffortełných)
wohnen,
ut
obýwati s ženau,
cohabitare uxori,
mit dem Weib wohnen.
obýwagj ſpołu w gednom domě (t. přebýwagj)
abfertigen.
cum Accus. ut
giž gſem toho poſła
II/446
odbył,
jam expedivi illum tabellarium.
Jch habe ſchon den bothen abgefertiget.
2
do
Cum Accus
(propuſti)
dimittere,
entlaſſen.
Giž gſem odbył mýho ſłužebnjka,
jam dimisi meum famulum,
Jch habe meinen diener des dienſtes ſchon entlaſſen.
3
tio
Cum Gen.
(vtratiti)
consumere,
Verzehren. Verthuen.
giž odbył ſwých peněz,
jam consumpsit suas pecunias,
er hat ſchon ſein Geldt Verzehret.
4
to
Cum Gen.
(dokonati)
absolvere, finire,
Vereichten, ausrichten, Vollenden.
giž gſem odbył práce,
jam absolvi laborem,
Jch habe ſchon die Arbeit Verrichtet.
odbył auřadu, poſełſtwj, treſtánj,
etc.
II/447
5
to
cum Accus.
(wybyti, wyprawiti)
elocare,
abfertigen.
gá gſem giž mau dceru odbył, (t. djłem gegjm)
jam filiam meam debita portione contentavi,
Jch habe ſchon meine Tochter abgefertiget. ¤
hinc
dcera odbytá (t. wybytá)
abgefertigte Tochter.
etc.
6
to
Cum Gen.
(prazdna býti, oſwobozenu, zbawenu býti)
liberari,
Los werden.
Gižť gſem toho trapiče odbył, giž gſem toho Břemen odbył. (t. gſem toho trapiče, břemena, prázden, oſwobozen.)
7
mo
cum Gen. vel Accus.
(prodati)
vendere, distrahere,
Verkauffen,
II/448
giž gſem odbył mého domu, mého zbožj
etc.
Iam vendidi meam domum, meas merces,
Jch hab ſchon mein hauß, meine Waaren Verkauffet.
Nic neodbýwá (t. neprodáwá)
nihil distrahit,
er kann nichts Verkauffen,
adag.
chwálj radby odbył.
laudat venales, qvi vult protrudere merces.
hinc.
Abgang;
má dobrý odbyt na zbožj. (t. kupugj od něho)
habet bonam mercium distractionem,
er hat gutten Abgang auf die Waaren.
Na odbyt děłati, (geſt robotně, Speſſně, łedabyło děłati)
obiter, et perfunctoriè facere,
Eilend,
II/449
Vberhin machen.
Negni mi to na odbyt.
non est mihi venale,
Es iſt mir nicht feyl.
Ziádných odbytů,
l.
žádného odbytu nenj (t. nic ſe neodbýwa, neprodáwá)
nihil potest vendi,
es iſt kein handel nicht, man kann nichts anwehren.
das geſchwindt Verkauffet wird.
ut
odbytné wěcy, (které rádj kupugj)
es iſt kein Abgang auf den Wein.
Neodbytné zbožj, (neprodagné)
ein Menſch deſſen man nicht Loß werden kann.
nicht Lang bleiben.
1. Cor. 16.
pobudu v Wás přes zymu. Pobude, a nebude
etc. hinc.
Vmbſchweiffer.
Vber die Zeit bleiben.
adag.
Swěta
II/451
nepřebudeme (proti Staroſtliwým, a łakomým.)
Item
(nad počet býti)
supereſse,
Vberbleiben, Vbrig ſein.
Geſſtě mu přebýwa,
adhuc ipsi superest.
es Bleibet ihm noch Vbrig.
etc.
wohnen.
přebýwá na Starem Měſtie.
etc.
Wohnung.
mehr ſein. wachſen, zuwachſen, Zukommen.
Impersonal. cum Gen. ut
přibyło nás,
sumus
II/452
jam plures,
Es ſein Vnſer ſchon mehr.
přibyło mu ſtatku, dobytka,
acceſsit ipsi multùm de opibus, pecoribus.
etc. vel
auctæ sunt ipsi opes.
etc.
Es iſt ihm Viel Von Reichthumb, Von Viech zugewachſen.
Toho pachołete hodně přibýwá.
iste puer egregiè crescit.
der Bub wachſet hübſch.
Giž dne přibýwá.
l.
přibegwa,
l.
přibegwá,
dies jam crescit,
der tag wachſet ſchon.
