předchozí Nomenclator omnium rerum propria nomina tribus linguis – Latina, Boiemica et Germanica – explicata continens. Ex Hadriano Iunio Medico excerptus et pro usu scholarum Boiemicarum editus následující

[01/18] Varia supellex et instrumentorum omnium classes

[01/18/01] Domestica

[01/18/01/001] Arma: cunctarum artium instrumenta, quomodo arma cerealia, rustica et nautica (Virgilio), coquinaria (Plauto), tonsoria (Martiali) dicta | nástrojové aneb nádobí všelikých řemesel | Náſtrogowé aneb nádobij wſſelikých řemeſel | Allerlei ruſtung oder werckzeug

[01/18/01/002] Utensilia (Columellae): quaecunque in usum veniunt | všeliký nábytek aneb nádobí, kteréhož se užívá | Wſſeliký nábytek/ aneb nádobij kteréhož ſe vžijwá | Allerlei haußrat

[01/18/01/003] Supellex: | domácí hospodářství, nábytek, svrškové | Domácý hoſpodařſtwij/ nábytek/ Swrſſkowé | Haußrat

[01/18/01/004] Ruta caesa (Ulpiano): quae Q4r/247/a terra non tenentur, nec structili opere tectoriove; non probo Nebrissensis expositionem, qui ruta caesa domus ornamenta interpretatur | movitý nábytek, kterýž není hřebem přibitý | Mowitý nábytek/ kterýž nenij hřebem přibitý | Farender haußrat

[01/18/01/005] Scruta (Horatio, Lucillio): frivola (Ulpiano); vetera et fracta supellectilia | staré haraburdy | Staré haraburdy | Schlechter haußrat

[01/18/01/006] Instrumentum (Ciceroni): apparatus omnis fundi, tabernae domusve, quo instruitur | nádobí | Nádobj | Werckzeug

[01/18/01/007] Choragium (Ciceroni): instrumentum generice omne et apparatus quivis; alioqui apparatus omnis scenicus velamentorum ita dicitur (Festo teste), quod siparium scenicum Seneca et Tertullianus dixerunt; est enim siparium velum mimicum

[01/18/01/008] Abacus: repositorium (Plinio); b abax | kredencní stůl, šenktyš | Kredencnij ſtuol/ Sſenktyſs | Kredentztiſch/ Buffet

[01/18/01/009] Mensa: | stůl | Stuol | Der Tiſch

[01/18/01/010] Mensa Delphica (Ciceroni): mensa tripedanea, ut ego censeo, a Delphici tripodis similitudine, unde convivis ministrabatur | okrouhlý aneb trýnohý stůl | Okrauhlý aneb trýnohý ſtuol | Runder dreifuſſiger tiſch

[01/18/01/011] Monopodium (Livio): mensa uno solum pede stans suffulta | stůl o jednom trnoži aneb noze | Stuol o gednom trnoži aneb noze | Tiſch mit ein bein

[01/18/01/012] Sigma (Martiali): mensa Graecae literae capitalis priscis usitatae effigiem referens, figura C sive lunae specie, unde ille inquit: Accipe lunatum scriptum testudine sigma;“ qua in re fallutur, qui vulgatae literae S simulacro expressam mensam Q4v/248/a figurari existimant | stůl co půl měsíce | Stuol co puol měſýce

[01/18/01/013] Mensa tigrina (Plinio): oblongo venarum discursu maculosa aut in venam crispa, a tigride, quae fulvo nitet, nigrantibus segmentis interundato (ut Solinus ait); sic nuncupare non abs re fortasse liceat, quam cupressinam vel acernam cum Ovidio dicimus | cypřišový aneb fladrový stůl | Cypřiſſowý aneb fladrowý ſtuol

[01/18/01/014] Mensa pantherina (Plinio): in parvos vertices crispa (sic enim lego ex antiquissimi exemplaris indubitata fide apud Plinium) vel crispo ac intorto macularum discursu variegata; cuiusmodi est de ligno nostris hominibus provinciali nuncupato compaginata, a pantheris sic dicta, quae minutis orbiculis sive oculatis e fulvo circulis distinctam habent tergi supellectilem b (ut apud Solinum legas)

[01/18/01/015] Mensa undulata: undatim crispa (Plinio); quae pavonum caudae oculos imitatur, qualis e buxi radicum ligno constructa fuerit | stůl z pušpanového fladru | Stuol z Puſſpanowého ffladru

[01/18/01/016] Mensa apiata (Plinio): densa quadam quasi granorum congerie crispata aut intersparsa, sic dicta forte, quod apum excrementa passim aspersa imitetur

[01/18/01/017] Mensa perpetua (Virgilio): longa et a capite atrii coenaculive in extremum recessum excurrens | dlouhá tabule | Dlauhá tabule | Langer tiſch

[01/18/01/018] Fulcrum: trapezophorum (Ciceroni) | trnož | Trnož | Tiſchfuß

[01/18/02] Mensae propria

[01/18/02/001] Orbis (Martiali): cyclus (Polluci) | okrouhlý talíř | Okrauhlý taljř | Rundercu teller

cu Runder] Ruder

[01/18/02/002] Quadra: mensa (Virgilio) | Q5r/249/a čtverhraný talíř | Q5r/249/a Cžtwerhraný talijř | Vier eckicht teller

[01/18/02/003] Basis (Trebatio): orbiculus, cui vasa vinaria et escaria mensae illata imponuntur, ne mappas polluant

[01/18/02/004] Mappa (Horatio): linteum, quod mensae insternitur | ubrus | Vbrus | Tiſchtuch

[01/18/02/005] Mantile (Ovidio): mantelium (Varroni); quo manuum sordes abstergimus; chiromactrum | ručník | Ručnijk | Handquell oder tuch

[01/18/02/006] Salinum (Persio): salillum (Plauto) | slánka | Slánka | Saltzfaß

[01/18/02/007] Canistrum (Virgilio): viminea sporta, qua panem expediunt et mensae reliquias excipiunt | chlební kůš aneb putna | Chlebnij kůſs aneb putna | Brotkorb

[01/18/02/008] Panarium (Suetonio) et panariolim (Martiali): sportula, in qua panes reponebantur; artothecacv idem

cv artotheca] arthoteca

[01/18/02/009] Theca cultellaria: | pouzdro od nožů | Pauzdro od nožů | Meſſerſcheide

[01/18/02/010] b Sedes: sedile, sella, cathedra (Martiali) | stolice, stolička | Stolice/ Stolička | Stul/ ſeſſel

[01/18/02/011] Sella familiaris (Varroni): perforata sella reddendo alvo deputata | stolice ku potřebě | Stolice ku potřebě

[01/18/02/012] Sella gestatoria (Suetonio): gestatorium (eidem) | stolice, na kteréž někoho nosí | Stolice na kteréž někoho noſý | Tragſeſſel

[01/18/02/013] Sella plicatilis: | stolička, kteráž se skládati může | Stolička kteráž ſe ſkládati muože

[01/18/02/014] Solium: proprie sedes regalis ex uno solove ligno, cuius usus fuit, antequam stipatoribus sepire latus caeperant; thronus | královská stolice, majestát | Králowſká ſtolice/ Mageſtát

[01/18/02/015] Hemicyclus (Ciceroni): sedes semirotunda, dimidiati orbis formam repraesentans | stolička v půl kola | Stolička w puol kola

[01/18/02/016] Scamnum: | lavice | Lawice | Die Banck

[01/18/02/017] Scabellum: suppedaneum | podnož, stolička pod nohy | Podnož/ Stolička pod nohy | Fußchemel | Q5v/250/a item quod fovendis brumali tempore pedibus subiiciunt faeminae; aethranum (Suidae dictum) ceu sedile fovens pedes

[01/18/02/018] Labrum (Virgilio, Ciceroni): vas patens lavando aptum | nádoba k umývání aneb mytí | Nádoba k vmýwánij aneb mytij

[01/18/02/019] Labrum eluacrum (Catoni in De re rustica): dicitur, in quo sordes eluuntur vestium

[01/18/02/020] Pelluvium (Festo): vas lavandis pedibus aptum; podoniptrum | škopek aneb medenice k nohám | Sſkopek aneb medenice k nohám | Fußbecken

[01/18/02/021] Polubrumcw (Festo): malluvium, trulleum; vas, quo aqua ex ablutis manibus polluta excipitur; chironiptrum | medenice k umyvání rukou, umyvadlo | Medenice k vmywánij rukau/ Vmywadlo | Handbecken

cw Polubrum] Pollubrum

[01/18/02/022] Guttus (Plinio): gutturnium, aqualis (Varroni); vas angusti oris, unde guttatim aquae b latex manibus affunditur | nalevadlo | Nalewadlo | Gißfaß

[01/18/02/023] Cirnea (Plauto): vas vinarium, e quo vinum miscetur et infunditur | konvice, z níž se víno nalévá, plechovice | Konwice z nijž ſe wijno naléwá/ Plechowice | Schenckkandel

[01/18/02/024] Pelvis: sinus aquarius, in quo varia perluuntur | medenice | Medenice | Becken

[01/18/02/025] Chrysendeta (Martiali): vasa ex auro illigata, quae crustas habent aut torques ex auro nexiles (uti voluit Bayfius); at Turnebus gemmata vasa, quae consertas auro gemmas teneant, exponit

[01/18/02/026] Emblema (Ciceroni et Ulpiano): ornamentum exemptile, quod pro lubito vasis argenteis aureisque innoxie demi rursusque reponi potest; cuiusmodi sunt sigilla aut rerum flosculorumque simulacra adfabre facta

[01/18/02/027] Q6r/25136/a Poculum: | picí nádoba, konev | Picý nádoba/ Konew | Trinckfaß

36 V exempláři ÚJČ vysazeno náležitě „251“, v exempláři MZK v Brně vysazeno jen „25“.

[01/18/02/028] Poculum ansatum: | konev s uchem | Konew s vchem | Trinckfaß mit handhaben

[01/18/02/029] Cyssibium: poculum quodvis, sive quod primi pastores e cisso, hoc est hederacea materia, passim obvia pocula confecerint, sive quod potum contineret | všeliká picí nádoba | Wſſeliká picý nádoba | Trinckfaß

[01/18/02/030] Patera (Virgilio): a patula forma | číše, picí šál | Cžijſſe/ Picý ſſál | Trinckſchalen

[01/18/02/031] Patera filicata (Festo et Capro): ad filicis herbae modum caelata

[01/18/02/032] Scyphus (Virgilio): capax poculum, Herculi proprie sacrum, ut cantharus Libero patri | veliký koflík | Weliký kofflijk | Großbecher

[01/18/02/033] Crater (Ciceroni): cratera (Virgilio); capax poculum, a capiendo vel a miscendo vino, ut alii volunt, idem cum scybpho, nisi quod scyphus religione quadam conviviis consecratus fuerit

[01/18/02/034] Phiala (Iuvenali): planum et repandum poculum | číše aneb šál | Cžijſſe aneb Sſál | 37 est et duplex phiala, vel ambigua potius, cuius pars altera alteri imponitur, ut nihil referat, utram substituas; cuiusmodi deauratas in principum aulis videre licet, paris capacitatis | kredenc aneb koflík, kterýž jeden do druhého vchází | Kredenc/ aneb Kofflijk kterýž geden do druhého wcházý | Apollodorus eam significari dicit, quae caret pythmene, hoc est fundo, sive (ut hodie nuncupamus) pede, cui insistat, ita ut inverti eam oporteat | zvon aneb panna, koflík bez paty, kterýž se postaviti nemůže, leč jej obrátí | Zwon aneb Panna/ Kofflijk bez paty/ kterýž ſe poſtawiti nemuože/ leč gey obrátij | ubi obiter notandae sunt binae poculorum partes, a Graecis nominibus suis doQ6v/252/anatae – pythmen et stoma; illam fundum vel solum vel etiam basim poculi vocare licebit, cui insistit, hanc os cum Fabio, quae labris admovetur

37 V tisku je výklad oddělen jako nový odstavec.

[01/18/02/035] Bombylius: vas angusti oris, inter bibendum bombum sonitumque edens | zahrdlená sklenice, bukál | Zahrdlená ſklenice/ Bukál

[01/18/02/036] Potistris (apud Zezen): dicitur vasculum potorium, quod aviculis cavea inclusis apponitur | růžek, do kteréhož se ptákům v kleci píti dává | Růžek/ do kteréhož ſe ptakum w klecy pijti dáwá | Vogeltrinckhörnle

[01/18/02/037] Baucalium (apud Aphrodisaeum in Problematibus) vel, ut alii, caucalium: vasculum angusti oris; videtur esse hinc detorta vox vulgaris apud Italos bocalium, quod vitreaminis genus est sive poculum angusto ore | bukál | Bukál

[01/18/02/038] Ooscyphium: poculum in ovi formam oblongum, qua b specie effigiantur nuces Indicae ternis argenti laminis inclusae apud nostrates | indiánský ořech aneb pštrosovo vejce | Indyánſký ořech/ aneb Pſſtroſowo wegce

[01/18/02/039] Poculum aurum: ex auro fabricatum | zlatý koflík | Zlatý kofflijk | Goldin trinckgeſchir

[01/18/02/040] Vitrea (Plinio): vitreamina (Paulo) | sklenice | Sklenice | Glaſer

[01/18/02/041] Calix (Varroni): poculi genus, quo calidam olim potionem bibebant | koflík, kalich | Kofflijk/ Kalich | Becher/ Kelch

[01/18/02/042] Calix vitreus (Martiali): | sklenička | Sklenička | Trinckglaß

[01/18/02/043] Nimbus vitreus (Martiali): pro vitreo vase angusti oris, unde liquores et unguenta diffunduntur | zahrdlená sklenice aneb flaška sklenná | Zahrdlená ſklenice aneb fflaſſka ſklenná

[01/18/02/044] Cyathus (Plinio): pocillum, quod uno sorptu exhauriri potest, unde etiam ad decem drachmarum modum in liquidis translatum est | koflíček v truňk | Kofflijček w truňk | Becherle

[01/18/02/045] Q7r/253/a Culullus (Horatio): urceolus vel fictilis cyathus | dčbánek, hliněnný kalíšek | Dčbánek/ hliněnný kaljſſek | Irdin becher

[01/18/02/046] Capedo (Ciceroni): vas Samium (ut indicat Cicero libro De re publica 6.), a capacitate dictum, nisi mavis a capiendo, quod esset ansatum, ut ita facile prehendi posset, ut et capidula et capula et capis (Plinio); fit et e ligno tornatum ansa extenta, cuius figuram repraesentant antiqua nomismata; estque Sarmatis peculiarissimum poculum | dřevená picí nádoba s uchem, rohatý korbel | Dřewená picý nádoba s vchem/ Rohatý korbel

