předchozí Nomenclator omnium rerum propria nomina tribus linguis – Latina, Boiemica et Germanica – explicata continens. Ex Hadriano Iunio Medico excerptus et pro usu scholarum Boiemicarum editus následující

[02/02] De temporibus

[02/02/01/001] Tempus (Ciceroni): aevum (Virgilio) | čas | Cžas | Die Zeit

[02/02/01/002] Tempus succisivum (Ciceroni) vel (ut Aggeno Urbico placet) subsecivum: quod necessariis rebus subtrahitur; parergum | postranní čas | Poſtrannij čas | Nebenzeit

[02/02/01/003] Aera: pro temporum exordiis apud chronographos accipi video

[02/02/01/004] Saeculum vel seculum (Ciceroni): pro annorum centuria; genea (Artemidoro), quanquam pro triginta annorum spatio non male oxponat Artemidorus et ex Ovidio patebit in Sibyllae annis | stolet, věk | Stolet/ Wěk | Hundertjerige zeit

[02/02/01/005] Aevum (Ovidio): perpetuitas temporis | věčnost | Wěčnoſt | Ewigkeit

[02/02/01/006] Lustrum (Livio): tempus quatuor annorum exactorum, ita ut quinto anno conderetur lustrum; unde abusus obtinuit, ut pro quiquennio sive penteteride ponatur; Olympias | čtyr- aneb pětiletý čas | Cžtyr aneb pětiletý čas | Vier oder funff jerige zeit

[02/02/01/007] Annus (Ciceroni): quasi annulus, quod in se recurrentibus mensibus redeat per vestigia; annus vertens (Ciceroni) | rok | Rok | Ein Jar

[02/02/01/008] Annus iubilaeus: | milostivé léto | Miloſtiwé léto

[02/02/01/009] Annalis clavus (Festo): claBb3v/390/avus, qui pangebatur in parietibus sacrarum aedium quolibet anno, index annorum numeri; ad eundem fere modum apud Coloniam Agrippinam in aede principis suspenduntur paxilli annales, testes annorum, quibus Antistes praesulatui suo praesederit

[02/02/01/010] Biennium (Ciceroni): bimatus (Plinio) | dvě létě | Dwě létě | Zwey jar

[02/02/01/011] Triennium (Ciceroni): trieteris (Statio) | tři léta | Tři léta | Drei jar

[02/02/01/012] Anni partes: horae, anni temporum vices | čtvero počasí roku | Cžtwero počaſý roku | Vier zeit des jars

[02/02/01/013] Ver (Virgilio): | podletí, jaro | Podletj/ Iaro | Früling/ Glentz

[02/02/01/014] Aestasfm (Virgilio): ab aestu | léto | Léto | Sommer

fm Aestas] Aſtas

[02/02/01/015] Autumnus (Virgilio): | podzimek | Podzymek | Herbſt

[02/02/01/016] Hyems (Ciceroni): | zima | Zyma | Winter

[02/02/01/017] Temporum anni quodlibet tria fere habet discrimina b apud Graecos pariter et Latinos auctores: ver primum (Plinio), novum (Virgilio), iniens (Ciceroni) pro initio veris | začátek jara | Začátek jara | Der anfang des Glentzes

[02/02/01/018] Medium ver et adultum (Tacito): pro medio veris | půl jara | Puol jara | Mitten des glentzes

[02/02/01/019] Ver extremum (Ciceroni): praeceps (Livio), praecipitans (Caesari), senescens (Ammiano) pro veris fine | konec jara | Konec jara | Abnemen des glantzes

[02/02/01/020] Bruma (Plinio): media hyems sive brevissimus eius dies; solstitium brumale (Columellae) | prostřed zimy, když nejkratší den | Proſtřed zymy/ když neykratſſý den | Mittwinter/ kurtzte tag

[02/02/01/021] Solstitium (Virgilio): cum sol in octava cancri parte finem facit auctus dierum | nejdelší den v létě | Neydelſſý den w létě | Lengſt tag im jar

[02/02/01/022] Mensis (Ciceroni): quia mensa spaBb4r/391/atia conficit, dictus | měsíc | Měſýc | Monat

[02/02/01/023] Ianuarius: a Iano bifronte, cui rerum principia vetustas sacraverat | leden | Leden | Jenner | gamelion Atheniensibus, a nuptiis