Měſýce přibýwá,
luna crescit,
der Mond wachſet.
Psal. 62.
přjbýwali Wám ſtatku, nepřikłádegte k němu Srdce.
adag.
přibýwá ho, co w hrſti kragjce.
etc.
Dicimus etiam personaliter.
II/453
ut
gá gſem přibył,
ego acceſsi.
Jch bin Zukommen.
My gſme přibyli, dwa, třj přibyli.
etc.
was zugewachſen.
má wełký přjbytek owec,
l.
na owcých.
etc.
freündt.
Item Substantivè
(Swekrus, Sſwakr)
affinis,
Schwager.
Schwager.
Schwagerin.
Schwägerſchafft.
Strom přjbuznoſti.
Arbor affinitatis.
Et.
(
Nota
My Cžechowe dobře Přjbuznoſt nazýwáme. nebo proſtředkem Manžełſtwj, k Rodu, neb Přátełſtwu Ženjcha, y Newěſty, wjce Přáteł přibýwá.
Affines enim dicuntur, qvi non Sanguinis, sed matrimonii conjunctione
II/455
copulati sunt, ut Socer, gener, Socrus, nurus, levir, glos, Vitricus, Noverca, privignus, privigna. etc.
Přjbuznj ſłowau: Tchán, Zeť, Tchyně, (
l.
Swekruſſe) Newěſta, Přjbuznec, Přjbuznice, Otčjm, Macecha,
l.
Macocha, Paſtorek, Paſtorkyně
etc. vide Ius Municip. de Succeſsione ab Intestato
(
weniger ſein, abnehmen.
ut
Vbýło nás,
jam sumus pauciores,
Jetz ſein unſer
II/456
weniger,
Vbýwá dne,
dies decrescit,
der tag nimbt ab.
vbýwá Méſyce,
luna decrescit,
der Mond nimbt ab,
geden vbył, dwá vbyli
etc.
¤
adag.
łet přibýwá, wěku vbýwá.
Annis crescentibus, ætas decrescit.
Bies zu End bleiben, ausſtehen.
ut
gá gſem ſwůg čas wybył (t. wyſtáł,)
Jch hab meine Zeit ausgeſtanden.
abgefertigter, abgetheilter Sohn.
Item
(zmocy Otcowſké wyſſłý)
emancipatus.
herauswerffen.
Zbytky ſkrze ſtřewa wen ſe wybýwagj, (t. wyhazugj)
excrementa per viscera ejiciuntur.
Er hat nicht können dorten bleiben, wegen der Armuth.
2
do
Zbýti, zbýwati (geſt přes počet, neb potřebu býti)
supereſse,
Vberbleiben.
Geſſtě nám zbyło, Geſſtě mu zbýwá
etc.
¤
adag.
nezbýwá mu, (ô chudem, aneb kdo ſe bohatým děłá, negſa)
Vberflüſſigkeit.
na zbyt,
l.
na zbyt, doſti, (t. až zbýwá)
superfluè,
Vberflüſſig.
Vberflüſſig.
Syr. 3.
zbytečnými wěcmi ſe nezanáſſeg, (t. nemłuw zbytečně) zbytečná řeč.
etc.
Vberflüſſig.
Item
(daremně)
frustrancè,
Vergeblich.
Vberflüſſigkeit.
Item
(daremnice, daremnoſt)
frustraneum,
Vergebligkeit.
3
tio
Zbýti, (někoho neb něčeho, geſt zbawenu, oſwobozenu, zproſſtěnu býti, neb zhoſtiti ſe, zproſtiti ſe něčeho)
liberari,
Loß werden.
cum Genit. ut
ſotwa gſem toho čłowěka zbył,
vix ab illo homine liberatus sum,
ich bin des Menſchen kaum Loß worden.
Ani ho za kolik hodin nezbudu.
multis horis ego ab ipso non liberabor.
Jch werde in Viel stunden ſeiner nicht los werden.
hinc.
VnVerſchämt, Vngeſtümm.
VnVerſchämt. ¤
Item
(Neuſtupně, nevſtałe)
indesinenter,
Vnaufhörlich.
Psal. 55. 18.
Nezbedně wołati budu až mne wyſſłyſſj Bůh.
Loß werden, Befreiet ſein.
ut
pozbył gſem hoſtj, ſtaroſti, ſtrachu.
etc.
Item
(ſtratiti)
perdere,
Verliehren,
II/461
pozbył gſem Manžełky, bratra, peněz.
etc.
(t. ſtratił gſem)
| << | Seznam kořenných hesel |