[01/18/02/047] Sympinium (Ciceroni, Arnobio): simpuvium (Iuvenali); vasculum ligneum sacris prisco illo et simplici seculo receptum

[01/18/02/048] Simpulum (Ciceroni): vas minutatim fundens (teste Varrone), in cuius locum in conviviis successerit epichybsis; Festus dicit esse vas parvum non dissimile cyatho, quo vinum in sacrificiis libabatur

[01/18/02/049] Fidelia (Persio): fictile vas ad usus varios accommodum | hliněnný dčbán | Hliněnný dčbán | Irdinkrug

[01/18/02/050] Lagena (Martiali): vas figulini operis, condendis vinis accommodum | hliněnná flaše, láhvice | Hliněnná flaſſe. Láhwicecx | Flaſch oder Lagel

cx Láhwice] Láchwice

[01/18/02/051] Obba (Varroni): poculi lignei genus vult esse Nonius, ego ligneum illud poculum, quo in tabernis et caenobiis potus circumfertur ad supplendacy exhausta vascula, intelligi puto | dřevenná hubatka | Dřewenná hubatka

cy supplenda] ſuplenda

[01/18/02/052] Diota (Horatio): vas potorium qualecunque binis ansis | picí nádoba o dvou uchách | Picý nádoba o dwau vchách | crediderim tamen diota significari magis ab Horatio amphorae sive quadrantalis genus, quod Q7v/254/a Italiae familiare, binis ansis prehenditur et succolatur a baiulis vinariis, vulgo nominatumcz barillum | štanda | Sſtanda

cz nominatum] nominatam

[01/18/02/053] Oenophorum (Ciceroni, Martiali): vas ferendo vino proprium | vinná konev, plechovice, keltna | Winná konew/ Plechowice/ Keltna | Weinkandel

[01/18/02/054] Cantharus (Plinio): vas vinarium, cum praecedenti idem fere, nisi quod Baccho fuerit cantharus peculio sacer, ut in scypho adnotavimus antea; quod praeter Macrobium et Athenaeum etiamda Plinius docet libro 33., Marium Liberi patris exemplo cantharis potasse scribens

da etiam] etyam

[01/18/02/055] Epichysis (Plauto): vas vinarium, e quo in cyathos vinum affundebatur | konvice s řápkem aneb s žlábkem, z níž do koflíků víno nalévají | Konwice s řápkem aneb s žlábkem/ z nijž do Kofflijků wijno naléwagij

[01/18/02/056] Trulla (Ciceroni In Verrem): vas b vinarium potoriumve (et Horatio)

[01/18/02/057] Urceus (Plauto): cuius diminutivum urceolus (Columellae); aqualis (Varroni); vas, quo aqua infunditur | vodní konev aneb dčbán | Wodnij konew aneb dčbán | Waſſerkrug

[01/18/02/058] Hydria (Ciceroni): situla (Plauto), modiolus (Vitruvio); aquarium vas, quo hauritur aqua | okov | Okow | Waſſereymer

[01/18/02/059] Creterra (apud Ciceronem libro 2. De natura deorum; ea est enim verior lectio quam craterra, ex manuscriptis): idem quod situla (ut ait Nonius)

[01/18/02/060] Haustrum (Vitruvio): situla in tympano aquam excipiens et in altum efferens (Nonio teste) | vodní okov aneb korbel | Wodnij okow aneb korbel | Waſſerſchöpffer

[01/18/02/061] Lecythus: ampulla olearia, capsax (Cypriano), guttus (Agellio et Iuvenali) | Q8r/255/a olejová baňka | Olegowá baňka | Oelkrug

[01/18/02/062] Modiolus (Scevolae): parvum vasculum potorium

[01/18/02/063] Harpagium (Aphrodisaeo): vas aquale foraminosum, quo hortorum herbas et pulvillos perpluimus, nomen habens a suctu aquae, quam ad se rapit; sunt, qui clepsydram vocent | dčbán děravý, jímž zahrady pokropují | Dčbán děrawý/ gijmž zahrady pokropugij

[01/18/02/064] Uter (Plinio): pellis, cui vinum oleumve infusum deportatur aut asservatur | Schlauch

[01/18/02/065] Ansa (Virgilio): prominens poculi pars, qua prehenditur | ucho u konve | Vcho v konwe | Ohren oder handthabe

[01/18/02/066] Labrum: pro margine et ora poculi, corona; inde coronare vina et cratera corona induere dixit Virgilius, quod more suo per epexegesin interpretatur poëta implere mero; Eustathius b ad summum usque marginem implere; unde crater vino coronatus pro pleno | kraj koflíku aneb konvice, kudy se pije | Krag kofflijku aneb konwice/ kudy ſe pige | Das Bort

[01/18/02/067] Vas: | nádoba | Nádoba | Das Faß

[01/18/02/068] Vas fictile (Plinio): Samium (Ciceroni), figlinum (Plinio), luteum, testaceum (Plinio Iuniori); Aretinum (Martiali), ab Aretio, Hetruriaedb oppido fictilibus nobilitato, quomodo Tuscum fictile (eidem poëtae) et Tuscus catinus (Iuvenali) dicitur | nádoba hliněnná | Nádoba hliněnná | Irdingeſchir

db Hetruriae] Herutriae

[01/18/02/069] Vas futile (auctoribus Servio et Donato): vas ob angustum et acutum fundum atque os pandum stare impos, in sacris olim Vestae usitatum, quod ministri sacrorum non deponebant, propterea quod ipsa positione evertebatur; ita dici potest potorium vas, quod pede carens, si de manu deQ8v/256/aponas, evertitur, eo nomine potoribus expetitum, de quo in phialadc nonnihil diximus | zvon aneb panna | Zwon aneb Panna | cuiusmodi est et crater philothesius, quo in santienda amicitia aut in gratulationibus utuntur, quem ponere nequiveris | přátelský koflík | Přátelſký kofflijk | Willkumbecher

dc phiala] Phialia

[01/18/02/070] Vas operculare (Columellae): operculo operire | koflík přikryti | Kofflijk přikryti

[01/18/02/071] Vas pelliculare (Columellae): corio seu pelle obstruere

[01/18/02/072] Vas incrustare (Scribonio et Lucillio): pro medicato sapore aut succo inficere; uterque enim calicem incrustare dixit pro succo herbae tingere, veluti hoc seculo delicatiores poculorum labra expresso mali citrei succo imbuere consueverunt ad conciliandam vino odoris gratiam; atque ita etiam Horatii locus, ubi: b Sincerum vas incrustare cupimus, ait, accipi videtur, nimirum pro vitioso imbuere succo | koflík nětčím vonným natříti | Kofflijk nětčijm wonným natřjti

[01/18/02/073] Vasculum (Fabio): | nádobka | Nádobka | Fäßlin

[01/18/02/074] Cupa (Ciceroni, Lucano): dolium (Ciceroni), tina (Varroni), vas grandius condendis vinis paratum | vinný sud aneb štanda | Winný Sud aneb Sſtanda | Weinfaß oder ſtande

[01/18/02/075] Cadus (Virgilio): vas vinarium | vinný sud | Winný ſud | Weinfaß

[01/18/02/076] Orca (Varroni): vas vinarium teres | sud aneb láka | Sud aneb Láka | Butten

[01/18/02/077] Seria (Livio): vas vinarium fictile oblongum, quod sub terra fere defodi solebat asservandis vinis, qui mos Hispaniae adhuc observatur

[01/18/02/078] Orca (Persio): cadus salsamentarius (Plinio), in quo salsamenta, pisces carnesve muR1r/257/ariatae conduntur | herynková tuna | Herynkowá tuna | Harington

[01/18/02/079] Orificium (Apuleio): os (Fabio); vasis os summum | špuntová díra | Sſpuntowá dijra | Loch oder mund

[01/18/02/080] Operculum (Columellae): | špunt, poklička | Sſpunt/ Poklijčka | Deckel

[01/18/02/081] Siphon (Iuvenali): caput tubuli, ubi liquor exprimitur e dolio aut aqua e fonte

[01/18/02/082] Siphon: instrumentum, quo vinum e doliis depletur et transvasatur vel quo vinum sugendo attrahitur; qua ratione Epigrammatarius culices siphonas vocat velut exuctores sanguinis humani, quem promuscide trahunt | koštýř, krokvička | Koſſtýř/ Krokwička

[01/18/02/083] Epistomium (Varroni, Senecae): quo versato patefiunt vel obturantur fistulae vel siphunculi doliis immissi in promendo | měděnný čep, kohoutek | Měděnný čep/ Kohautek

[01/18/02/084] b Epistomium: dici etiam potest obturaculum, quod ori dolii inseritur illudque obstruit | špunt | Sſpunt

[01/18/02/085] Siphunculus (Plinio Iuniori): pro fistula, quae dolio immissa liquorem reddit | čípek | Cžjpek | Zapff

[01/18/02/086] Excipulus (Plinio libro 25. capite 7.): vasculum qualecunque, quod excipiendo liquori subiicitur, sive uter sit, sive aliud quid | necky aneb trůčky pod sudem | Necky aneb Trůčky pod ſudem | Dropfaß

[01/18/02/087] Haustrum: pro cyathi genere, quo vinum hauriebant bibebantque | koštýř, okůvek | Koſſtýř/ Okůwek | Krauſle

[01/18/02/088] Oxybaphum: vasculum aut catini genus, in quo acetum sive embamma apponitur; acetabulum | octová miska | Octowá miſka | Eſſigſchuſlin

[01/18/02/089] Escale (Iuvenali Satura 12.; ea enim vetustussimi codicis lectio probatior mihi habetur quam escaria, quod adieR1v/258/activum est, ubi ait: Adde et bascaudas et mille escalia): vas escarium (Plinio) | mísa s jídlem | Mijſa s gijdlem | Schuſſel

[01/18/02/090] Catinus (Horatio): serviebat pulmentariis et iusculentis | plát aneb mísa | Plát aneb mijſa | Blat/ ſchuſſel

[01/18/02/091] Paropsis, aut parapsis potius (Martiali libro 2., si manuscriptis exemplaribus fides ahibenda est): cum catino (ut autumo) eadem est; nescio tamen, qua se ratione impensius mihi posterior lectio probat, ut originem nominis ad apsida referat, qua obtinuerit nomen a forma apsidi sive fornici contraria, quae in catinis spectatur, hic incurva, illic convexa; nam, ut ab obsoniis derivetur vocis etymon, publici iuris ratio, quod cum caeteris illi commune esse arbitror, obstiterit; Isidorus quadrangulum fuisse vas ait

[01/18/02/092] b Patina (Horatio): a patendo; discum fuisse amplum et repandum existimo | plát | Plát | Ein Platten

[01/18/02/093] Lanx: magis (Fenestellae), discus (Apuleio); haec assis instruebatur et dicata erat, ut iurulentis catinus | široká mísa k pečitému | Sſyroká mijſa k pečitému | Ein breite ſchuſſel

[01/18/02/094] Crepido lancis aut catini: extremus margo | kraj mísy | Krag mijſy | Das bort

[01/18/02/095] Scutella (Ciceroni): scutula (Martiali), a rotunditate scutiformi | okrouhlá mísa | Okrauhlá mijſa

[01/18/02/096] Sinum vel sinus (prima longa, apud Virgilium): vas rotundum et capace alvo, cuiusmodi fere utitur Brabanticarum muliercularum vulgus in deportando lacte; alii sinum interpretantur vas, quod vini stillicidio excipiendo siphunculis subiicitur, quod excipulum dici admonuimus

[01/18/02/097] R2r/259/a Patella (Horatio): | malý plátek, koflíček | Malý plátek/ kofflijček | Pfanne

[01/18/02/098] Cymbium (Virgilio): poculum procerum concavum ad cymbae similitudinem | koflík ku podobenství lodí | Kofflijk ku podobenſtwij lodij | Trinckgeſchir wie ein ſchiffle

[01/18/02/099] Carchesium (Virgilio): poculum circa mediam partem compressum, ansis a summo ad infimum pertinentibus munitum

[01/18/02/100] Aquiminarium (Pomponio): nasiterna (Varroni), a trium nasorum, quos exprimit, forma; trichilum (Columellae); vas aquarium ansatum, patens, in quo stanno incrustato potoria supellex et eluitur, et refrigeratur per aestatem; psycter (Suidae) | pocejnovaná vanička, v níž letního času sklenice poplakují a chladí | Poceynowaná Wanička/ w njž letnijho čaſu ſklenice poplakugij a chladij | Ein Faß zum khülwaſſer

[01/18/02/101] Talea (Varroni): tessera (Plinio, b Plauto); taleola aut lignum quadratum, in quo acceptae summae quantitas apprimitur vel adnotatur | vrub | Wrub | Kerbholtz

[01/18/03] Coquinaria

[01/18/03/001] Vas coquinarium (Plinio): culinae proprium | kuchynská nádoba | Kuchinſká nádoba | Kuchen geſchir

[01/18/03/002] Ahenum aut, ut alii scribunt, aenum (Virgilio): caldarium, quod supra focum pendet, in quo calefit aqua | kotlík | Kotlijk | Keſſel

[01/18/03/003] Milliarium (Columellae): vas aeneum procerum et angustum, a pondere, non autem a milio dictum, in quo aqua calefit aut aliquid maceratur; cucuma (Petronio Arbitro), a cucumeris, ut apparet, oblonga forma | měděnný hrnec | Měděnný hrnec | Ehringeſchir

[01/18/03/004] Lebes (Virgilio): vas aeneum, quo coquuntur obsonia | R2v/260/aděnný kotlík | R2v/260/aděnný kotlijk | Ehrinkeſſeldd

dd Ehrinkeſſel] Erhinkeſſel

[01/18/03/005] Cacabus (Plinio): olla, in qua pulmentaria coquimus | měděnný hrnec k vaření | Měděnný hrnec k wařenij

[01/18/03/006] Diploma: duplex vas (Plinio), quod alteri cacabo aut aheno impositum eius ferventis calore concoquitur; balneum Mariae vulgus pharmacopaeorum nuncupat; eodem vocabulo non male vocari posse videtur olla fictilis, quae incrustata tectorio vitreo duplicique tunica est, ut exudare aut transmittere liqorem non possit | polévaný hrnec | Poléwaný hrnec | Verglaſter haffen

[01/18/03/007] Gabate (Martiali): lances escariae et scutellae | misky | Miſky | Schußlen

[01/18/03/008] Olla (Persio): aula (Plauto), olla fictilis (Columellae) | hliněnný hrnec | Hliněnný hrnec | Ein haffen/ Topff

