předchozí Nomenclator omnium rerum propria nomina tribus linguis – Latina, Boiemica et Germanica – explicata continens. Ex Hadriano Iunio Medico excerptus et pro usu scholarum Boiemicarum editus následující

[01/13] K4r/151 De arboribus et fruticibus

[01/13/01/001] a Arbor: drys veteribusbl quaevis arbor dicebatur (Nicandri scholiastae) | strom | Strom | Der Baum

bl veteribus] veteriribus

[01/13/01/002] Arbor felix (Catoni): quae fructus gignit, quae et fructifera | plodný strom, rodný štěp | Plodný ſtrom Rodný ſſtěp | Fruchtbarer baum

[01/13/01/003] Arbor infelix (Plinio): religione damnata, quae nullos fert fructus neque seritur | nerodný, neplodný strom | Nerodný neplodný ſtrom | Vnfruchtbarer baum

[01/13/01/004] Arbor bifera (Plinio): quae bis anno dat fructum | strom, kterýž dvakrát do roka ovoce nese | Strom kterýž dwakrát do roka owoce neſe | Der zweymal frucht tregt

[01/13/01/005] Arbor conifera: resinifera, quae conos, id est nuces, pineis similes fert et quae resinam exudat | strom, kterýž šišky nese a prybskyřici z sebe vydává, jako borovice | Strom kterýž ſſyſſky neſe a Prybſkyřicy z ſebe wydáwá/ yako Borowice

[01/13/01/006] Arbor picaria (Ciceroni): quae picem fundit; nam qui silvam picariam intelligit, quae picis fodinas habet, nae ille toto errat coelo – Quis enim unquam picis fodinas, quae arboris lachryma est, vidit? | loučové dřevo | Laučowé dřewo | Pechbaum

[01/13/01/007] Arbor terminalis (Paulo Iurisconsulto) vel finalis: quae pro termino loci aut agrorum fine observatur | výstavek, kterýž meze dělí, mezní strom | Wýſtawek/ kterýž meze dělij/ Meznij ſtrom | Ein Marckbaum

[01/13/01/008] Arbuscula: | strůmek, štípek | Strůmek/ Sſtijpek | Beumle

[01/13/01/009] Arborem in orbem et in pulpam caedere (Plinio)

[01/13/01/010] Arbores in quincuncem dirigire (Ciceroni): metari (Columellae) | štěpí pořádně saditi, K4v/152/a aby v jedné míře jeden od druhého stál | Sſtěpij pořádně ſaditi/ K4v/152/a aby w gedné mijře geden od druhého ſtál | Die Baumen in gleicher ordnung ſtellen

[01/13/01/011] Arbuscula topiaria: quae flexilis et lentore suo sequax ad decorem in hortis conformatur in fornices concameratum; scenoma | strom, kterýž se k stínu na šíř rozkládá | Strom kterýž ſe k ſtijnu na ſſýř rozkládá

[01/13/01/012] Planta: plantarium (Virgilio), stirps omnis, quae pangitur | zrostlina, pláň, kteráž se přesazuje, aneb roub, kterýž se štěpuje | Zroſtlina/ Plaň kteráž ſe přeſazuge aneb Raub kterýž ſe ſſtěpuge | Der Zweigſchoß

[01/13/01/013] Stirps: planta firmitate praedita | kmen | Kmen | Der Stam

[01/13/01/014] Virgultum: cremium (Columellae), cuius usus est ad cremandum; cuiusmodi sunt genista, spartum, ruta | proutí, metloví, mladistvé křoví | Prautij/ Metlowij. Mladiſtwé křowij | Niderebeumle

[01/13/01/015] Stolones (Plinio): soboles (Columellae); b coliculi inutiles e radicibus aut caudicis lateribus succrescentes | odnože, vlci | Odnože/ Wlcy | Nebenſchoß bei den ſtammen

[01/13/01/016] Frutex: fit pullulatione stolonum, nec assurgit ad iustam arboris magnitudinem | keř | Keř | Standt

[01/13/01/017] Semina (Virgilio) et plantae: dicuntur surculi depacti, qui actis radicibus in vineta aut arbusta transferuntur | pláně | Pláně

[01/13/01/018] Surculus: germen, turio (Columellae), ramus exilior teneriorque fruticis | mladistvý kmen aneb proutek | Mladiſtwý kmen/ aneb prautek | Jungerzweig

[01/13/01/019] Surculus (Quinctiliano): insitum (Columellae), calamus (Plinio), ramulus novellus, qui inspicatur ad inserendum | roub | Raub | Zweigſchoß

[01/13/01/020] Talea: surculus utrinque resectus, ut inseraturbm terrae | odnož | Odnož | Knebel

bm inseratur] inſeratnr

[01/13/01/021] Taleas inhumare (Plinio): | K5r/153/a odnože do země saditi | K5r/153/a Odnože do země ſaditi | Knebeln pflantzen

[01/13/01/022] Caudex: stipes, truncus arboris cum frondibus | pařez stromu, peň s větvovím | Pařez ſtromu/ Peň s wětwowijm | Der Stam