[02/02/01/024] Februarius: a Februis, expiatoriis manium sacris, quod eo mense mortuis inferias factitabant, vel a Februo Plutone, quem placabant | únor | Vnor | Hornung

[02/02/01/025] Martius: a Martis tutela | březen | Březen | Mertz

[02/02/01/026] Aprilis: ab aperienda terra | duben | Duben | April

[02/02/01/027] Maius: a maioribus vel a Maia, Mercurii matre, vel a Maiestate, Honoris filia (teste Ovidio) | máj | Mág | Der Mey

[02/02/01/028] Iunius: a iuvenum honore vel Iuventa dea aut Iunone; unde Iunonius mensis Festo dicitur et Ovidio | červen | Cžerwen | Brachmonat | a repastinando

[02/02/01/029] b Iulius: ab Iulii Caesaris natali; olim Quinctilis dictus (apud Ciceronem) | červenec | Cžerwenec | Hewmonat | a foeni collectione

[02/02/01/030] Augustus: ab Augusto Caesare; Sextilis (Horatio) | srpen | Srpen | a falce, cuius usus est in messe | Augſtmonat

[02/02/01/031] September: a septima classe, quam a Martio, unde annum auspicabantur Romani, obtinet | září | Zářij | Herbſtmonat | quasi autumnalis mensis

[02/02/01/032] 47 October: | Říjen | Ržjgen | ab hinnitu cervorum | Weinmonat | a vindemia

47 V tisku není označen začátek nového hesla novým odstavcem.

[02/02/01/033] November: | listopad | Liſtopad | a casu foliorum de arboribus | Wintermonat | quasi mensis hiemalis

[02/02/01/034] December: Genialis mensis | prosinec | Proſynec | Chriſtmonat | a Christi natali die

[02/02/01/035] Calendae (Horatio): primus cuiusque mensis dies, a calando, id est vocando, quod Bb4v/392/a tunc senatus convocaretur vel quod tunc debitores calarentur per praecones ad dissolvenda nomina | první den každého měsíce | Prwnij den každého měſýce | Der erſte tag eines jeden Monats

[02/02/01/036] Nonae: quod ab eo die novem numerentur ad Idus; quintus dies mensis, sed in Martio, Maio, Iunio et Octobri septimus

[02/02/01/037] Idus (Ciceroni): octavus dies post Nonas, ab iduando, quod dissecet mensem; unde ab Horatio periphrastice vocatur dies diffidens mensem

[02/02/01/038] Hebdomada et hebdomas (Ciceroni): | týden | Týden | Wochen

[02/02/01/039] Dies: | den | Den | Der Tag

[02/02/01/040] Dies civilis (Plinio): qui viginti quatuor horas complet | městský den, 24 hodin | Měſtſký den/ 24. hodin | Burgerlicher tag

[02/02/01/041] Dies comitialis (Ciceroni): quo fiunt comitia aut quo convenitur ad ferendum sufbfragium | sněmovní den | Sněmownij den | Landtag

[02/02/01/042] Dies fastus (Ovidio): iudicialis; quo ius exercebatur | radní aneb soudný den | Radnij aneb ſaudný den | Gerichtstag

[02/02/01/043] Dies nefastus (Ovidio): quo nefas erat praetori tria verba profari | svátek, den, v kterémž se na soudu nesedí | Swátek/ den w kterémž ſe na ſaudu neſedij | Feiertag

[02/02/01/044] Dies ater (Virgilio): infelix; diem religiosum etiam dici infamem et infaustum annotat Donatus | nešťastný den | Neſſtiaſtný den | Vnglückhafftiger tag

[02/02/01/045] Dies natalis (Ciceroni): natalis et natale et natalitium (Ciceroni, Plinio) | den narození | Den narozenij | Geburtstag

[02/02/01/046] Dies lustricus (Suetonio): quo lustrabatur infans nomenque illi creabatur; ita nos apposite vocabimus diem, quo tinctus puer lustralibus undis nomen accipit | Bb5r/393/a den křtu, křtinky | Bb5r/393/a Den křtu/ Křtinky | Taufftag

[02/02/01/047] Dies emortualis (Plauto): dies, quo quis diem obit | den smrti | Den ſmrti | Sterbetag

[02/02/01/048] Dies criticus vel decretorius (apud medicos): quo exitii aut salutis notae apparent

[02/02/01/049] Dies intercalaris (Plinio): insititius (eidem); qui quarto quolibet anno intercidit et interseritur | přestupný den | Přeſtupný den | Schalttag