[01/18/03/009] Authepsa (Ciceroni): olla aenea, b quae sua sponte coquit, substratis semel candentibus prunis; alii existimant vas esse eiusmodi, quale subiicimus lancibus escariis, cum prunis, ne cibaria refrigescant; cui illorum sententiae astipulator esse non possum, quod postremum Budaeus batillum mensarium nominat, sed quam proprie alii iudicent, siquidem batilli munus ab hoc diversum est; ego foculum potius dixerim, de quo paulo post

[01/18/03/010] Echinus (Horatio libro 1. satura 6.): olla ingens vasto ore; Horatiani interpretes echinum interpretantur pro aquiminario vase, in quo calices lavantur

[01/18/03/011] Incoctilia (Plinio): aerea opera aut vasa fusili stanno incrustata ad obliterandum saporem aeris | pocínované měděnné nádobí | Pocýnowané měděnné nádobij

[01/18/03/012] Tripus: olla tripedanea, in R3r/261/a qua eluendis pedibus aqua calefiebat | hrnec trýnohý | Hrnec trýnohý | Haffen mit drei fuſſen

[01/18/03/013] Chytropus: ollae sustentaculum | Dreifuß

[01/18/03/014] Cortina (Plinio): tinctorium ahenum sive lebes, in quo lana suffecta succum imbibit | kotel k barvě | Kotel k barwě | Farbkeſſel

[01/18/03/015] Sartago (Plinio): frixorium, patella, in qua friguntur torrenturve carnes | pánev | Pánew | Pfanne

[01/18/03/016] Pultarius (Columellae): in quo farra et puls friguntur | rendlík na kaši | Rendlijk na kaſſy

[01/18/03/017] Lardarium: quo coqui carnes configunt immisso lardo

[01/18/03/018] Creacentrum: baculus praepilatus, quo carnium frusta configunt ac prehendunt, coqui et lanii

[01/18/03/019] Creagra: fuscinula, fuscina extrahendae ex aheno fervente carni accommoda | vidličky, jímiž maso z kotla vybírají | Widličky gijmiž masſo z kotla wybijragij

[01/18/03/020] b Spatha (Plinio): rudicula (Celso), ligula (Columellae); pro rudi, qua spumam deducimus, et quae coquuntur super ignem, agitamus | lžíce, kterouž opěnují, měděnná aneb železná lžíce | Lžijce/ kterauž opěnugij/ Měděnná aneb železná lžijce

[01/18/03/021] Cochleare (Martiali): quo liquida sorbemus | lžíce | Lžijce | Leffel

[01/18/03/022] Tudicula (Columellae): cochleare maius | kuchařská lžíce | Kuchařſká lžijce | Kochleffel

[01/18/03/023] Carnarium: furcula (Livio); furca, qua carnium pulpae et succidiae suspenduntur

[01/18/03/024] Tyrocnestis: asperum et foraminosum instrumentum, quo in scobem disterimus aliquid et friamus; radulam qui vocare velit Latine, meo quidemde iudicio non erraverit, a radendo; tyrocnestis, a casei friatura | struhadlo | Struhadlo | Reiber/ Riebeiſen

de quidem] qnidē

[01/18/03/025] Cratis ferrea: craticula (MarR3v/262/atiali); in qua cibi torrentur | rošt | Roſſt | Ein Rooſt

[01/18/03/026] Veru (Virgilio): | rožen | Rožen | Bratſpieß

[01/18/03/027] Veruculum (Plinio): parvum veru, sive ligneum, sive ferreum; obeliscus | malý rožníček | Malý rožnijček | Bratſpieſle

[01/18/03/028] Crateuterium: pro ferro vel lapide excavato, in quo veru vertitur | kozlík | Kozlijk | Spießeiſen

[01/18/03/029] Artopta (Plauto): utensile assandis torrendisque panibus accommodum

[01/18/03/030] Testus (Catoni): fictile, sub quo testuacea et placentae concoquuntur subiecto impositoque igni; Plinius etiam aeneum testum agnoscit | rendlík, na němž koláčky a koblihy pekou | Rendljk na němž koláčky a koblihy pekau

[01/18/03/031] Climacter: instrumentum in gradus scansile, de quo ahena et lebetes suspendimus

[01/18/03/032] Cribrum (Ciceroni): incerniculum (Plinio), a cernendo dictum, quod pollinem a furfurum b recrementis separet; olim, ut et hac tempestate, e crebris foraminibus pertusa ac confossa membrana fiebat et e setis equinis; quod setaceum cribrum Galliae inventum; nam excussorium e lino et pollinarium Hispaniae monstrarunt | řešeto, říčice, sítko | Ržeſſeto/ Ržijčice/ Sytko | Sieb/ Haarſieb

[01/18/03/033] Telia: circulus cribri

[01/18/03/034] Colum (Virgilio): per quod liquor dimanat et percolatur | cedidko | Cedidko | Durchſchlag

[01/18/03/035] Cilicium: praeter significationem propriam alibi a nobis dictam potest vocari textum e pilis, percolandis liquoribus, multi in coquinario instrumento usus | sítko | Sýtko | Haarſieb

[01/18/03/036] Qualus (Virgilio): corbis vimineus, per quem liquatur vinum calcatis uvis

[01/18/03/037] Saccus vinarius: quo vinum R4r/263/a a faecibus excolatur in metae formam desinens; meta inversa dici potest; barbaris manica Hippocratis vocatur | pytlík | Pytlijk

[01/18/03/038] Saccus frumentarius: quo frumentum conditur | obilný pytel | Obilný pytel | Kornſack

[01/18/03/039] Saccus nivarius (Columellae): nivarium (Martiali); per quem nivis nonnihil continentem vinum colabatur, ut per aestum frigiditate placeret

[01/18/03/040] Culleus et culleum (Varroni): coriaceus saccus, quo vinum oleumve deportabatur | koženný pytel aneb žok | Koženný pytel aneb žok | Lederinſack | id nominis convenit et corio consuto in sacci speciem, quo vivam e flumine aquam Londini in Anglia coctores cerevisiarii efferunt; uter (Caesari)

[01/18/03/041] Echinus: instrumentum setaceum, setis undecunque exstantibus asperum, quo poculorum alvum defricabmus | štětka | Sſtětka | Bürſten

[01/18/03/042] Batillus (Plinio): instrumentum ferreum, quo cineres et prunas tollimus; pyrphorum | uhelní lopata | Vhelnij lopata | Feuerſchauffel

[01/18/03/043] Forceps (Virgilio): quo prunas aut candens ferrum prehendimus; pyragra | klufta, klíště | Kluffta/ klijſſtě | Zang

[01/18/03/044] Foculus (Ciceroni Pro domo sua): ignitabulum (Festo); ignis receptaculum, quod tempestate frigida transferri potest, prunas candentes continens, quod hodie et ferreum, et fictile in usu est | kuthan | Kuthan | Glutpfan

[01/18/03/045] Foculus: eadem ratione instrumentum dicitur aeneum ferreumve aut alterius materiae, in quo ignis mensae infertur ad concoquendum calefaciendumve cibum

[01/18/03/046] Igniarium (Budaeo): ignitabulum (Solino; ita enim accepisse videtur, ubi apud Pyrpilen insulam ignitaR4v/264/abula reperta fuisse ait); instrumentum e ferri acie attemperatum, quo ignis semina excudunt | křesadlo | Křeſadlo | Feurzeug | igniarii supina pars storeus peculiari voce dicitur (teste Tarrhaeo)

[01/18/03/047] Fomes (Virgilio): materia arida, quae de facili ignitur; suscitabulum (Nonio), igniarium (Plinio) | troud | Traud | Zunder

[01/18/03/048] Sulphuratum (Martiali): ramentum sulphuratum, quo flammam e fomite excipimus | sirná svíčka | Syrná ſwijčka | Schweffel

[01/18/03/049] Follis (Virgilio): | měchy | Měchy | Blaßbalcke

[01/18/03/050] Torris (Virgilio): lignum adhuc candens | hlavně ohnivá | Hlawně ohniwá | Glüender brant

[01/18/03/051] Titio (Celso): torris extinctus semiustus | uhašená hlavně | Vhaſſená hlawně | Außgeleſſter brand

[01/18/03/052] Carbo (Persio): pruna extincta | mrtvý uhel | Mrtwý vhel | Kolen

[01/18/03/053] b Pruna (Virgilio): vivus et cadens carbo; carbo (Plinio) | řeřavý a živý uhel | Ržeřawý a žiwý vhel | Glüenderkole

[01/18/03/054] Favilla (Terentio): quasi extinctus cinis abstrusum ignem fovens | udušený popel, uhašená jiskra | Vduſſený popel/ vhaſſená giſkra | Erleſchner gneiſt

[01/18/03/055] Scintilla (Virgilio): quae e silice aut igniario emicat | jiskra, jiskřička | Giſkra/ Giſkřička | Funck/ funckle

[01/18/03/056] Cinis (Virgilio): | popel | Popel | Aſchen

[01/18/03/057] Pila (Plinio): mortarium (eidem), mortariolum; vas concavum, in quo farra olim, nunc aromata, herbae et semina contunduntur; dictum autem mortarium, quasi moretarium, in quo moretum comminui miscerique solebat | moždíř | Moždijř | Mörſer

[01/18/03/058] Pistillum (Plauto): intrumentum, quo franguntur in mortarium coniecta; radius (Plinio) | palice, trdlo | Palice/ trdlo | Stöſſer

[01/18/03/059] R5r/265/a Spongia (Martiali): qua mensae sordesque absterguntur | houba | Hauba | Schwam

[01/18/03/060] Peniculus (Terentio): oblonga spongia, qua sordes rapiuntur, calcei terguntur, a caudae similitudine, quam penem Latini vocant; denique quocunque aliquid extergitur | hadr, vonuce | Hadr/ Wonuce | Hader

[01/18/03/061] Scopae (Horatio): | chvoštiště | Chwoſſtiſſtě | Beeſen

[01/18/03/062] Baculus: baculum (Ovidio), bacillum (Ciceroni) | hůlka, kej | Huolka. Key | Stack

[01/18/03/063] Scipio (Livio): | hůl, hůlka | Huol/ hůlka | Stab

[01/18/03/064] Rudis (Ciceroni): scipio, quem lanista liberandis gladiatoribus gestabat (ut Charisius exponit); rude autem donati a dimicationis necessitate excludebantur

[01/18/03/065] Mactra (Agellio): arca panaria | díže | Dijže | Brotkorb

[01/18/03/066] Muscipula (Varroni): qua mubres capiuntur | myší past | Myſſý paſt | Maußffallen

[01/18/03/067] 38 Muscipulae partes sunt: obex sive paxillus, qui in muscipula stat erectus; scandalum (Hesychio), quod labendi occasionem praebeat (in maiorum bestiarum decipulis rhoptrum vocatur), funiculo appensus, quem merinthum Graeci nuncupant; ligellum vero sive uncus, unde tanquam de hamo appendet esca murium illex

38 V tisku není odstavec vyznačen předsazením.

[01/18/03/068] Decipulum (Apuleio): laqueus quidam aut machina irretiendis aviculis aut capiendis bestiis comparata; sunt, qui transennam nominant caveam ferreis interseptam longuriis | sklon aneb poklopec | Sklon aneb poklopec | Vogelſchlag oder fallen

[01/18/03/069] Candelabrum (Ciceroni): lychnuchus (Plinio) | svícen | Swijcen | Leuchter

[01/18/03/070] Lychnuchus pensilis vel R5v/266/a pendens (Lucretio): pro candelabro, quod de laquearibus aut contignatione pendet | visutý svícen | Wiſutý ſwijcen

[01/18/03/071] Candela (Iuvenali): lucerna (Ciceroni), lychnus (eidem) | svíčka | Swijčka | Kertz/ Liecht

[01/18/03/072] Lucerna simplex (Martiali): | svíčka o jednom knotu | Swijčka o gednom knotu | Eintachtige kertz

[01/18/03/073] Cui diversa est lucerna polymyxos, quae ex pluribus constat myxis | svíčka o mnoha knotech | Swijčka o mnohá knotech

[01/18/03/074] Candela sebacea (Columellae): | lojová svíčka | Logowá ſwijčka | Vnſeltliecht

[01/18/03/075] Cereus (Ciceroni): pro candela e cera vel funali | vosková svíčka | Woſkowá ſwijčka | Wachſliecht

[01/18/03/076] Emunctorium: quo ellychnium supervacuum candelae emungitur | utěrací nůžky | Vtěracý nůžky | Schneutzer/ Liechtputz

[01/18/03/077] Ellychnium (Plinio): funiculus stuppeus aut xylinus, b qui candelam mediam secat | knot | Knot | Tacht

[01/18/03/078] Laterna (Ciceroni): laterna Punica (Plauto), cornu (eidem), quod corneis lamellis circumclusa sit, ut ventorum flabra arceat; viae ducem scite Martialis vocat | lucerna | Lucerna | Latern

[01/18/03/079] Funale (Ciceroni): fax (eidem); teda | pochodně, fakule, smolnice | Pochodně/ Fakule/ Smolnice | Fackle/ Windtliecht

[01/18/03/080] Lampas (Virgilio): lychnus pensilis | lampa | Lampa | Lampe

[01/18/03/081] Fungus (Virgilio): quod in lucernis concrescit circa ellychnium

[01/18/03/082] Alveus: pro ligno excavato ad condienda salsamenta; monoxylon | necky | Necky | Multer

[01/18/04] Cubicularia

[01/18/04/001] Lectus (Ciceroni): torus (Virgilio) | lůže | Lůže | Bette

[01/18/04/002] R6r/267/a Lectus genialis (Virgilio): qui nubentibus sternitur | nevěstino lůže | Newěſtino lůže | Ehelich Bette

[01/18/04/003] Lecti: erant aut discubitorii, tricliniares (Lampridio) dicti, in quibus inter coenandum discumbebant, aut cubiculares, in quibus somnum capiebant

[01/18/04/004] Sponda (Virgilio): lateralis structura lecti | postel | Poſtel | Spanbette

[01/18/04/005] Accubitum (Lampridio): anaclinterium (Spartiano); lectulus, in quo interdiu quiescitur | polední aneb světničné lůžko | Polednij/ aneb Swětničné lůžko | Faulbette

[01/18/04/006] Fulcrum (Virgilio): fulmentum (Varroni; unde natum proverbium: Fulmenta lectum scandunt); clinopodium | nohy u lůže | Nohy v lůže