[01/13/01/023] Truncus: caudex ramis et frondibus exutus | peň osekaný, špalek | Peň oſekaný/ Sſpalek | Abgehawen ſtam/ Stumpff

[01/13/01/024] Ramus: brachium arboris (Columellae) | větev | Wětew | Der Aſt

[01/13/01/025] Ramale (Ovidio): ramus ab arbore reiectus; spadix | odťatá větev | Odtiatá wětew | Abgehawen aſt

[01/13/01/026] Termes (Horatio): ramus cum fructibus decerptus | ulomená větev s ovocem | Vlomená wětew s owocem | Abgebrochner aſt mit der frucht

[01/13/01/027] Spadix: ramus palmae una cum fructibus revulsus

[01/13/01/028] Virga: rhabdus | prut, metla | Prut/ Metla | Gert/ Rut

[01/13/01/029] Vimen: quasi vincimen | všeliké mladistvé proutí hebké k vázaní aneb b pletení, jako mladé vrbí, jíví, rokytí | Wſſeliké mladiſtwé prautij hebké k wázanij aneb b pletenij/ yako mladé wrbij/ gijwij/ rokytij | Weiche ſtande/ weiden

[01/13/01/030] Cortex: exterior arboris veluti crusta | kůra na stromu | Kuora na ſtromu | Die Rindt

[01/13/01/031] Liber: interior tunica arboris ipsi ligno adhaerens | vnitřní kůrka na dřevě | Wnitřnij kuorka na dřewě | Innerlich rindt

[01/13/01/032] Fastigium: cacumen, vertex | vršek stromu | Wrſſek ſtromu | Der gipffel am baum

[01/13/01/033] Frons, frondis: | zelená ratolest | Zelená ratoleſt | Grüner zweig

[01/13/01/034] Est autem ramus cum foliis virens vel saltem folium arborum, ut herbis sit commune folium cum floribus arboribusque

[01/13/01/035] Folium: | list | Liſt | Das Blat

[01/13/01/036] Folium carnosum (Plinio): crassiusculum | tlustý list | Tluſtý liſt | Dickblat

[01/13/01/037] Folium crenatum: pinnatum (Plinio), incisuris divisum | zpilovaný list | Zpilowaný liſt | Zerhackt blat

[01/13/01/038] Echinus (Plinio): echynatus calyx (Plinio); asperum et spinosum castaneae opercuK5v/154/alum | bodlák na kaštanu | Bodlák na Kaſſtanu | Kaſtanien igel

[01/13/01/039] Quisquiliae: reiectamenta caducorum foliorum | padlý list | Padlý liſt | Hinwürffig geſtend

[01/13/01/040] Medulla arboris fructusve: matrix | stržeň dřeva | Stržeň dřewa | Kern oder Marck

[01/13/01/041] Fructus: | ovoce | Owoce | Frucht

[01/13/01/042] Fructus deformatus (Fabio): qui a delapsis floribus iam formatus existit | ovoce, kteréž se po spadlém květu zakládá | Owoce kteréž ſe po ſpadlém kwětu zakládá | Geſtelte Frucht

[01/13/01/043] Oculus (Columellae): gemma (Ciceroni) | pupenec, oko | Pupenec/ oko | Knoſpen/ Aug

[01/13/01/044] Pediculus: stylus (Plinio), petiolus (Columellae), a quo folium aut fructus dependet | stopka aneb špička | Stopka aneb Sſpička | Der Stil am opß

[01/13/01/045] Nucamentum: panicula (Plinio), iulus (eidem), in avellana dicitur, quod in corylo veluti praelongus b vermiculus dependet | ořechový květ aneb šiška | Ořechowý kwět aneb ſſyſſka | Nußblüt

[01/13/01/046] Spina: pars in plantis quibusdam rigida et mucrone suo vulnerans; acantha | trn, špice | Trn/ ſſpice | Der Dorn

[01/13/01/047] Muscus: lanugo arboris | mech | Mech | Das Mies

[01/13/01/048] Emuscare arborem (Columellae): | mech z stromu ostrouhati | Mech z ſtromu oſtrauhati | Vom Mies ſaubern

[01/13/01/049] Musci coma interiecta navium commissuris ferruminare textus (Plinio) | lodí mchem vycpávati | Lodij mchem wycpáwati

[01/13/01/050] Lachryma: latex arboris in gummi abiens | míza aneb slzy stromu | Mijza aneb ſlzy ſtromu | Safft

[01/13/01/051] Gummi: commi | gumi | Gummi28

28 Nelze vyloučit, že výraz patří do němčiny, vzhledem k následující heslové stati se však přikláníme k zařazení do češtiny.