[01/18/04/007] Culcita (Ciceroni; ita enim absque r in vetustis exemplaribus Nonii, Iuvenalis et Martialis scriptum invebnio lectionemque eam olim comprobavit Politianus): stragulum omne plumis tomentove fartum atque inculcatum | ložní šaty | Ložnij ſſaty | Gulterbette

[01/18/04/008] Culcita plumea (Ciceroni): plumis inculcata | peřina | Peřina | Federbette

[01/18/04/009] Culcita lanea vel tomentitia: | vlněný polštář aneb peřina, madrací | Wlněný polſſtář aneb peřina/ Madracy

[01/18/04/010] Culcita stramentitia: | poslamka | Poſlamka | Strobette

[01/18/04/011] Culcita subalaris (Lampridio): | podpažní poduška | Podpažnij poduſſka | Ein kuſſin vnter die achſelen

[01/18/04/012] Puteus (Suetonio): fulcrum lecti a cervicali; pluteum interiorem lecti partem ut spondam exteriorem annotat Cornutus | Haubtbrat vnderbettſtat

[01/18/04/013] Cervical (Iuvenali): quod cervici confovendae substernitur | podhlavní poduška | Podhlawnij poduſſka | Haubtküſſin

[01/18/04/014] Pulvinus et pulvillus (Ciceroni): R6v/268/a pulvinar (Iuvenali), pulvinarium (Livio) | polštář | Polſſtář | Polſter

[01/18/04/015] Cubital (Horatio): pulvinus tomento aut plumis farctus, cui inter coenandum cubito innitebantur

[01/18/04/016] Lodix (Iuvenali): lecti operimentum, stragulum (Martiali) | poslamka, plachta | Poſlamka/ Plachta | Bettdecke

[01/18/04/017] Toral et toralium (Horatio): lecticaria sindon (Nonio); toral autem, quod eo insternatur torus | prostěradlo | Proſtěradlo | Leilach

[01/18/04/018] Batillus cubicularius: ignitabulum; instrumentum aeneum, in quod coniectis prunis candentibus excalefiunt lecti | ložní kuthan, ohřivadlo | Ložnij kuthan/ ohřiwadlo | Glutpfan

[01/18/04/019] Cortina (Hieronymo): velarium (Statio); peripetasma | opona okolo lůže | Opona okolo lůže | Fürhang vmbs bette

[01/18/04/020] Cortina striata: | faldovabný aneb nabíraný furhank | Faldowabný aneb nabijraný furhank

[01/18/04/021] Peristromata (Plauto): velaria (Iuvenali), velamina; peripetasmata (Ciceroni) | Firhang/ vmbhang

[01/18/04/022] Stragula vestis (Ciceroni): hoc nomine censentur tapetes, aulaea, peristromata, quaecunque ornatus gratia insternuntur humo, lectis, mensis aut de parietibus suspenduntur ac circumtenduntur

[01/18/04/023] Annuli velares (Plinio): qui et cortinales, quibus aulaea et cortinae contrahuntur aut expanduntur | kroužky | Kraužky | Ringlin

[01/18/04/024] Tapetum, tapete et tapes (Virgilio): versicolor textum proprie, quod humi solo insternitur; Nonius exponit tapetum tegmen unite (ita enim legi debet, non unice, ut vulgo legebatur) pictum de variis coloribus | koberec | Koberec | Tepicht

[01/18/04/025] R7r/269/a Aulaea (Virgilio): vela regia (Tertulliano), aulaea Attalica (Valerio Maximo et Propertio); purpura et auro intexta; aulaea Babylonica (Martiali), quae diversos colores picturae intextos habent, invento Babylonis et nomine (ut Plinius testatur); quae nunc palma ad Flandros transiit, ut merito et gentium una confessione gloriam sibi istam usurpare possint, quam Alexandrinis attribuerat Martialis: Victa est pectine Flandriaco iam Babylonis acus | čalouny | Cžalauny | Tapeten/ Turkiſche teppich

[01/18/04/026] Conopeum (Horatio, Iuvenali): textile tentorium, quod lectis imminet, arcendis muscis comparatum et culicibus, quos conopas Graeci vocant | zastření lůže jako stan | Zaſtřenij luože yako ſtan | Vmbhang oder zelt ob einem bette

[01/18/04/027] Cento (Caesari): centunculus (Plibnio); stragulum e discoloribus pannis consutum

[01/18/04/028] Cadurcum: pro tabernaculo institorum, sub quo merces suas venum exponunt | kramářská bouda | Kramářſká bauda | Kramergaden

[01/18/04/029] Cadurcum (Iuvenali): pro candido tegmine lecti, nimirum stragulo linteo, vel cortina ac peripetasmate lecti candido | bílé prostěradlo | Bijlé proſtěradlo | cadurci nomine potest nuncupari tegmen, quod in pompa solenni velat et ab aëris iniuria defendit monarchas, vel ubi Eucharistia circumfertur | nebesa | Nebeſa | Der Himmel

[01/18/04/030] Segestria (Festo): pelles nauticae, quibus indormiunt

[01/18/04/031] Gausapedf (Persio): amphitapa (Ulpiano et Lucillio) | houně | Hauně | Serg

df Gausape] Guſape

[01/18/04/032] Riscus (Terentio): cista corio contecta (Donato teste) | truhlice koží povlečeR7v/270/a | Truhlice kožij powlečeR7v/270/a | Kaſt mit leder vber zogen

[01/18/04/033] Riscus (Servio teste): fenestella aut capsuladg intra parietem apparata | okénko v stěně | Okénko w ſtěně | Fenſterle in einer wand

dg capsula] caſpula

[01/18/04/034] Capsella: capsula, cistella (Plauto); exigua capsa, a capiendo dicta | truhlička, kapsička | Truhlička/ Kapſyčka | Lädle

[01/18/04/035] Capsa (Plinio): arca (Ciceroni), cista (eidem) | truhla | Truhla | Kaſten

[01/18/04/036] Scrinium (Horatio): | truhlice, skrejše | Truhlice/ Skreyſſe | Koffer

[01/18/04/037] Arca camerata (Ulpiano): fornicis instar arcuata | truhlice s vysokým víkem | Truhlice s wyſokým wjkem

[01/18/04/038] Capsella fictilis: Italis salvadenari pro capsula figulini operis, in quam pueri nummulos asservandos coniiciunt | hliněnný krádelík | Hliněnný krádelijk

[01/18/04/039] Storea (Plinio): teges (Columellae), matta (Ovidio) | rohož | Rohož | Matzen

[01/18/04/040] Cunae (Ciceroni): cunabula (eidem); b lectulus infantum, alveus (Livio); sunt, qui cunas volunt esse culcitas infantium, incunabula, lectulos, in quibus reponuntur; equidem crediderim potius cunas et cunabula esse ligneos illos lectos, quos alvei nomine Livius intellexit, quibus impositi lectuli et culcitae incunabula vocentur; quo facit Plauti locus: Opus est cunis, incunabulis | dětinská kolíbka | Dětinſká kolijbka | Kindswiegen

[01/18/04/041] Matula (Plinio): scaphium (Iuvenali), trulla (Martiali) | hrnýček | Hrnýček | Bruntzkachel

[01/18/04/042] Matella (Plinio): matellio (Festo et Varroni) | sklenice k vodě | Sklenice k wodě | Bruntzglaß

[01/18/05] Muliebria

[01/18/05/001] Colus (Virgilio): instrumentum ligneum, quo pensum sustinetur | přeslice | Přeſlice | Rocken

[01/18/05/002] R8r/271/a Fusus (Plinio): | vřeteno | Wřeteno | Spindel

[01/18/05/003] Verticillus (Plinio): verticulum; sphondylus | přeslen | Přeſlen | Spinwirtle

[01/18/05/004] Rhombus: machina, quam agitando tramam glomerat in circulum | kolovrátek | Kolowrátek | Spinrad

[01/18/05/005] Calathus (Virgilio): quasillus (Ciceroni); corbis, in quem netrices pensum et fusos componunt | košíček, do něhož přízi kladou | Koſſýček/ do něhož přijzy kladau

[01/18/05/006] Corbis (Ciceroni): sporta (Sallustio, Columellae); vas vimineum | kůš, nůše, korba | Kuoſs/ nůſſe/ Korba | Korb

[01/18/05/007] Forfex (Columellae): qua pannum lineum laneumve scindunt | nůžky | Nuožky | Scher

[01/18/05/008] Pecten (Plauto): quo comae discriminantur et pectuntur | hřeben | Hřeben | Kamp

[01/18/05/009] Discriminale: discerniculum (Nonio), acus (Martiali), acus crinalis (Apuleio), crinale (Ovidio) | dloubhá jehla, kterouž poutec rozkládají | Dlaubhá gehla/ kterauž Pautec rozkládagij | Pfriem damit man das haar ſcheidet

[01/18/05/010] Calamistrum (Varroni): acus maior, qua crispatur in annulos capillitium; acus (Iuvenali) | jehla, na kterouž kadeře dělají | Gehla na kterauž kadeře dělagij | Pfriem damit man das haar krauß macht

[01/18/05/011] Calamistro crispare comam: comam in gradus frangere (Plinio Iuniori), vibrare ferro crines (Virgilio), ustulare crines candente ferro (Pacuvio) | kadeřavé vlasy dělati | Kadeřawé wlaſy dělati | Kraußhaar machen

[01/18/05/012] Flabellum (Terentio): quo ventulus fit | oháňka pro větříček | Oháňka pro wětřijček | Wadel

[01/18/05/013] Muscarium (Martiali): quo muscae abiguntur | oháňka pro mouchy | Oháňka pro mauchy

[01/18/05/014] Muscarium pavonaceum aut pavonium: | pávová oháňka | Páwowá oháňka

[01/18/05/015] R8v/272/a Muscarium setaceum: scopae e setis comparatae ad extergendas vestes | česací štětka | Cžeſacý ſſtětka | Kerburſten

[01/18/05/016] Speculum (Ciceroni): catoptrum | zrcadlo | Zrcadlo | Spiegel

[01/18/05/017] Speculi theca: | pouzdro od zrcadla | Pauzdro od Zrcadla | Spiegelkaſtle

[01/18/05/018] Specillum (Varroni): ocularium specillum, conspicilium (Plauto) | sklenné oči | Sklenné oči | Brillen

[01/18/05/019] Umbella (Iuvenali): galerus mulierum, quo solem et aëris iniuriam arcent

[01/18/05/020] Digitabulum: digitale (Varroni); quo digitorum oras muniunt faeminae adversum acus; dactylethra | náprstek | Náprſtek | Fingerhut

[01/18/05/021] Acus (Ciceroni): | jehla | Gehla | Nadel

[01/18/05/022] Acus Babylonia (Martiali): acus Assyria (Claudiano), acus Semiramia (Martiali); qua pingere solent | krumpířská jehla | Krumpýřſká gehla | Sticknadel

[01/18/05/023] Acus foramen: | jehelní b ucho | Gehelnij b vcho | Nadellechel

[01/18/05/024] Acicula: spina (Tacito libro De Germanorum moribus); qua committunt tegmina | haštle | Haſſtle

[01/18/05/025] Frontale (Plinio): ornamentum frontis, praecipue tamen equorum | náčelník | Náčelnijk | Stirngeradt

[01/18/05/026] Inauris: monile, quod aurium lobis inseritur et appendet (Plinio) | náušnice | Navſſnice | Ohrenzierd

[01/18/05/027] Stalagmium (Festo, Plauto et Caecilio): inaurium genus esse crediderim oblongum, ex bacca pendula, a guttae similitudine, quae stalagmus Graecis dicitur; vitiose autem stalaginum in dictionariis scriptam invenias hanc vocem | perla na uchu | Perla na vchu

[01/18/05/028] Monile (Virgilio): gutturis et colli ornamentum, quod et segmentum (teste Servio atque idem etiam Valerio Maximo) videtur esse | zápona na hrdlo | Zápona na hrdlo | Halsbandt

[01/18/05/029] S1r/273/a Monile baccatum (Virgilio): | perlová zápona | Perlowá zápona | Halßband mit perlen

[01/18/05/030] Murenula: catena collaris, ex auri lentescentis segmentis flexibilis | zlatý řetízek na hrdlo | Zlatý řetijzek na hrdlo

[01/18/05/031] Torquis (Propertio, Ovidio): circulus aureus flexilis collum ambitu exornans | zlatý řetěz | Zlatý řetěz | Guldin ketten

[01/18/05/032] Linea margaritarum (apud Scaevolam): margaritae linea, funiculo aut chorda traiectae, ad modum sphaerularum precatoriarum | perlový páteř | Perlowý Páteř

[01/18/05/033] Armilla (Livio): brachiale (Plinio, Prisciano); ornamentum circulare brachiis circundari solitum | náramky | Náramky | Ermelzierd

[01/18/05/034] Spinther: fibulae aut armillae genus in summo humero; fibulam humerariam exponit Priscianus eoque aureo argenteove videnbtur antiquitus usae foeminae ad astringendam stolam | spinadlo | Spinadlo | Armgezierd

[01/18/05/035] Spinther: dici potest et argentei monilis genus, quod in humeris tabellarii et caduceatores gerunt

[01/18/05/036] Bractea (Virgilio): tenuis lamina, et dum plicatur, crepitans | plech | Plech | Blech

[01/18/05/037] Bulla (Ciceroni): ornamentum erat aureum vel deauratum pueritiae, intus cavum, rotundum, in cordis speciem efformatum (ut Macrobius) vel (uti Plutarchus ait) bullae in aqua surgenti simile, quod de collo suspendebatur | pížmové jabko aneb srdýčko | Pijžmowé yabko aneb Srdýčko | Byſemknopff

[01/18/05/038] Bulla (Calpurnio): pro ornamento bracteave extuberante in cingulis muliebribus | pukla na pase | Pukla na paſe

[01/18/05/039] Crepundia (Plauto): puerilia ludicra | dětinské hřičky, loutky | Dětinſké hřičky/ lautky | Kinderſpiel

[01/18/05/040] S1v/274/a Annulus: dactylius, a digito | prsten | Prſten | Ring

[01/18/05/041] Annulus purus: lunula (Plauto) | pamětní prsten | Pamětnij prſten | Gedenckring

[01/18/05/042] Annulus sigillaris vel signatorius (Valerio Maximo): qui signandi causa habetur | pečetní prsten, sekrét | Pečetnij Prſten/ Sekrét | Petſchirring

[01/18/05/043] Annulus pronubus: quo ceu arrabone coniugii fides obligatur | prsten, kterýž se na manželství zavdává | Prſten/ kterýž ſe na manželſtwij zawdáwá | Trawring

[01/18/05/044] Pala annuli (Ciceroni): latior annuli turgidiorque pars, cui gemma aut symbolum inseritur; sphendone, sphragis