[01/13/01/052] Gummi iuniperinum: Mauritanis sandarax dicitur | jalovcové gumi | Yalowcowé Gummi | Ferniß

[01/13/01/053] Resina: humor arborum oleosus e vivis manans arboK6r/155/aribus, alter mellis in modum fluidus, concretus durusque alter | pryskyřice | Pryſkyřice | Das Hartz

[01/13/01/054] Lachryma abiegna: resina oleosa | terpentýna benácká | Terpentýna Benácká

[01/13/01/055] Resina larigna: laricea | terpentýna | Terpentýna

[01/13/01/056] Resina lentiscina: mastiche | mastix | Maſtyx | Maſtych

[01/13/01/057] Pix: | smola | Smola | Pech

[01/13/01/058] Pix liquida: fluida; liquor, qui e truncis stipitibusque resinosarum arborum in furno exstillat | loučová mastnost, kolomaz | Laučowá maſtnoſt/ Kolomaz

[01/13/01/059] Pix arida: concreta, excocta, officinis pix navalis | strojená smola | Strogená ſmola

[01/13/01/060] Pix radulana (Plinio): quae radula instrumento navigiis deraditur | strouhaná smola | Strauhaná ſmola

[01/13/01/061] Myrrha (Virgilio): lachryma arboris Arabicae | myrha | Myrrha | Myrrhen

[01/13/01/062] Myrrha stacte sive stillatibtia: quam seplasiarii storacem liquidum nominant

[01/13/01/063] Radix: | kořen | Kořen | Die Wurtzel

[01/13/01/064] Materia: lignum, quod ad usum succiditur | všelijaké mejtné dříví | Wſſeliyaké meytné dřijwij | Holtz

[01/13/01/065] Materia vitiosa (Plinio): | shnilé dříví | Shnilé dřijwij | Wurmſichtig holtz

[01/13/01/066] Pulpa: in arbore est, quod musculus in corpore humano maximeque fissilibus inest, mero stamine

[01/13/01/067] Pecten (Plinio): linearum tractus, qui in longum excurrit in materia; sic fagis pectines sunt transversi in pulpa

[01/13/01/068] Torulus: callum ligni in se convolutum | zavilý suk | Zawilý ſuk | Vitruvius ex arbore incisa eiici tradit torulum, ubi Philander exponit partem medullae proximiorem, quod non probo

[01/13/01/069] Lignorum vehis (Plinio): K6v/156/a ochema | vůz dříví | Wuoz dřijwij | Ein fuder holtz

[01/13/01/070] Lignorum strues (Livio): meta (Vitruvio) | hranice dříví | Hranice dřjwij | Holtzlieg

[01/13/01/071] Lignile: | dřevnice | Dřewnicebn | Holtzhauß

bn Dřewnice] Drewnice

[01/13/01/072] Schidia vel schidiae (Vitruvio): fragmenta et assulae ligni, quae dissiliunt; schizae | třísky | Třijſky | Holtzſpan

[01/13/01/073] Scobs (Horatio): lanugo (Columellae), serrago (Caelio Aureliano), quod serra de ligno deteritur | drtiny | Drtiny | Segmal

[01/13/01/074] Viscum (Virgilio): ixus (Plinio, Virgilio), officinis viscum quercinum | dubové melí | Dubowé melij | Eichen miſtel

[01/13/01/075] Viscus et viscum: pro glutino aucupum | ptačí lep | Ptačij lep | Vogelleim

[01/13/02] a Ligni vitia et arboris

[01/13/02/001] b Panus (Plinio): tumor fungosus in arboribus in panis speciem assurgens | stromová houba | Stromowá hauba | Baumſchwam

[01/13/02/002] Nodus arboris: tuber (Plinio); constat callo carnis in se convoluto | suk | Suk | Der Knorr

[01/13/02/003] Centrum: duritia ligni clavo similis, inimica serris

[01/13/02/004] Alburnum (Plinio): mollissima pars arboris teredini obnoxia, a colore nomen habens

[01/13/02/005] Rubigo vel robigo: malum commune et frugibus, et vitibus, in illis uredo, in his carbunculus proprie dicitur, quod ex illis Plinii verbis intelligo: caeleste frugum vinearumque malum rubigo; quanquam alibi vitia ista confundit, ubi ait: Aliis rubiginem, aliis uredinem, aliis carbunculum appellantibus – quo K7r/157/a loco doctissimus quidam vir caniculam reponit voce velut praetorio iure in possessionem restituta, ut ipse ait, cui minime tamen subscribere queo, cum canicula mali istius efficiens sit causa, non ipse morbus; quod vel Plinii illa verba convincant, ubi inquit: Res summa vitium agitur decretorio uvis sidere illo, quod caniculam appellavimus, unde carbunculare dicuntur, ut quodam uredinis carbone exustae | rez na stromoví a na vinicích | Rez na Stromowij a na Winicých | Der Röſt | uredo ista (quae fit frigore tantum urente, sole innoxio) cauthmus Graecis est | mráz | Mráz | Brand | at rubigo in segetibus, miltis Pausaniae in Boeoticis vocatur

[01/13/02/006] Sideratio (Plinio): cum vaporum siccitate arbores moriuntur; astrobolia, sphacelus | když stromoví b schne | Když ſtromowij b ſchne | Der ſchlag/ oder Tropff

[01/13/02/007] Articulatio (Plinio): cum vi tempestatum germina vitium auferuntur aut imperitia laeduntur, aut vitiose caeduntur

[01/13/02/008] Fungus (Plinio): clavus (eidem); arborum morbus e solis exustione | když strom od slunce shoří | Když Strom od Slunce ſhořij | Die Brenner