[01/18/05/045] Dactyliotheca (Plinio): annulorum repositorium sive condendis annulis theca comparata | truhlička na prsteny | Truhlička na prſteny | Ringkaſtle

[01/18/05/046] Calliblepharum (Plinio): medicamentum, quo supercilia denigrantur ad ornatum mulieribus

[01/18/05/047] b Purpurissum (Plinio): factitius colos, quo genas fucant mulieres | ličidlo | Ličidlo | Pleweys

[01/18/05/048] Lixivium: lixivia (Columellae), caustica spuma (Martiali) et spuma Batava | louh | Lauh | Laugen

[01/18/05/049] Lixivus cinis (Plinio): cinis lixiva (Scribonio) | louhový popel | Lauhowý popel | Laugenaſchen

[01/18/05/050] Smegma (Plinio): quidquid emaculat et abstergit sordes, accipitur pro sapone; sapo (Plinio), mattiaca pila (Martiali) | mejdlo | Meydlo | Seiffen

[01/18/05/051] Cimolia terra (Plinio): creta; terra alba, qua fullones utuntur extergendis pannis | valchářská křída | Walchářſká křijda | Fuller waſcherde

[01/18/06] Textoria

[01/18/06/001] Pecten (Ovidio): instrumentum textorium pensile, quo tela appellitur, denS2r/275/asaturque | rur, paprslek | Rur/ Paprſlek | Weberblat

[01/18/06/002] Liciatorium (Hieronymo): iugum (Ovidio); cui stamina obvolvuntur | vratidlo | Wratidlo | Wendelbaum

[01/18/06/003] Radius (Ovidio, Virgilio): quo stantes telas percurunt; panvellium (Varroni) | člúnek | Cžlůnek | Weberſchuffle

[01/18/06/004] Tibicines: textoria fulcra telam sustinentia

[01/18/06/005] Insilia (Lucretio): ligna pedibus textorum subiecta, quibus telae alternis contrahuntur et aperiuntur | podnožky | Podnožky | Schemeln

[01/18/06/006] Scapus (Lucretio): videtur esse liciatorium, de quo diximus, quod inter texendum sonat; unde dixit: scapique sonantes

[01/18/06/007] Harpedone: rota glomeratoria, qua fila rotando conglomerantur

[01/18/06/008] Pecten (Plauto): pro instrumento stylis ferreis constante, quo lana carminatur | b krample | Krample | Kartetſchen

[01/18/06/009] Ferreus hamus (Plinio): pro ferreo pectine, quo linum pectitur | vochle | Wochle | Hackle

[01/18/06/010] Pecten: pro instrumento fullonum e carduis conserto, quo pannos rudes confricant et in villos attollunt | valchářská krample, štětka | Walchářſká krample/ Sſtětka | Karten. Kartetſchen

[01/18/06/011] Argutari pedibus: eleganter a Titinnio comico dictum est de fullonibus, quando telam laneam rudem subigunt pedibus subsultando identidem, quod et conciliare dicitur; talisque saltus a Seneca fullonius vocatur, contumeliosiore vocabulo, quam saliaris

[01/18/07] Sutoria

[01/18/07/001] Scalprum sutorium (Horatio): culter sutorius, smilium, orbiculatumdh ferS2v/276/aramentum; quo coria et pelles poliunt aut quo corium concidunt

dh orbiculatum] Orbiculatnm

[01/18/07/002] Subula (Martiali): instrumentum, quo solum calcei perforant | šídlo | Sſýdlo | Die Al

[01/18/07/003] Cheleuma: pro canabino filo setis praepilato, quo calceos consuunt | dratev | Dratew | Der Draat

[01/18/07/004] Modulus: forma (Horatio), mustricula (Festo); lignea forma, in qua inductum corium novus fit calceus | kopyto | Kopyto | Leiſte

[01/18/08] Pictoria

[01/18/08/001] Conchae (Martiano Iurisconsulto): testae, in quibus colores suos pictores reponunt | žabí škořepiny | Zabij ſſkořepiny | Moſchelen

[01/18/08/002] Penicillus (Ciceroni): peniculus (Quinctiliano) | penžlík | Penžlijk | Penſel

[01/18/08/003] Pluteus: tripidaneum lignum, cui tabula, cum pingitur, innititur

[01/18/08/004] b Pluteus: est et marginata tabula; unde pluteale sigillum (Ciceroni) pro imaguncula inclusa intra margines tabulae

[01/18/08/005] Tudicula: pro instrumento tinctorum, quo pannos inficiendos demergunt versantque

[01/18/09] Pistorum propria

[01/18/09/001] Pala (Catoni): infurnibulum (Plinio); instrumentum, quo pistor furno panem immitit | chlební lopata | Chlebnij Lopata | Schauffel

[01/18/09/002] Rutabulum (Columellae): quo ignem proruunt panis coquendi gratia | hřeblo | Hřeblo | Krucke

[01/18/09/003] Mactra: pro alveo, in quo panis subigitur | díže aneb necky chlebné | Dijže aneb Necky chlebné | Brotkorb oder Multer

[01/18/09/004] Arca pollinaria: | moučná truhla | Maučná truhla | Beutelkaſt

[01/18/09/005] Cribrum pollinarium: vide in cribrum | říčice | Ržijčice

[01/18/09/006] S3r/277/a Rutellum (Lucillio): instrumentum ligneum, quo frumentum corruitur congeriturque, inculleum aut modium; sic enim ait: Frumentarius est, modium hoc secum atque rutellum unum affert | obílná lopata aneb necky | Obijlná lopata/ aneb Necky | Kornſchauffel

[01/18/09/007] Radius (Plauto): hostorium, quo mensura aequatur | štrejcholec | Sſtreicholec | Streichholtz

[01/18/09/008] Vannus (Virgilio): ventilabrum (Columellae); quo aceres et frumenti retrimenta ad ventulum excutiuntur et repurgantur | opálka | Opálka | Wanne

[01/18/10] Piscatoria

[01/18/10/001] Rete (Ciceroni): cassis (Ovidio) | sít | Sýt | Netz/ Fiſchergarn

[01/18/10/002] Rete rarum (Virgilio): rete grandi macula (Columellae) | řídká sít | Ržijdka ſýt

[01/18/10/003] Funda (Virgilio): reticulum, b rete iaculum (Plauto in Asinaria et Servio); retis genus, quod in orbem funditur spargiturque; bolus (Servio) | čeřen | Cžeřen

[01/18/10/004] Tragula (Plinio): rete, quod subere sustentatum innatat; unde Plinius suberis usum ait esse in piscantium tragulis et cadorum obturamentis

[01/18/10/005] Verriculum et everriculum (Ciceroni): quod verritur trahiturque rete | sak, nevod | Sak/ Newod | Zuggarn | gargamus (Polluci)

[01/18/10/006] Sagena (Manilio): proprie retis genus, quo pisces e nassa auferuntur, aut retis sinus, unde exire nequeunt | chobot | Chobot | Fiſchhame

[01/18/10/007] Nassa (Ciceroni): vimineum textum, ubi esca piscibus reconditur, unde ingressis effugium non patet | vrše | Wrſſe | Reuſe

[01/18/10/008] Fiscella: viminea sporta, in S3v/278/a qua pisces ad usum servantur | posádka | Poſádka

[01/18/10/009] Sirpiculus (Plauto): pro nassula vel sportula sirpea | malá sítěnná vrška | Malá ſytěnná wrſſka | Ein korble von binſen

[01/18/10/010] Excipulae: septa viminea in profluente aut undis, piscium insidae

[01/18/10/011] Excipulus (Plinio): rete inter excipulas piscium insidiis expansum

[01/18/10/012] Fuscina (Ciceroni): tridens (Plinio); quo pisces aut anguillae confodiuntur | vidly aneb rohatiny rybářské | Widly aneb Rohatiny rybářſké | Stachel

[01/18/10/013] Hamus (Ovidio): uncus | udice | Vdice | Angel

[01/18/10/014] Linea (Plinio): seta (Martiali); pro funiculo setaceo, qui hamum cum esca demittit | konský vlas | Konſký wlas | Angelſchnür

[01/18/10/015] Calamus: pro eo, qui suspendit hamum, ne fundum petat | píst | Pijſt

[01/18/10/016] b Macula (Ciceroni): pro retis foramine, ubi plectitur

[01/18/11] Venatoria

[01/18/11/001] Retia: casses, sagenae | teneta, síti | Teneta/ Sýti | Wildnetz

[01/18/11/002] Plagae (Ciceroni): rariora retia | řídká teneta | Ržijdká teneta | Jagher garen

[01/18/11/003] Varae vel vari (Lucano): valli, perticae, tibicines plagarii; furculae, quibus retia feris eriguntur | rozpory, na něž se teneta zavěšují | Rozpory/ na něž ſe teneta zawěſſugij | Stangen

[01/18/11/004] Tendicula: laqueus, quo cervi capiuntur

[01/18/11/005] Tendicula: nebula, nebulosum rete; pro reti, quod turdis et gallinaginum genti in aëre tenditur

[01/18/11/006] Venabulum (Virgilio, Ciceroni): telum venatorum lato ferro | lovecký oštíp | Lowecký oſſtijp | Schweinſpies

[01/18/11/007] Pedum (Virgilio): pastorale inS4r/279/acurvum baculum | ovčácká hůl | Owčácká huol | Hirtenſteck

[01/18/11/008] Indago (Lucano, Virgilio): reticulata indago (Budaeo); series plagarum saltus cingentium et feras includentium; carbaseum septum (Budaeo) | plátna aneb síti, jímiž zvěř obtahují | Plátna aneb Sýti/ gijmiž zwěř obtahugij

[01/18/11/009] Calamus (Martiali): pro virga aucupis, quae visco solet illini

[01/18/11/010] Ames (Horatio): pertica aucupalis tendiculam sustentans

[01/18/11/011] Millus (Varroni): collare canum | psí obojek | Pſý obogek | Jaghunden halßband

[01/18/11/012] Milli murices: aspredines et aculei, qui millo induntur ad arcendos canum irruentium morsus | špíce na obojku | Sſpijce na obogku | Nagel am halßband

[01/18/11/013] Numella (Varroni): lorum, quo canes copulantur aut retinentur | smečka | Smečka | Windſtrick

[01/18/11/014] b Numella (Columellae): ligneum impedimentum, quo canum aut pecorum colla includuntur

[01/18/11/015] Clava: pro baculo, quo cuniculos necant

[01/18/12] Aurificum propria

[01/18/12/001] Testum (Columellae): sepium; solidum illud in sepia, quo aurifices utuntur in exprimendis rerum fundendarum formis

[01/18/12/002] Lacus (Virgilio): conceptaculum aquae fabrorum, in quam metallum candens demergunt

[01/18/12/003] Thermastris: vasculum aurificis cancro simile concavum, forte in quo aqua detersoria sordium ebullit

[01/18/12/004] Acrophysium: follium extremadi pars, quae fornacis aut fusorii infundibuli ori inseritur

di extrema] exterema

[01/18/12/005] Forceps: quasi forviceps, quod forvum, id est canS4v/280/adens metallum, capiat teneatque | zlatnické klíště | Zlatnické klijſſtě | Goldſchmids zang

[01/18/12/006] Scobina (Plinio): instrumentum fabrile, quo aspredines laevigant | pilník | Pilnijk | Feilen

[01/18/13] Chirurgica

[01/18/13/001] Myrothecium (Ciceroni): vasculum pigmentarium, in quo unguenta reconduntur; alabastrum (Martiali) | nádoba k vonné masti | Nádoba k wonné maſti | Salben büchſlin

[01/18/13/002] Narthecium (Ciceroni, Martiali): theca vel capsula medicamentario destinata usui; olim e ferulae ligno, postea ex ebore comparata, ut Martialis ostendit, ubi narthecium medicae artis ebur nominat; neoterismum enim sapere videntur, qui pro medicamentario libello narthecium accipiunt

[01/18/13/003] Pyxis (Fabio): pyxidula vel b pyxidicula (Celso), quod e buxo ferme constaret | puška | Puſſka | Büchſle

[01/18/13/004] Tragematotheca: in qua tragemata refocillandis aegrotis asservantur

[01/18/13/005] Cucullus (Martiali): involucrum, quo aromata clauduntur | kornoutek | Kornautek | Pulwerheuſle

[01/18/13/006] Ungula: onyx (Hippocrati); uncinus educendo mortuo faetui comparatus; embryorectes Tertulliano dicitur libro De anima, nisi placeat eo loco reponere ex Galeno embryothlastes aut embryulcus ex Hippocrate

[01/18/13/007] Scalprum chirurgicum (Celso): scalpellus (eidem); phlebotomum (Isidoro) | pušťadlo | Puſſtiadlo | Laseiſen/ Lantzle | quasi lanceola, quam cuspide mentitur

[01/18/13/008] Scalpellum umbilicarium: quo obstetrix praecidit infantium umbilicos

[01/18/13/009] S5r/281/a Sagitta (Vegetio): phlebotomum, quo veterinis iumentisve sanguis detrahitur | koňské pušťadlo | Koňſké puſſtiadlo

[01/18/13/010] Excipulum: ego vocitabo, pace eruditorum bona, vasculum, quod subiicitur a chirurgis, dum sanguinem detrahunt scalpello, ab eius vasculi usu, quod subiicitur doliorum fistulis | krevní medenice | Krewnij medenice | Laßpffendl

[01/18/13/011] Novacula (Ciceroni): culter tonsorius (eidem) | břitva | Břitwa | Schermeſſer

[01/18/13/012] Xyrotheca: capsula novacularia | nožnice | Nožnice | Schermeſſerſcheiden

[01/18/13/013] Forpicula: forpex, qua pilos incidimus tondemusque | střihací nůžky | Střihacý nůžky | Scher/ Scherle

[01/18/13/014] Volsella (Celso) sive vulsella: instrumentum, quo pilos prehensos radicitus e corpore exstirpant | klíštky, jímiž vlasy vytrhují | Klijſſtky gijmiž wlaſy wytrhugij | Rupffzangle

[01/18/13/015] b Forfex (Celso libro 7.): odontagra; forcipicula evellendis dentibus comparata; dentiducum voce non infeliciter composita Coelius Aurelianus nominat; Varro etiam dentarpagam voluit appellari (teste Nonio); memorabile est, quod auctoritate Erasistrati refert Aurelianus in Delphici Apollinis templo ostendi plumbeum dentiducum, quo significetur eos tantum extrahendos esse dentes, qui sint mobiles et eductu faciles aut certe quibus satis esse queat plumbeae odontagrae conatus ad eximendum | klíštky, jímiž zuby trhají | Klijſſtky gijmiž zuby trhagij