[01/13/02/009] Vitis: ampelos, oenophoros | vinný kmen, rýva aneb keř | Winný kmen/ Rýwa aneb Keř | Weinreb oder Stock

[01/13/02/010] Vitis arbustiva: quae maritatur arboribus | kmen, kterýž se na stromoví táhne | Kmen kterýž ſe na ſtromowij táhne | Reben an beumen gezogen

[01/13/02/011] Vitis vidua (Catullo, Horatio): non associata nec maritata arbori

[01/13/02/012] Vitis compluviata (Plinio): tecti in modum longe lateque fornicata

[01/13/02/013] K7v/158/a Vitis pergulana (Columellae): | vodry | Wodry | Reblaub

[01/13/02/014] Vitis iugata: canteriata (Columellae); quae pedamentis canteriisque transversa iugatur

[01/13/02/015] Vitis pedata: statuminata (Plinio), palis perticisque formata

[01/13/02/016] Vitis ordinaria (Columellae): in quincuncem fere disposita | ryví pořádně vysazené | Rywij pořádně wyſazené

[01/13/02/017] Vitis luxurians: | příliš vytažená rýva | Přijliſs wytažená Rywa | Vberflieſſig ſchieſſend

[01/13/02/018] Vitis lachrymans: | když rýva slzí a vodu z sebe dává, plačtivá rýva | Když rywa ſlzý/ a wodu z ſebe dáwá/ Plačtiwá rywa

[01/13/02/019] Vitis siderata (Plinio): | uschlá rýva | Vſchlá rywa | Verdorete weinrab

[01/13/02/020] Viviradix (Plinio): vitis, quae cum radice pangitur | sazenice s kořenem, sadba | Sazenice s kořenem/ Sadba | Setzling

[01/13/02/021] Propago (Virgilio): vetula vitis humi depressa, quo ex una plures emergant | stabrá babka do země pohřížená, rozvod | Stabrá babka do země pohřijžená. Rozwod | Ein alter Stock wider eingelegt

[01/13/02/022] Tradux (Varroni): rumpus (eidem), propago vitis ab arbore in arborem traducta | fazar | Fazar | Reffling/ Rebenſchoß

[01/13/02/023] Palmes: sarmentum (Columellae), praelonga luxuriantis vitis virga | rýva, ratolest | Rywa. Ratoleſt | Rebenſtengel

[01/13/02/024] Palmes focaneus (Columellae): qui in bifurco medius prosilit

[01/13/02/025] Palmes fructuarius: racemarius, flagellum vitis fructuarium (Columellae) | matečník, rýva s vínem | Matečnijk/ Rywa s wijnem | Fruchtbarbo ſchoß/ Mutterle

bo Fruchtbar] Fruchbar

[01/13/02/026] Palmes orbus (Columellae): qui nihil parit | sirotek, slepá rýva | Syrotek/ Slepá rywa | Blindreben

[01/13/02/027] Palmes pampinarius (Columellae): pampinarium (Plinio); colis, qui primo anno frondem sine fructu fundit | podlom, pazouch | Podlom/ Pazauch | AbK8r/159/abrech/ Rabſchoß one trauben

[01/13/02/028] Resex (Columellae): palmes subsidiarius (eidem); sarmentum annotinum, quod putatur ad fructificandum; praesidiarius palmes (Columellae), palmes vinarius et custos (Varroni) | Dědic, podpusta | Dědic/ Podpuſta | Der Sſprentzel

[01/13/02/029] Malleolus: novellus palmes plantationi idoneus; malleolaris virga (Columellae) | sloupek | Slaupek | Junges Reben ſchölin

[01/13/02/030] Flagellum: summa palmitis pars et cyma

[01/13/02/031] Capreolus (Varroni): clavicula (Ciceroni, Columellae), viticula (Plinio), crinis (eidem); coliculus viteus cincinni in modum contortus, quo locum serpendo capit; annulus vitis (Aureliano); helix | ručička | Ručička | Gablen am weinreben

[01/13/02/032] Pampinus (Ciceroni): folium, vitis quo vestitur | vinný list | Winný liſt | Rebblat

[01/13/02/033] b Pampinus (Columellae, Horatio): ramus foliosus a palmite exiens | Reblaub

[01/13/02/034] Pampinare: cacumina defringere (Columellae), coles enatos e sarmento tollere (Catoni), frondium luxuriem tollere | vrchy sekati, podlamovati | Wrchy ſekati/ Podlamowati | Reblaub abbrechen

[01/13/02/035] Uva: constat scapo et acinis, ab uvido, qui latex est, dicta; staphyle | hrozen | Hrozen | Wein traube

[01/13/02/036] Racemus (Virgilio): scapus, proprie ramulus, unde acini dependent; botrus, botryo (Martiali) | špička, na kteréž zrna visí | Sſpička na kteréž zrna wiſý | Der Raap am trauben

[01/13/02/037] Acinus: acinum, acinus vinaceus (Ciceroni) | zrno vinné | Zrno winné | Weinber | extenditur hoc nomen latius ad fructus minutiores arborum fruticum vespissius crescentes et coactius, ut sambuci hederaeque