[01/18/13/016] Dentiscalpium (Martiali): instrumentum exesis dentibus eradendis nitidandisque accommodum; fit autem vel e metallo, vel lentisci ligno, vel praecuspidatis calamis | paradlo zubí | Paradlo zubij | Zanſtecher

[01/18/13/017] S5v/282/a Dentifricium (Plinio): medicamentum poliendis exterendisque dentibus comparatum, vel in pulvisculum solutum, vel in longum cuspidem solidatum | lékařství k vyčištění a vytření zubů | Lékařſtwij k wyčiſſtěnij a wytřenij zubů | Artzney die zän zu reiben

[01/18/13/018] Dipyrenum (Aureliano): specillum chirurgicum utrinque in extrema cuspide pyrena, veluti nucleum quendam teretem atque oblongum in modum sansae olivarum habens

[01/18/13/019] Pericharacter (Aureliano): ferramentum, quo gingivarum caro a dentibus circumquaque separatur in dentium dolore

[01/18/13/020] Cyathus (Aureliano): quod et laureolum vocat; instrumentum chirurgicum e forcipum genere, quo glandes, spicula ferramentaque eximuntur; crediderim tamen ita potius vocandum inbstrumentum illud, quo in formam exigui cochlearis concavato glandes plumbeae e scolpis elisae e vulneribus eximuntur

[01/18/13/021] Specillum (Celso): oricularium specillum, auriscalpium (Martiali), aversum specillum (Celso) | ušní lžička | Vſſnij lžička | Ohren leffel

[01/18/13/022] Specillum (Celso): specillum vulnerarium, quo vulnerum fistularumque altitudo pertentatur; videtur autem esse diminutivum a specium, quo usus est Pacuviusdj; a tentando imperitum vulgus tentam vocant | Wundeyſen

dj Pacuvius] Paciuius

[01/18/13/023] Specillum latum (Celso): spathomela (Marcello Empirico); quo illinitur aliquid; specillum (Plinio) | lopatka | Lopatka | Spattelin

[01/18/13/024] Ligula (Columellae): pro pharmacapaeorum spathula, instrumentum oblongum primore sui parte ad linguae S6r/283/a modum latiusculum | lopatka, lžička | Lopatka/ lžička | Scheuffele

[01/18/13/025] Spatha: de hac inter coquinaria diximus

[01/18/13/026] Cucurbitula (Celso): qua sanguis cute scarificata educitur vel spiritus, si cutis intacta et integra manserit | baňka | Baňka | Laßkopff/ Ventoß

[01/18/13/027] Cauterium (Plinio): instrumentum ustioni idoneum, quo putrida ulcera et defluxui obnoxia loca inuruntur | připalovací želízko | Připalowacý željzko | Breneiſen

[01/18/13/028] Modiolus (Celso libro 8. capite 3.): ferramentum concavum teres, imis oris ferratumdk, per quod medium clavus interiore orbe cinctus demittitur, cuius usus est in excindendo osse parvo

dk ferratum] ferraturæ

[01/18/13/029] Serperastra (Ciceroni, Varroni): instrumenta, quae geniculis cruribusque puerorum alligantur, dum ambulare discunt, ne vari fiant aut compernes

[01/18/13/030] b Fibula (Celso libro 5.): qua ora vulneris committuntur, quominus lata sit cicatrix postea | Heffte

[01/18/13/031] Fascia (Celso): fasciola (Ciceroni); anadesmos (apud Horatianum); qua vulnera obligantur | šátek na ránu | Sſátek na ránu | Windlein/ Bindle

[01/18/13/032] Diploma: pro linteo complicato; plagella (Coelio Aureliano)

[01/18/13/033] Mitella (Celso): linteum, in quo brachium laesum sauciumve suspenditur

[01/18/13/034] Pittacium (Celso): pannus modicus, qui medicamento illitus affecto loco imponitur; platysma, qui latior videtur ut splenium oblongior; nam splenium (Plinio), a splenis, figura longiusculum, proprie emplastrum est | flastr | Flaſtr | Pfflaſter

[01/18/13/035] Hapsusdl (Celso libro 7.): sacculus tectoriumve e lana, lino tomentove, quo plagae S6v/284/a proteguntur | koudel, vlna aneb bavlna | Kaudel/ wlna aneb bawlna

dl Hapsus] Haſpus

[01/18/13/036] Turunda (Varroni): linamentum (Celso), pannus (Columellae) | knot | Knot | Lumpel/ Meiſſel

[01/18/13/037] Lemniscus (Celso libro 7.): linamentum in longum implicitum | dlouhý knot | Dlauhý knot | Langer meiſſel

[01/18/13/038] Peniculus: penicillus; qui penem refert | špičatý knot | Sſpičatý knot | Spitziger meiſſel

[01/18/13/039] Cuneolus: inflexum linamentum, base ampliore, cono angustiore

[01/18/13/040] Linamentum carptum volsumve: e linteis concerptis

[01/18/13/041] Linamentum rasile: e lanugine linteorum erasa

[01/18/13/042] Linamentum tortile: e materia contorta | soukaný knot | Saukaný knot

[01/18/13/043] Linamentum lucernarium: quod ex ellychnio confit

[01/18/13/044] Involucre (Plauto): linteum, quod tonsores circumponunt humeris contra decidua capillitii praesegmina; b commode perideridion dici possit | barvířská roucha k stříhaní vlasů | Barwijřſká raucha k ſtřijhaní wlaſů

[01/18/13/045] Concha: labrum, pelvis tonsoria, vas marginis latitudine carens | barvířská medenice | Barwjřſká medenice | Scherersbecken

[01/18/13/046] Scolopomachaerium (Galeno libro De methodo medendi): quo ulcerum radices excinduntur

[01/18/13/047] Pyulcus (Galeno libro 2. ad Glauconem): instrumentum, quo pus exinanitur

[01/18/13/048] Clyster: clysterium, instrumentum ipsum, quo alvus perluitur | klistýr | Kliſtýr

[01/18/13/049] Enema: Ibidis Aegyptiae inventum; id, quod per clysterem iniicitur

[01/18/13/050] Endiaeum (Festo): lineum filum, quod in extremo clysterio relinquitur meatum obturans, quo subducto enema iniicitur, ne quid flatuum admittatur, a similitudine foraminis, per quod sentiS7r/285/ana exoneratur, quod endiaeum Graeci vocant

[01/18/13/051] Catherer: aenea fistula (Celso); chirurgicum instrumentum, quo immisso urinam morantem obstructo meatu urinario prolicimus

[01/18/13/052] Clyster oricularius (Celso): quo medicamentum auri affectae infunditur

[01/18/14] Nautica

[01/18/14/001] Haec titulo De re navali dedimus

[01/18/15] Rustica

[01/18/15/001] Aratrum: | pluh | Pluh | Pflug

[01/18/15/002] Vomis vel vomer (Ciceroni): dens uncus (Virgilio), aratri ferrum, quod liras ducit | radlice, rádlo | Radlice/ Rádlo | Pfflugschſchar oder eiſen

[01/18/15/003] Buris (Virgilio): bura (Varroni); curvamen aratri, quod vomerem excipit; hanc cum stiva confundunt grammatici et pro ea interprebtantur male | kleč | Kleč | Pfflugkrumme

[01/18/15/004] Stiva (Virgilio): aratri manica | votka | Wotka | Pfflugſtertze

[01/18/15/005] Dentale (Virgilio): lignum, ad quod vomer includitur; dens (Varroni) referebat autem furcam ferream ligno infixam | plužní hlava, plaz | Plužnij hlawa/ Plaz | Pfflugholtz

[01/18/15/006] Rastrum (Virgilio): quo glebae infringuntur, dictum a radenda terra | hrábě | Hrábě | Karſt/ Rachen

[01/18/15/007] Rastellum (Plinio): quo stipulae raduntur et foenisicii cumulo adduntur | malé hrabice | Malé hrabice | Karſtle

[01/18/15/008] Vindicta (Ciceroni): quae et festuca (Plauto); virga, qua capiti imposita servus manumittendus libertatem accipiebat

[01/18/15/009] Pala (Plinio): qua solum vertitur, a pangendo dicta, cuius in iuncosis agris usus est (teste Plinio) | rejč, rejčová lopata | Reyč/ Reyčowá lopata | Schauffel

[01/18/15/010] S7v/286/a Ligo (Horatio): ama (Ulpiano); instrumentum ferreum, quo terram refodimus, radices detegimus, qui vel latus est et quadratus, vel in acumen exit, quod ligonis dentem periphrastice Columella dixit; neque enim ligo dentem habet, quod tamen vir doctus scribit | krace, motyka | Krace/ Motyka | Grabſchauffel

[01/18/15/011] Sarculum (Plinio): capreolus (Columellae), ferramentum bicorne, quo commovetur terra, a sarriendo, id est fodiendo

[01/18/15/012] Bidens: a duobus dentibus (Plinio), bipalium (Varroni); fossorium instrumentum, quo terra aperitur in iis locis, quae aratrum non admittunt; dicella | krace o dvou zubích | Krace o dwau zubijch | Grabſtickel

[01/18/15/013] Tridens: | hnojné, trérohé vidly | Hnogné trérohé widlý | Miſtgabel

[01/18/15/014] Pecten (Ovidio): cratis dentatae genus, stylis ferreis lignebisve confixum ad colendam terram | železné brány | Zělezné brány | Eegen

[01/18/15/015] Dentale: est et instrumentum ligneum triangulum dentibus ligneis distinctum, quo semina arvo iniecta obruuntur, idem cum pectine iam dicto, ut opinor | dřevěnné brány | Dřewěnné brány

[01/18/15/016] Rutrum (Livio, Festo): instrumentum, quo eruitur aliquid, ut arena vel similia, aut solum complanatur | lopata, hřeblo | Lopata/ Hřeblo | Schauffel

[01/18/15/017] Furca (Horatio): qua stramenta feruntur | senné vidly | Senné widly | Hewgabel

[01/18/15/018] Marra (Columellae): ferreum instrumentum excidendis herbis inutilibus comparatum | motyka aneb krace | Motyka aneb krace

[01/18/15/019] Pastinum (Columellae): vineaticum instrumentum bifurcum, quo in scrobes demittuntur semina | viničná krace | Winičná krace

[01/18/15/020] S8r/287/a Irpex (Festo): rastrum dentatum ad extirpandas herbarum radices comparatum

[01/18/15/021] Merga (Columellae): furca, qua frugum manipuli elevantur | obílné vidly | Obijlné widly | Korngabel

[01/18/15/022] Runcina (Plinio): ligo excidendis dumetis | motyka | Motyka

[01/18/15/023] Falx: dens Saturni (Virgilio), secula (Varroni) | srp | Srp | Sichel

[01/18/15/024] Falx messoria: adorea, qua frumentum inciditur | srp | Srp | Sichel

[01/18/15/025] Falx foenaria (Catoni): foeniseca | kosa | Koſa | Senſe

[01/18/15/026] Falx putatoria: vineatica (Varroni), qua vinitores putant vites | kosíř, žabka | Koſýř/ Ziabka | Weinmeſſer

[01/18/15/027] Falx arboraria: silvatica | kosíř, jímž štěpí klestí | Koſýř gjmž ſſtěpij kleſtij | Hagmeſſer

[01/18/15/028] Falcula (Columellae): instrumentum falcis modo recurvum, quo uvae e vinea eximuntur | kosířík | Koſýřijk

[01/18/15/029] b Crates (Livio): | brány | Brány | Eegen

[01/18/15/030] Volvolus (ut e manuscripto Plinio lego, libro 17. capite 10., quod alii volgiolum scribunt): lignum teres instar cylindri, quo voluto aequatur solum; prior certe lectio pure puteque origini suae respondet; occam videtur Columella vocare | dřevěnný válec | Dřewěnný wálec | Walbloch

[01/18/15/031] Cylindrus (Virgilio): lapis teres et oblongus, quo complanatur area | kamenný válec | Kamenný wálec | Walſtein

[01/18/15/032] Corbis dossuaria: qua evehitur fimus et transfertur, cuius in vineaticis montibus usus est apud Germanos | putna, nůše | Putna/ Nůſſe | Butten

[01/18/15/033] Vehiculum (Ciceroni): vectabulum (Agellio), currus (Virgilio) | vůz aneb kára | Wůz aneb Kára | Karr oder Wagen

[01/18/15/034] Vehiculum meritorium (Suetonio): quod mercede locatur | nájemný vůz | Nágemný wuoz

[01/18/15/035] S8v/288/a Quadrigae (Ciceroni): quatuor equi ad currum iuncti | čtyří koní do vozu | Cžtyřij konij do wozu | Vier roſſen an einem wagen eingeſpannen

[01/18/15/036] Quadriga: currus quadrigarum (Ciceroni), quadriiugi currus | vůz, v němž čtyří koni táhnou | Wuoz w němž čtyřij koni táhnau | Wagen mit 4dm pferden

dm 4] 4 .