[01/13/02/038] K8v/160/a Vinaceus (Varroni): vinaceum (Columellae), granum acini | pecka z vína | Pecka z wijna | Kerne

[01/13/02/039] Folliculus: corium uvae | vinná kožka | Winná kožka | Weinhülſe

[01/13/02/040] Corymbus: uva hederae acinis stipata | břečtanová větev | Břečtanowá wětew | Beer

[01/13/02/041] Bacca: est, quae rarius crescit, ut in olea et lauro; acrodryon | jahodka aneb zrno | Yahodka aneb zrno

[01/13/02/042] Bacca lauri: | bobová jahodka | Bobowá yahodka | Laurbeer

[01/13/02/043] Ridica (Columellae): pedamentum vitis (eidem), adminiculum (Ciceroni), sudis, statumen (Columellae), pertica, palus | viničná tyčka | Winičná tyčka | Weingartenſteck oder pfeil

[01/13/02/044] Rosa: | růže | Růže | Die Roße

[01/13/03] Rosae partes

[01/13/03/001] Calyx (Plinio): alabastrus (eidem); rosae globus nondum explicitus et pabtens totus, sed connivens; cohivum vel ut alii conivum vocari vetus lexicon (Turnebo teste) loquitur | růžový pupen | Růžowý Pupen | Roſenknopff

[01/13/03/002] Caput: globulus inferior rosae, lanugine refertus

[01/13/03/003] Capillamentum: tenuia stamina in rosae medio

[01/13/03/004] Flos: quod capillamentis croceum insidet, barbaris anthera dictum | květ | Kwět | Die Blühe

[01/13/03/005] Unguis: pars infima folii rosae albida, quod et fortex a Nebrissensi dici annotatur | Das weiß am Roſenblat

[01/13/03/006] Rosa Milesia (Plinio): cuius ardentissimus est color; rosa purpurea, rubra | červená růže | Cžerwená růže | Roteroſen

[01/13/03/007] Rosa Alabandica (Plinio): albicantibus foliis | tělná, pobělelá růže | Tělná/ Pobělelá Růže | Leibfarbige Roſen

[01/13/03/008] L1r/161/a Rosa coroneola (Plinio): pallida, odorata, fortassis illa, quam delitiae hominum moschettam nominant, a musci odore, quem mangonio acquisivit | damašková růže | Damaſſkowá růže | Rosa alba | bílá růže | Bjlá Růže | Weißroſen

[01/13/03/009] Rosa canina: silvestris (Plinio), cynorrhodum, cynosbatum | šípek, planá růže | Sſýpek/ Planá Ruože | hunc florem Rembertus, vir de re herbaria optime meritus, rosam Graecam Plinii sive lychnidem esse existimat, cui quominus subscribam, facit odoris praestantia, quem flos iste reddit, cum nullum rosae Graecae tribuat Plinius; itaque eglenterium eam esse autumo rosam, quam e rubo natam et silvestrem vocat Plinius, et Gesnerus acutissime recentiorum controversias refellens cynorrhodon sive cynosbaton esse censetbp; rosam vebro Graecam non aliam quam lychnidem esse iudico inodorambq et stato foliorum numero violaeque albae magnitudine notam, quam ob coloris saturitatem rosae nomine dignatus est, ut mihi persuadeo | růže s. Marie | Ruože S. Marye

bp censet] cenſſet

bq inodoram] inodorami

[01/13/03/010] Rubus: frutex hamatis spinis, sentis, morus vaticata | ostružina | Oſtružina | Brombeer

[01/13/03/011] Rubus Idaeus: | maliny | Maliny | Hünbeer

[01/13/03/012] Genista: | Pfrimmen/ Ginſtern

[01/13/03/013] Rhamnus (Plinio): | bodlák | Bodlák | Weydornbeer/ Falbaum

[01/13/03/014] 29 Spartum: | rákosí | Rákoſy

29 Umístěno podle předlohy, v tisku omylem vřazeno k heslu Genista.

[01/13/03/015] Vitex: salix amerina, officinis agnus castus | drmek, Abrahamů strom, vrba mořská | Drmek/ Abrahamů ſtrom. Wrba Mořſká | Abrahamsbaum/ Keuſchbaum

[01/13/03/016] Ononis: anonis, officinis remora aratri, aresta bovis, acutella | jehlice | Gehlice | Stahl kraut/ Hewhechel

[01/13/03/017] L1v/162/a Sabina: | klášterská chvojka | Kláſſterſká chwogka | Seuenbaum

[01/13/03/018] Glycyrrhiza: Scythica, radix dulcis (Celso); adipsum, quod sitim restinguat; Scythica autem, quod eius esu famem Scythae in plures dies extrahant | likořice | Likořice | Süßholtz

[01/13/03/019] Capparis: inturis | kapary | Kappary | Kappres

[01/13/03/020] Hippoglossum: hypoglossum, barbaris uvularia, bonifacia, lingua pagana, bislingua | čípková bylina | Cžijpkowá bylina | Zapfflinkraut

[01/13/03/021] Erica: brya silvestris (Plinio), officinis genistella | vřes | Wřes | Heyd