[01/18/15/037] Vehiculum cameratum (Ulpiano): arcera (Agellio), vehiculum undique tectum et munitum arcendae aëris iniuriae, qua senes et aegri portabantur; lectica (Iuvenali), gestatorium (Suetonio) | krytý vůz, senfty | Krytý wuoz/ Senffty | Roßbar oder Sanffte

[01/18/15/038] Pilentum (Virgilio): vehiculum pensile, quo matronae vehuntur | visutý vůz | Wiſutý wuoz | Hangender wagen

[01/18/15/039] Petorritum (Horatio): essedum (eidem); untrumque vehiculi Gallici genus est aut Belgici (Virgilio teste), Propertius etiam Britannis tribuit | krytý b vůz | Krytý b wuoz | Zugedeckter wagen

[01/18/15/040] Covinus (Martiali): pro curru camerato et contecto: O iucunda, covine, solitudo; sed Melae, Lucano currus bello accommodatus, cuius axes falcibus utrinque miniebantur; unde Sillius dixit: falcifer covinus

[01/18/15/041] Carpentum (Livio, Ovidio): matronarum vehiculum, ut ostendit Fastis Ovidius, cum pilento fere idem

[01/18/15/042] Sarracum (Vitruvio): plaustrum; vehiculum, quo onera et moles vehuntur | nákladní aneb těží vůz, fasuňk | Nákladnij aneb těžij wuoz/ Faſuňk | Ladwagen

[01/18/15/043] Sarracum: dici non male poterit vehiculum baiulorum, quo onera subiectant; vehiculum trusatile sunt, qui nominant | samotížná kolesa, kolečko | Samotijžná koleſa/ Kolečko

[01/18/15/044] Cisium (Ciceroni): vehiculum duabus rotis nitens | kotčí vůz | Kotčij wůz | Kotſchwagen

[01/18/15/045] T1r/289/a Carrus (Ciceroni): carruca (Plinio), biga (Virgilio), biiuge curriculum (Suetonio) | kára s dvěma koňmi | Kára s dwěma koňmi | Karr von zweyen roßn gezogen

[01/18/15/046] Rheda (Ciceroni): levis et expediti curriculi genus, a cisio non alienum | kotčí vůz | Kotčij wůz

[01/18/15/047] Traha vel trahea (Virgilio): | sáně, sáňky | Sáně/ Sáňky | Schlitten

[01/18/15/048] Plaustrum vel plostrum (Columellae): quo fimus convehitur | sedlský, hnojný vůz | Sedlſký/ hnogný wuoz | Miſtwagen

[01/18/15/049] Tribulum (Virgilio): vehiculum, quo maturae fruges in area teruntur | Schleiff

[01/18/15/050] Capsus rhedae (Vitruvio): locus rhedae, in quo vector sedet | přední truhlice, kdež kočí sedí | Přednij truhlice/ kdež kočij ſedij | Des kutſchen knechts ſitz

[01/18/15/051] Axis (Virgilio): circum quem vertitur rota | vos | Wos | Achs

[01/18/15/052] Temo (Ovidio): lignum, quod ad iugum inter equos excurrit | voj | Wog | Deichſel

[01/18/15/053] Iugum (Ovidio): | jho | Gho | Joch

[01/18/15/054] b Protelum (Plinio libro 18. capite 18.): tractus boum, qui locus emaculandus est, nam male illic legitur porcellis pro protelis; vocabuli usus est apud Catonem: Protelo trini boves aratrum unum ducent; et Lucillium: Hunc iuga mulorum protelo ducere centum non possunt

[01/18/15/055] Staticulum (Plinio): pro vehiculi genere pensilis

[01/18/15/056] Rota (Ovidio): | kolo | Kolo | Radt

[01/18/15/057] Radius rotae: | špíce | Sſpijce | Radtſpeicht

[01/18/15/058] Absis: curvatura rotae (Ovidio) | loukoť | Laukoť | Der bogen am radt

[01/18/15/059] Modiolus rotae (Plinio): cui infixi sunt radii, rotae medium | píst | Pijſt | Nabe

[01/18/15/060] Tubus rotae: foramen modioli, in quo axis versatur | díra v pístu | Dijra w pijſtu | Loch an der Nabe

[01/18/15/061] Canthus (Persio): ferrum, quo T1v/290/a absis munitur | šín | Sſýn | Radtſchin

[01/18/15/062] Paxillus: embolium; obex, qui rotae praefigitur, ne excidat | zákolník | Zákolnijk | Achsnagel

[01/18/15/063] Annulus: ferrum orbiculare, quod inter modiolum et embolium obiicitur, ne modiolus atteratur

[01/18/15/064] Aurae: quasi famulatrices vel eurae (ut apud Pollucem scriptum est); ferramenta, quae axi immissa prohibent attritum eius

[01/18/15/065] Sufflamen (Iuvenali): quod rotae iniicitur, ne in praeceps feratur currus | závirka | Záwirka | Radtſperre

[01/18/15/066] Radius: paxillus seu ligneus cuneus, qui iugi foramini inseritur, ut subiuga lora cohibeat

[01/18/15/067] Axungia (Plinio): unguen, quo axis inungitur, ut rota facilius circumagatur | kolomaz, sádlo | Kolomaz/ Sádlo | Wagenſchmir

[01/18/15/068] b Tympanum (Virgilio): teges, quo currus operitur | šperloch | Sſperloch | Decken

[01/18/15/069] Mulctra (Columellae): mulctrale (Virgilio), mulctrum (Horatio); vas excipiendo lacti, dum mulgetur, accomodum | dížka, dojecí nádobka | Dijžka/ dogecý nádobka | Milchgeſchir

[01/18/15/070] Fiscella (Virgilio): vas vimineum, per quod defluit serum, dum caseus exprimitur | tvořidlo | Twořidlo

[01/18/15/071] Sinum lactis (Virgilio): vas, in quo lac mulsum asservatur

[01/18/15/072] Linter (Virgilio): lignum excavatum, ex quo aquantur pecora et iumenta; alveus | koryto | Koryto

[01/18/15/073] Aqualiculus: ligneus alveus porcorum | svinské koryto | Swinſké koryto | Seutrog

[01/18/15/074] Flagellum: teres lignum, quo frugum fasciculi excutiuntur | cepy | Cepy | Flegel

[01/18/15/075] Phalanga vel palanga: baculum, quo in deferendis T2r/291/a oneribus utuntur baiuli | sochor | Sochor | Stang

[01/18/15/076] Harpago (Plauto): lupus; uncus, quo e puteis deciduae situlae extrahuntur | kotvice | Kotwice | Hack

[01/18/15/077] Sudes vel sudis (Virgilio): qua praesertim praeusta sepes muniunt | opálený kůl aneb tyč | Opálený kuol/ aneb Tyč | Zaumſteck

[01/18/15/078] Vallus (Virgilio): firmior palus, palus (Ciceroni); lignum altera parte acutum terrae defigendum | špičatý kůl | Sſpičatý kuol | Pfaal

[01/18/15/079] Vectis: | železný aneb dřevěnný sochor | Zělezný aneb dřewěnný ſochor

[01/18/15/080] Ero vel, ut alii scribunt, hero (Digestis tituli locati, quanquam alii pero legunt apud Plinium pro coriaceo sacco): Vitruvius libro 5. in fine: eronibus ex ulva; Digestorum libri: heronibus aut alta cupa elusum; Plinius libro 36.: heronibus arena plenis; Donatus: a phormione sparteo, quem nos eronem dicimus

[01/18/16] b Equorum propria

[01/18/16/001] Fraenum (Virgilio): | uzda | Vzda | Zaum

[01/18/16/002] Habena (Virgilio): retinaculum; fraenum, quod manu retentum equos regit | votěž | Wotěž | Zugel am zaum

[01/18/16/003] Lupatum (Virgilio): lupus (Ovidio), murex, asperrimmum fraenum | udidlo | Vdidlo | Gebies

[01/18/16/004] Orea (Catoni): fraenum, quod ori inseritur | podbradek | Podbradek | Brechzaum

[01/18/16/005] Capistrum (Virgilio): peristomium | vohlav | Wohlaw | Halffter

[01/18/16/006] Postomis (Nonio): fraenum, quod equino rictui iniicitur ad cohibendam eius duritiam; epistomis | mundštuk | Mundſſtuk | Mundeiſen

[01/18/16/007] Aurea: fraenum retro aures

[01/18/16/008] Cingula (Ovidio): lorum canabinum ventrem equi sucT2v/292/acingens | popruh | Popruh | Sattelgürtel

[01/18/16/009] Antilena: lorum ante pectus equi | náprsník | Náprſnijk | Bruſtriemen

[01/18/16/010] Postilena (Plauto): lorum crassum sub cauda iumenti; hipuris; alii lignum incurvum sub iumentorum cauda exponunt | farkaš | Farkaſs | Schwantzriemen

[01/18/16/011] Subiugium lorum (Catoni): quo colla equorum iugo alligantur

[01/18/16/012] Fiscella (Plinio): qua boum iumentorumque ora capistrantur, ne tenera germina praecerpant | náhubek | Náhubek | Maulkorb

[01/18/16/013] Frontale (Plinio): quo caput equi hinc inde revincitur vel equi in fronte ornamentum | čelní řemen, náčelník | Cželnij řemen/ Náčelnijk | Stirnriemen

[01/18/16/014] Clitellae (Horatio): sellae dossuariae iumentis imponi consuetae ad onera commodius b gestanda | soumařské sedlo | Saumařſké ſedlo | Saumſattel

[01/18/16/015] Bulla (Virgilio): ornamentum rotundum et concavum ex auro, argento aut aere, quod equi cingulo additur | pukla | Pukla

[01/18/16/016] Dorsuale (Capitolino): stratum, instratum; quod equi dorso insternitur; ephestris | rystuňk na koně | Ryſtuňk na koně | Ruckendeck

[01/18/16/017] Ephippium (Horatio): sella equi | sedlo | Sedlo | Sattel

[01/18/16/018] Stapia (in vetustis inscriptionibus et apud Divum Hieronymum): subex pedaneus (Budaeo), stapes (Grapaldo); quid si Pliniana voce etiam staticulum dicat quis, a stando, in quo pedes firmantur et quasi stant, commodioris vectationis gratia | třmen | Třmen | Stegreiff

[01/18/16/019] Calcar (Virgilio): calx ferratus (Sillio) | ostruha | Oſtruha | Sporn

[01/18/16/020] Vestigium equi (Plinio): solea ferrea (Catullo), calceus T3r/293/a equi | podkova | Podkowa | Huffeiſen

[01/18/16/021] Ferramentum concisorium (Vegetio): quo ungulae iumentorum conciduntur

[01/18/16/022] Strigil: strigilis (Horatio); instrumentum dentatum, quo cutis iumentorum exteritur sordesque eraduntur | hřbelce | Hřbelce | Strigel

[01/18/16/023] Phalerae (Virgilio): equorum ornamenta | pochvy, ladrování | Pochwy/ Ladrowánij | Roßſchmuk

[01/18/16/024] Scutica (Iuvenali): flagellum, mastix | bič | Bič | Geiſſel

[01/18/16/025] Tomices: pulvilli lana pilisve farti, quibus veterinorum colla muniuntur, ne oblaedantur | chomout | Chomaut

[01/18/16/026] Tomices: sunt et restes e rudi canabe spartove obiter tortae | konopný provaz | Konopný prowaz

[01/18/16/027] Vacerra (Columellae): stipes, ad quam alligatur in stabulo equus | sloup na stání | Slaup na ſtánij | Seul im ſtall

[01/18/17] Militaria

[01/18/17/001] b Arma (Ciceroni): quibus corpus munimus; armatura (Ciceroni) | zbroj, odění | Zbrog/ Oděnij | Kriegswaffen/ Harniſch

[01/18/17/002] Armilustrium: armorum lustratio

[01/18/17/003] Telum (Ciceroni): quo vim arcemus | všeliká braň | Wſſeliká Braň | Wehr

[01/18/17/004] Thorax ferreus: thorax aeneus (Virgilio); solebat apud maiores thorax solum pectus obtegere, quod nullus tergo esset metus (ut ait Statius) | zbroj, přední plech | Zbrog/ Přednij plech | Bruſtharniſch

[01/18/17/005] Lorica (Ciceroni): tunica etiam (Virgilio); est autem proprie corporis tegmen e loro factum, quo maiores in bello utebantur (Servii testimonio) | koženný kolar, pancíř | Koženný kolar/ Pancýř | Lederin goller. Pantzer

[01/18/17/006] Loricam priscos fecisse de crudo corio, Varro auctor est, ut a loris origo nominis T3v/294/a sit, postea ferreis lamellis squammatim consertam in usu fuisse apparet, quae lepidotus vocabatur; deinde Galli ex annulis ferream tunicam aut hamis commissam; nostra aetas etiam cervinis e tergoribus et bubalinis pectoralia parat

[01/18/17/007] Annuli loricae: | pancířoví kroužci | Pancýřowij kraužcy

[01/18/17/008] Squamae (Virgilio): loricae vel pectoralis lamellae ferreae, e quibus coagmentantur pectoralia, aut etiam clypeus vetusto more

[01/18/17/009] Pectorale (Varroni): | přední kus aneb plech | Přednij kus aneb plech | Bruſtharniſch

[01/18/17/010] Galea (Virgilio): cassis (Caesari) | hemelín, helm, lebka | Hemeljn/ Helm/ Lebka | Beckelhauben

[01/18/17/011] Galea exploratoria: humilis erat absque cono; galea bellatoria cono instructa erat cristisque decora aut dentata; erat et oppugnatoria b galea, qua in oppugnandis urbibus arcibusque utuntur | šturmhaub, kapalín | Sſturmhaub/ Kapaljn

[01/18/17/012] Conus (Virgilio): galeae apex (eidem); curvatura in apice galeae, cui cristae superponuntur | špic na helmě | Sſpicdn na helmě | Ror am helm

dn Sſpic] Spic

[01/18/17/013] Crista galeae (Virgilio): | peří na helmě | Peřij na helmě | Federbuſch auff dem helm

[01/18/17/014] Buccula (Iuvenali): buccarum tegmen, per quod spiritus ducitur | fisír | Fiſýr | Viſier

[01/18/17/015] Scutum (Plinio): a scuta forma rotunda, unde et scutulata tela araneae | pavéza | Pawéza | Runderſchilt

[01/18/17/016] Clypeus (Virgilio): clypeum (Livio); scutum maius et oblongum, eo quod clepat, hoc est celet, totum coprus (ut Charisius ait); porro clypeum peditum esse ut scutum equitum voluit Servius | štít | Sſtijt | Schirmſchilt

[01/18/17/017] Clypeus Argolicus (Virgilio T4r/295/a libro 3. Aeneidis): pro magno et rotundo totumque obtegente corpus accipi videtur | kotrkál | Kotrkál

[01/18/17/018] Parma (Virgilio): scutum breve; cavus orbis (Virgilio) | malá okrouhlá pavézka pěších | Malá okrauhlá Pawézka pěſſých | Kleine rondelle

[01/18/17/019] Pelta (Virgilio): cetra (Livio), scutum Amazonicum (Nonio); peltam clypeolum quadratum facit Thucydidis scholiastes, lunatam ei speciem tribuit Virgilius; Xenophon Amazonicam peltam hederae folio assimilat; Halicarnasseus Thraciam peltam similem esse scribit clypeo virgulato in arctiora latera compresso | pavéza v půl kola | Pawéza w puol kola | Halbrunderſchilt

[01/18/17/020] Umbo (Livio): media clypei pars eminentior | prostředek štítu | Proſtředek ſſtijtu | Das mitelſt im ſchilt

[01/18/17/021] Cudo (Sillio Italico): galea b ferarum tergoribus inducta, cuiusmodi priscis seculis in usu fuit duratque etiamnum apud feram gentem Hibernos | helm koží povlečený | Helm kožij powlečený

[01/18/17/022] Miliares claviculi: qui veluti emblemata parmae inseruntur

[01/18/17/023] Clypei ansa vel capulus: quo tenetur | rukovět u štítu | Rukowět v ſſtijtu | Handthabe am ſchilt