[01/13/03/022] Iasme: nonnullis apiaria, zambachum Arabibus, leucoii species fruticantis | jasmín, bílá fiola | Iaſmijn/ Bijlá fiola | Iaſmin

[01/13/04] Arborum nomina

[01/13/04/001] b Abies: elate | jedle | Gedle | Weißdannenbaum

[01/13/04/002] Acer: sphendamnus | břek | Břek | Maßholterbaum/ Ahorn

[01/13/04/003] Acanthinum lignum: creditur esse Arriano, quod Bresilium vocamus | pryzilové dřevo | Pryzylowé dřewo

[01/13/04/004] Aeschylus: Germani reddunt | Meſpelbaum | nyšpule | Nyſſpule

[01/13/04/005] Agrifolium (barbaro vocabulo): Italis oxymyrsine, hoc est ruscus silvestris, aquilenta (Varroni), a lentore insigni, aquifolia Plinii putatur esse, nec male oxyacanthus Theophrasti voce dicatur, aut a feritate aculeata foliorum agria et oxymyrsine agria, id est silvestris | lesní jehlice aneb hloh | Leſnij gehlice/ aneb Hloh | Stechpalmen/ Wald diſtel

[01/13/04/006] Alnus: | volše | Wolſſe | Erlenbaum

[01/13/04/007] L2r/163/a Amygdalus: | mandlový strom | Mandlowý ſtrom | Mandelbaum

[01/13/04/008] Arbutus: comarus | planá jabloň | Planá Iabloň | Hagapffelbaum | arbuti autem fructus unedo Latine dicitur, quod unum tantum esse expediat noxio et inutili eius esu

[01/13/04/009] Betula (Plinio): semyda (Theophrasto) | bříza | Břijza | Birckenbaum

[01/13/04/010] Buxus: pyxos | pušpan | Puſſpan | Buchsbaum

[01/13/04/011] Caprificus: erineus (Plutarcho), olynthus et Messeniorum lingua tragus (testante Pausania) | planý fík | Planý ffijk | Ein wilderfeigbaum

[01/13/04/012] Carpinus: rubens est et fissili ligno, cortice livido et scabro; zygeia, quod ex eo boum iuga olim fabricabantur (Vitruvio teste) iumentis

[01/13/04/013] Castanea: Iovis balanus | b kaštanový strom | b Kaſſtanowý ſtrom | Kaſtanien baum

[01/13/04/014] Cedrus: cedrus conifera | cedrový strom | Cedrowý ſtrom | Cederbaum

[01/13/04/015] Cerasus: | višně | Wiſſně | Kirſchenbaum

[01/13/04/016] Colutea (Theophrasto): | Welſch oder Schafflinſen

[01/13/04/017] Cornus: | dřínkový strom, svíd | Dřijnkowý ſtrom/ Swijd

[01/13/04/018] Corylus (Virgilio): carya Pontica | lískový strom, líska | Ljſkowý ſtrom/ Ljſka | Haſelnüßbaum

[01/13/04/019] Cupressus: cyparissus (Virgilio) | cypřiš | Cypřiſs | Cypreſſenbaum

[01/13/04/020] Globulus (si sphaerion, Theophrasti verbum, verbo reddemus) vel galbulus (Plinio); pilula sive nux cupressi | cypřišový ořech | Cypřiſſowý ořech | Frucht von Cypreſſenbaum

[01/13/04/021] Ebenus (Arriano): ebeno variis linguis nuncupatur hodie, nigrior quam gaiacum sive sanctum lignum dictum vulgo, quod ipsumbr haud dubie ebeni familiae est, L2v/164/a quanquam reclamant, qui summa intentissimaque nigritia illud a gaiaco dissidere volunt; neque vero hic fenestram aperire volo curiositati nimiae ac altercandi libidini, quae plurimum officit saepe et ingenii lucem praestrictam obsidet, ita ut veritatem obscurius quasi per nebulam cernamus; Plinius ebeno materiam nigri splendoris attribuit; Dioscorides simpliciter nigrum cum Virgilio esse dicit; Theophrastus libro nono lignum ebeni buxo assimile, sed nigrescere delibratum tradit; idem libro quinto in ebeni medulla coloris nigritiem consistere prodidit; Heliodorus quoque naevum, qui charicleae niveum brachium circinabat, ebeno assimulat ebur circundanti, quo loco non utitur voce, quae nigrorem ebeno insibgnem proprium illi attribuit, sed infectionem modo quandam; sic enim inquit: Naevus, qui brachium infecerat, repraesentabat ebenum ebori circundatum; didici autem ex Theophrasto, Arriano, Herodoto et Plinio non ebeninas modo, sed et sasaminas et acanthinas phalangas, quae tria primae nobilitatis ligna exportat India, in exteras oras deferri olim solere, qui mos nostram usque in aetatem durat quoque; siquidem et ebeni sive gaiaci et bresilii truncos de navigiis et camelorum vectabulis in mercimoniorum usum convehi scimus, quos phalangas cum Plinio dicere licebit | gvajakové aneb francouzové dřevo | Gwayakowé aneb Francauzowé dřewo

br quod ipsum] ipſum

[01/13/04/022] Euonymus (Theophrasto): | vřetenové dřevo | Wřetenowé dřewo | Spindelbaum

[01/13/04/023] L3r/165/a Fagus: | buk | Buk | Buchbaum

[01/13/04/024] Ficus: | fíkový strom | Fijkowý ſtrom | Feigenbaum

[01/13/04/025] Fraxinus: | jesen | Geſen | Eſchenbaum

[01/13/04/026] Hedera: cissus, dionysia | břečtan | Břečtan | Ephew

[01/13/04/027] Ilex: prinus | svída | Swijda | Steinreiche

[01/13/04/028] Iuniperus: arceuthus | jalovcový strůmek | Yalowcowý ſtrůmek | Wachalterbaum

[01/13/04/029] Iuniperi gummi: | jalovcová pryskyřice | Yalowcowá Pryſkyřice | Ferniß

[01/13/04/030] Iuniperi bacca: arceuthis | jalovcové zrno | Yalowcowé zrno | Wachalterbeer

[01/13/04/031] Larix: male credita esse Plinii peuce | dřín | Dřijn | Lerchbaum

[01/13/04/032] Laurus: daphne | bobkový strom | Bobkowý ſtrom | Lorberbaum

[01/13/04/033] Laurus baccalia: vulgatissima illa et baccarum fertilissima (teste Plinio)

[01/13/04/034] Lentiscus: schinus | mastixový strom | Maſtyxowý ſtrom

[01/13/04/035] Ligustrum: cypros putata b nonnullis, quos Massarius doctissime refellit, cum sit phillyrea Dioscoridisbs | ptačí zob | Ptačij zob | Beinhültzen

bs Dioscoridis] Dioſcordis

[01/13/04/036] Lotus (Ovidio): arbor Africae et Italiae nota, fructu praedulci, qui ab oblivione proverbio locum dedit; celtis etiam (Plinio) | Zirgelbaum

[01/13/04/037] Malus: pomus | jabloň | Yabloň | Apffelbaum

[01/13/04/038] Malus Assyria: Medica, citrus, malus citria | citrinový aneb pomorančový strom | Cytrinowý aneb Pomorančowý ſtrom | Pomorantzenbaum

[01/13/04/039] Malus Armeniaca: | meruňkový štěp | Meruňkowý ſſtěp | Amarellenbaum

[01/13/04/040] Malus cydonia vel cotonea: | gdulový strom | Gdulowý ſtrom | Kuttenbaum

[01/13/04/041] Malus Punica: vulgo granata | granatová jabloň | Granatowá Yabloň | Granatbaum

[01/13/04/042] Mespilus: | nyšpule | Nyſſpule | Meſpelbaum

[01/13/04/043] L3v/166/a Morus: sapiens arbor; sycaminus | moruše | Moruſſe | Maulberbaum

[01/13/04/044] Murica: tamarix, officinis tamariscus | myrika aneb tamaryšk | Myrika/ aneb Tamaryſſk | Tamariſchenholtz

[01/13/04/045] Nux: carya | ořech | Ořech | Nußbaum

[01/13/04/046] Olea: oliva (Virgilio), Palladia arbor | olíva, olívový strom | Olijwa/ Olijwowý ſtrom | Oelbaum

[01/13/04/047] Palma: | daktylový strom, palma | Daktylowý ſtrom/ Palma | Dattelbaum

[01/13/04/048] Persicus: malus Persica | břeskev | Břeſkew | Pfferſichbaum

[01/13/04/049] Picea: pitys | smrk | Smrk | Rotdannenbaum

[01/13/04/050] Pinus: peuce | borovice, sosna | Borowice/ Soſna | Hartzbaum

[01/13/04/051] Pinus silvestris: pinaster | lesní borovice | Leſnij borowice | Kifferholtz

[01/13/04/052] Pirus vel pyrus: | hruška, hruškový štěp | Hruſſka/ hruſſkowý ſſtěp | Birnbaum

[01/13/04/053] Piraster: bacche (Nicandro), quo nomine putatur usus b fuisse Virgilius 3. Aeneidis: Victum infelicem, baccas lapidosaque corna; achlas (Theocriti scholiastae), quomodo ochne pro silvestri pyro accipitur | planá hruška | Planá hruſſka | Wilder birnbaum

[01/13/04/054] Platanus: a latitudine foliorum | javor | Iawor | Ahorn

[01/13/04/055] Populus alba: acherois (Homero), quod redux ab inferis Hercules populi in Acherontis ripa nascentis ramo coronatus emerserit (Harpocratione teste) | bílý topol | Bijlý Topol | Weißpappelbaum

[01/13/04/056] Populus nigra: | černý topol | Cžerný Topol | Schwartz Pappelbaum

[01/13/04/057] Prunus: | švestka aneb slíva | Sſweſtka aneb Slijwa | Pflaumenbaum

[01/13/04/058] Prunus silvestris: | trňka, trňkový strom | Trňka/ Trňkowý ſtrom | Schlehedorn

[01/13/04/059] Quercus: Iovis arbor; drys | dub, dubové dřevo | Dub/ Dubowé dřewo | Eichenbaum