[01/18/17/024] Gladius: ensis | meč, kord | Meč/ Kord | Schwerde

[01/18/17/025] Machera (Plauto, Iuvenali): gladius longus ab altera tantum parte acutus | kord, tesák na jednu stranu broušený | Kord/ Teſák na gednu ſtranu brauſſený

[01/18/17/026] Verutum (Caesari): veruina (Plauto); telum breve et angustum; sic enim apud Nonium legendum est pro acutum, ferro instar veru angusto praepilatum | špičatá braň, končíř | Sſpičatá braň/ Končijř | Spitzige wehr

[01/18/17/027] Framea: Cornelius Tacitus GermaT4v/296/anicam hastam esse dicit angusto brevique ferro, sed acri et habili ad utramque pugnam, sive cominus, sive eminus pugnare libeat; Isidorus pro gladio ancipiti exponit; rhomphaea | špičatá braň, kopí | Sſpičatá braň/ Kopij | Langer pfriem

[01/18/17/028] Gladius anceps (Lucillio): | meč na obě straně broušený | Meč na obě ſtraně brauſſený | Schwerd das an beiden ſeiten ſchneidet

[01/18/17/029] Verutum: quid si ita nominemus, quod obeliscum Polybius dixit in Epitome, quod vulgariter folium laminamve in gladio nuncupant, quod ad veru formam accedat proxime | hlavně | Hlawně | Die Klinge

[01/18/17/030] Harpe (Lucano): falcatus ensis, acinaces, gladius Persicus, nunc Turcicae genti familiaris; sagaris (Xenophonti); ensis Scythicus incurvus, quivis gladius incurva acie | křivolaká b turecká šavle | Křiwolaká b Turecká ſſawle | Türkiſch ſchebel

[01/18/17/031] Pugio (Ciceroni): clunabulum (Isidoro) vel (ut Festus habet) clunaculum, quod ad clunes religetur | tulich, dýka | Tulich/ Dýka | Tolch/ Stacher

[01/18/17/032] Parazomum (Isidoro): pugio de zona pendens; parazostris

[01/18/17/033] Sica (Ciceroni): occultus pugiunculus | zrádný tulich | Zrádný tulich | Verborgner tolich

[01/18/17/034] Dolo (Suetonio): baculus, intra quem latet pugio aut ferrum, a dolo nomen habens, quod decipiat ligni specie, veluti thyrsus hasta cuspidem sub hedera occultans; Varro exponit contum ingentem cum spiculo brevissimo | meč aneb tulich v dřevěnné hůlce, zrádná braň | Meč aneb Tulich w dřewěnné huolce/ Zrádná braň | Jakobs ſtecken/ Heimlicher tolich

[01/18/17/035] Xiphomachaera: rhomphaea (Nebrissensi) | dlouhý meč burdýř | Dlauhý meč burdýř | Schlachtſchwerd

[01/18/17/036] T5r/297/a Culter (Livio): macheris | nůž | Nůž | Meſſer

[01/18/17/037] Acies cultri: | ostří nože | Oſtřij nože | Scherpff am meſſer

[01/18/17/038] Mucro (Ciceroni): cuspis (Virgilio), pro gladii hastaeve parte in acumen desinente, quae alicubi (Plinio, Ovidio) etiam acies dicitur; spiculum in hasta Quintus Curtius vocat | špice u meče aneb u kopí | Sſpice v meče aneb v kopij | Spitz am ſchwerd

[01/18/17/039] Cuspis inversa hastae: quae mucroni opponitur

[01/18/17/040] Manubrium (Ciceroni): capulus (Virgilio) | jilce | Gilce | Das Hefft

[01/18/17/041] Vagina (Virgilio): xiphotheca | pošva | Poſſwa | Die Scheide

[01/18/17/042] Gaesum vel gesum (Virgilio, Livio): telum aut hasta propria Gallorum, ut pilum Romanorum, sarissa Macedonum, framea Germanorum; Servius virilem hastam exponit, quasi gesos viros strenuos Galli dixerint; atque a gaesis gaesatos dici Gallos a Polybio b libro 2. autumo, non quod (ut ipse autumat) vox illa mercenarios milites stipendiariosque denotet

[01/18/17/043] Hasta (Ciceroni): sarissa (Curtio), lancea (Plinio) | kopí, oštíp | Kopij/ Oſſtijp | Spieß

[01/18/17/044] Hasta pura (Virgilio): ferro non munita

[01/18/17/045] Hasta praepilata (Plinio): ferream habens cuspidem | dřevce | Dřewce | Reißſpieß

[01/18/17/046] Hasta amentata (Ciceroni): quae amento excussa vibratur

[01/18/17/047] Hastarum theca: syrinx (Homero), dorotheca (Polluci) | pouzdro na oštíp | Pauzdro na oſſtijp

[01/18/17/048] Hastile (Virgilio): scapus hastae | oštěpiště | Oſſtěpiſſtě | Die Schafft an ſpießes

[01/18/17/049] Hasta velitaris (Livio): levis, quae eminus etiam iaculi vice emitti possit

[01/18/17/050] Iaculum (Virgilio): missile (Lucano, Livio); nubes belli (Virgilio), quod in altum coniecta iacula praetexunt coelum T5v/298/a et nubis instar obducunt | šíp | Sſýp | Wurffpfeil

[01/18/17/051] Amentum (Plinio): lorum mediae hastae obvinctum, quo iacitur | řemen u oštipce | Ržemen v oſſtipce

[01/18/17/052] Sparus (Virgilio): pedis instar recurvum telum

[01/18/17/053] Securis Romana: Amazonia securis (Horatio), quam Vindelicos semper gestare dicit; quiris, bipennis | halapartna | Halapartna | Hallebarten

[01/18/17/054] Cestra: malleus ferreus sive, ut volunt, armatura lunata, qua in perfringendis hostium armis utebantur equites, atque hanc esse proprie Amazoniam securim volunt nonnulli, qua cataphracti equites utuntur | železný jezdecký palcát | Zělezný gezdecký palcát | Reit oder fauſthamer

[01/18/17/055] Aclides (Virgilio): teli genus, quod amento longe iaci potest, ita ut peracto vulnere revocari possit; tragubla eius generis est (apud Caesarem)

[01/18/17/056] Corici (ut in manuscripto Nonio lego, non autem corisci; Virgilio): levia missilia in modum sagittarum; coricique leves humeris

[01/18/17/057] Sagitta (Virgilio): calamus (eidem), arundo (eidem), quod ex arundinibus conficerentur olim sagittae; spiculum (Virgilio, Ovidio); arma volatica dixit panegyrista Panegyrista pro sagittis | střela, šíp | Střela/ Sſýp | Pfeil

[01/18/17/058] Collimare (Ciceroni) vel, ut alii legunt, collineare (libro 2. De divinatione): pro ferire scopum aut signum | k cíli aneb k špičce směřiti | K cýli aneb k ſſpičce ſměřiti

[01/18/17/059] Alae sagittae (Virgilio): | peří u šípu aneb kluku | Peřij v ſſýpu aneb kluku | Die federn am pfeil

[01/18/17/060] Uncinus: hamus; pro mucrone sagittae reflexo

[01/18/17/061] Uncinus: est et baculus recurvo nodo armatus; talis est clava illa trinodis Herculis

[01/18/17/062] T6r/299/a Clava: rhopalum | palice, palcát | Palice/ Palcát | Fauſtkolbe

[01/18/17/063] Strophus: contortum vinculum, de quo clypeus gladiusve appendet

[01/18/17/064] Arcus: cornu (Virgilio); sunt, qui arcum brachio chalybeo instructum balistamdo chalybeamdp vocant, ut Nebrissensis arcubalistam | lučiště, kuše | Lučiſſtě/ kuſſe | Handbog/ Armbruſt

do balistam] Balyſtam

dp chalybeam] chalibeam

[01/18/17/065] Corytus (Virgilio): theca repositoriumve arcus; errore enim imbuti sunt grammatici non pauci, qui sagittarum thecam, quae pharetra est, sic appellari autumant | toul | Taul | Kocher

[01/18/17/066] Pharetra (Virgilio): operculamentum sagittarum ad facienda vulnera comparatarum, quomodo spargere vulnera dixit Statius de sagittis | toul | Taul | Pfeilkocher

[01/18/17/067] Nervus arcus (Virgilio): nervus equinus (Virgilio et b Actio apud Varronem); nervo equino concita tela; quod e caudae equinae pilis conficeretur | tětiva u kuše | Tětiwa v kuſſe | Die Sehnen am bogen

[01/18/17/068] Cornua arcus (Ovidio): bina cornua, quorum crenis immittitur utrinque nervus; alioqui cornu Virgilius pro arcu dixit, quomodo curvare cornu Ovidius, lentare cornua Statius dixere, quod lunare arcum (Ovidio) et sinuare | kuši napnouti aneb natáhnouti | Kuſſy napnauti aneb natáhnauti | Den bogen ziehen oder ſpannen

[01/18/17/069] Crena (Plinio): incisura sagittae, quae nervum admittit; glyphis; et incisura cornuum arcus, cui nervus inseritur, dum tenditur arcus | štěrbina šípu, kdež se na ořech dokládá | Sſtěrbina ſſýpu/ kdež ſe na ořech dokládá

[01/18/17/070] Uncus: fibula, in arcu maiore sive balista chalybea eburneus osseusve uncus, sive hamus, qui epizygi T6v/300/a immittitur nervumque retinet | ořech | Ořech | Die Nuß

[01/18/17/071] Epizygis (Vitruvio): foramen arcus balistarii, in quem inseritur uncus arcus

[01/18/17/072] Funda (Virgilio): balearis funda (eidem) | prak | Prak | Schling

[01/18/17/073] Scutale (Livio): corium fundae, cui lapis excutiendus imponitur | praková kůže | Prakowá kůže | Schlingleder

[01/18/17/074] Balista (Livio): tormenti bellici genus, quo lapides et iacula mittebantur (de qua Ammianus libro 23.) | bořící prak | Bořijcý Prak | Maurbrecher

[01/18/17/075] Scutula (Vitruvio): balistae foramen

[01/18/17/076] Tormentum aeneum: bombarda barbaris, a bombo | ručnice, střelba | Ručnice/ Střelba | Geſchutz oder Büchſe

[01/18/17/077] Sclopus sive stlopus (Persio): transfertur ad minora bombardarum genera, a fictitiodq sono, qui complosis buccis editur | malá aneb krátká ručnice | Malá aneb krátká Ručnice | Handbuchſe

dq fictitio] fictio

[01/18/17/078] b Sclopus: vocari potest et tubulus e sambucino ligno, quo pueri elisa glande stuppea strepitum cient | bzová pukačka | Bzowá pukačka

[01/18/17/079] Glans (Lucretio): pila plumbea | olověnná kúlka | Olowěnná kůlka | Kugel

[01/18/17/080] Igniarius fomes aut igniarium (ex Plinio): vocari potest spartea materia e lino stuppave convoluta, qua milites sclopetarii utuntur in alendo igne | ručničný knot | Ručničný knot | igniarii autem voce Plinius utitur pro lignea materia, quae facile ignem concipit | Brennholtz

[01/18/17/081] Pyroboli: tela missilia ignita | ohniví šípové | Ohniwij ſſýpowé | Feurpfeilen

[01/18/17/082] Murices (Quinto Curtio et Valerio Maximo): triboli sive tribuli (Vegetio); machinulae ferreae tetragonae aculeis exstantibus infestae, quae spargi solent adversus hostiles eruptiones | kotvice | Kotwice | Fußeiſen

[01/18/17/083] T7r/301/a Malleoli (Ciceroni): manipuli spartei pice et sulphure illiti, qui inflammati de muris in hostes devolvuntur incendendi gratia; stuppeam flammam vocavit Virgilius libro 8.dr | otépky smolou a sirou oblité k snadšímu zapálení | Otépky ſmolau a ſyrau oblité k ſnadſſýmu zapálenij

dr 8.] 3.

[01/18/17/084] Hama (Digestorum libris): instrumentum arcendis restinguendisque incendiis accommodum | veliký bořící hák | Weliký bořijcý hák | Brandthack

[01/18/17/085] Incendiarii siphones vel incendiariae situlae aut hamae: uno sub nomine appellantur omnia ea instrumenta, quae restinguendo incendio serviunt | stříkačky aneb koženní korbeli | Střikačky aneb Kožennij korbeli

[01/18/17/086] Helepolis (Vitruvio): obsidionalis machina, ab expugnandis urbibus nomen adepta, de qua lege Ammianum libro 23.

[01/18/17/087] Catapulta (Livio): machina bellica omnis generis iacubla effundens | prak vojenský | Prak wogenſký

[01/18/17/088] Testudo (Caesari): tabulatum e materia, ciliciis coriisque rudibus contectum adversus flammam et incurrentia saxa, sub quo tutus miles muros tentabat; hallucinantur, qui cum ariete confundunt, quum aries sub testudine actus muros securius incursaret

[01/18/17/089] Testudo (Livio): crates scutorum continuata, qua sublatis supra capita scutis protecti pedites sagittarum aut saxorum nubem vitabant

[01/18/17/090] Ericius (Sallustio): machina militaris undique praepilata ac verutis binos pedes longis horrens aut clavis ferreis extantibus

[01/18/17/091] Aries (Caesari): tormentum murale (Virgilio); trabs funibus tensis suspensa, quae retro ducitur, ut impetuosius feriat muros; unde muros T7v/302/ arietare sive ariete quatere (de quo vide Ammianum libro 23.) | bořící beran aneb dělo | Bořijcý beran aneb dělo

[01/18/17/092] Onager: scorpio, cuius componendae machinae rationem pete ab Ammiano libro 23.

[01/18/17/093] Vineae (Ciceroni): oppugnatoria contabulatio displuviato tecto vineaeque similiter contabulata, sub qua tecti milites adversum missilia oppidanorum muros invadebant ac submoliebantur; hoc nomine abuti possumus pro transversariis fossis, per quas funditores propius moenia subeunt egesta terra aggere tecti | šance, zašancování | Sſance/ Zaſſancowánij

[01/18/17/094] Plutei (Vegetio): in militari opere tabulata quaedam in unam devexa partem, compluviis aedificiorum similia, ciliciis crudisque coriis intecta | šturmovní příkrov | Sſturmownij přijkrow

[01/18/17/095] Trulla ferrea (Livio libro 7. decade 4.): in qua noctu funalia ardent obsidionis aut incendii tempore | Feurpfan

[01/18/17/096] Ocreae (Livio et Virgilio): ocreae ferreae (Vegetio), tibialia (Paulo Iurisconsulto et Servio); crurum munimenta ferrea | plech na nohy | Plech na nohy | Beinſchinen