[01/13/04/060] L4r/167/a Robur vel robor: durissimae quercus genus | nejtvrdší dub | Neytwrdſſý dub | Hageich

[01/13/04/061] Glans: balanus; acylus (Aristoteli, tametsi ilignam proprie glandem notare velint), unde manasse videtur origo vocabuli Germanicibt | Eichel | fruges roburneae (Columellae) | žalud | Zialud | Eicheln

bt Germanici] Germaniti

[01/13/04/062] Calyx glandis: putamen glandis, cupula officinis | šešelinka, čepička | Sſeſſelinka/ čepička

[01/13/04/063] Galla: | dubová kúlka, gales | Dubowá kůlka/ Galles | Eich oder Galapffel

[01/13/04/064] Rhus coriaria: officinis sumach, rhus terginus vel tergorarius (Coelio Aureliano libro 4. Chronicorum) vocatur, ita namquebu minore lectionis fraude lego, quam ut vulgati codices habent rutherginario, pro rhoe tergorario, quo tergora, id est coria, depsere mos est | sumach | Sumach30

bu namque] nanique

30 Nelze rozhodnout, zda výraz patří do češtiny, či do němčiny.

[01/13/04/065] Ruscus: oxymyrsine, myrbtacantha, bruscum vocant officinae, Marcellus scopam regiam vocari scribit | vlaská jehlice | Wlaſká Gehlice | Meußdorn

[01/13/04/066] Salix: itea | vrba | Wrba | Weiden

[01/13/04/067] Siler: pumila in aquosis nascens salix | sesel | Seſel

[01/13/04/068] Sambucus: acte | bez | Bez | Holder

[01/13/04/069] Ebulus: chamaeacte, quasi pumila sambucus | chebdí, nízký bez | Chebdj/ Nijzkýbv bez | Attich

bv Nijzký] Nijžký

[01/13/04/070] Spina appendix: a Plinio memorata, a me pro eo frutice habebitur, quem crispinum Matthiolus nominat, tantisper dum nobilem illum fruticem in cibaria acinis suis expetitum, a veteribus non fuisse praeteritum aut ignoratum constabit, quem ita Plinius describit: spina appendix, quoniam baccae puniceo colore in ea appendices vocantur, appellata est, quas crudas aut in vino decoctas alvum ciL4v/168/atam compescere ait | dráč aneb dřistál | Dráč aneb Dřiſtál | Saurach

[01/13/04/071] Spina acuta: oxyacantha, pyrine; ea spina tonsilis, quae passim implexa saepe extimas hortorum pometorumque oras ambit, rubentibus baccis foecunda | hloh | Hloh | Hagdorn

[01/13/04/072] Sorbus: | voškeruše aneb jeřabiny | Woſſkeruſſe/ aneb Geřabiny | Sperwerbaum

[01/13/04/073] Suber: phellodrys, ipsus (Theocrito) | svída | Swijda | Pantofflenholtz

[01/13/04/074] Taxus: smilax | tis | Tis | Eibenbaum

[01/13/04/075] Terebinthus: terminthus | terebint | Terebinth | Terpetýnbaum31

31 V použité předloze (ve slovníku Hadriana Iunia) z r. 1577 na s. 118 němčina vůbec není uvedena – uveden je pouze ekvivalent belgický: „Terpentijn ... terpentijnboom“. Při adaptaci veleslavínského tisku byl tento ekvivalent, adaptátorem slovníku pravděpodobně zamýšlený jako německý, částečně poněmčen.

[01/13/04/076] Tilia: philyra | lípa | Lipa | Linderbaum | a materiae mollitie

[01/13/04/077] Ulmus: | jilm | Gilm | Rüſtholtz

[01/13/04/078] Arbores certis diis superstitiosa gentilitas consecratas olim voluit eorumque tutelae adscriptas; nimirum b Iovi quercum et aesculum; Apollini laurum et lotum; Libero patri vitem, hederam cum ferula; Palladi oleam; Cybelae pinum, quanquam etbw Pani sacram legimus; Veneri myrtum; Herculi populum; Plutoni cupressum; Stupori acerem (teste Servio)

bw et] et et

[01/13/04/079] Ita inter herbas gramen Marti, quod e cruore humano generetur, Plinii auctoritate confirmat Servius, narcissum Furiis sacrum florem lectum est

[01/13/04/080] Idem factitatum est in animalibus; siquidem Marti equum lupumque consecrasse illos constat; Baccho lynces et tygrin; Dianae cervum; Cybelae leonem; Lunae bovem; Diti capram

[01/13/04/081] Inter aves Apollini sacrati fuerant olor, corvus et accipiter (teste Porphyrio), L5r/169/ quanquam Martis tutelae hunc dedicat Servius; illud ob visus praestantem aciem, hoc ob rapinas, ut mea fert opinio; eidem gryphes quoque consecratas idem grammaticus memorat – Iovi aquila; Soli phoenix; Iunoni pavo et ciconia (Porphirii testimonio); Minervae noctua et crex; Marti picus; Veneri columba, ardea et cygnus; Cereri grus (ut in libris De animatorum abstinentia testatur Porphyrius); Mercurio larus (Eustathii testimonio); Baccho pica (ut annotat Cornutus)