[02/02/01/050] Dies caniculares: quibus flagrat Sirius; signi rabiosi tempora (Horatio) | psí dnové | Pſý dnowé | Hundstage

[02/02/01/051] Dies Dominicus vel Solis: | neděle, den Páně | Neděle/ Den Páně | Sontag

[02/02/01/052] Dies Lunae: | pondělí | Pondělij | Montag

[02/02/01/053] Dies Martis: | outerý | Auterý | Dingſtag | quasi litigiis dicata dies

[02/02/01/054] Dies Mercurii: | středa | Středa | quia tanquam media dies b dividit hebdomadam | Mitwoch

[02/02/01/055] Dies Iovis: | čtvrtek | Cžtwrtek | quarta a Dominico | Pffingſtag oder Donnerſtag | quasi Tonantis dies

[02/02/01/056] Dies Veneris: | pátek | Pátek | quinta dies a Dominico | Freitag | quasi procantium dies

[02/02/01/057] Dies Saturni vel sabbati: | sobota | Sobota | Sambſtag

[02/02/01/058] Dies iusti (Agellio): qui confesso aeris conceduntur conquirendae pecuniaefn causa, quibus nihil cum eo agi licebat

fn pecuniae] paecuniae

[02/02/01/059] Feriae: tempus, quo negotiis forensibus et iuri dicundo supersedebant; dies otiosus (Ciceroni) | svátkové | Swátkowé | Feiertagen

[02/02/01/060] Iustitium (Livio): quasi iuris statio, ubi a iure publice dicundo cessatur, sed religione quadam et tristium malorum expectatione adductum, ut e Lucano et Livio facile discas, si veBb5v/394/alis, ita ut toto errent coelo grammatici ad otium illud feriatum a litibus vocabuli vim trahentes; itaque iustitium fuerit, ubi civitati sacris interdictum est aut res publica oppressa

[02/02/01/061] Feriae anniversariae (Ciceronis vocabulo): statae vel stativae (Macrobio); quae statos habent dies mensesque quotannis recurrentes, qualis Natalis Christi | výroční stálé a neměnitedlné slavnosti | Wýročnij ſtálé a neměnitedlné ſlawnoſti | Gewiſſe feyrtagen

[02/02/01/062] Feriae conceptivae (Macrobio): quae quotannis concipiuntur in dies certos incertosve, cuiusmodi nobis est Paschatis festum; mobilia festa vocant | nestálí a pohnutedlní svátkové | Neſtálij a pohnutedlnij ſwátkowé | Vnſtet feyrtag

[02/02/01/063] Feriae imperativae (Macrobio): quas magistratus pro arbitrio indicit ob victoriae b nuntium aut principis salutem | případný a od vrchnosti zasvěcený svátek | Přijpadný a od wrchnoſti zaſwěcený ſwátekfo | Feyrtag aus zufallender nott gebotten

fo ſwátek] ſwáeeh

[02/02/01/064] Feriae esuriales (Plauto): | dnové postní, půst | Dnowé poſtnij/ Puoſt | Faſttag

[02/02/01/065] Feriae praecidaneae: vulgo dies vigiliarum, quae sollennes ferias legitimas praecedunt; vigiliae | svatý večer | Swatý wečer | Heiligabend

[02/02/01/066] Dies integer (Horatio): solidus (eidem); quo nihil cibi potusve gustarit quispiam; id enim est frangere diem (eidem)

[02/02/01/067] Dies compitalitius (Ciceroni): festus dies, qui deo compitorum praestiti celebrabatur; equidem non alium fuisse autumo, quam qui encaenia, quasi initiales feriae, Iudaeis dicebatur, ab initiatione templi; dedicationis festum nuncupant | posvícení, pout | Poſwijcenj/ Paut | Kirchweihung oder meß

[02/02/01/068] Bb6r/395/a Sigillaria (Suetonio): dies, quibus sigilla et imagunculae vaeniebant; id, quod hodie compitalitiis fieri consuevit

[02/02/01/069] Nundinae (Ciceroni): dies paganorum et institorum mercibus dicati | jarmark, trh | Iarmark/ Trh | Jarmarckt/ Meſſe

[02/02/01/070] Natalis Christi: Theophania (Nazianzeno) | Narození Páně, Vánoce | Narozenij Páně/ Wánoce | Chriſtag oder Weinnacht | quod noctem diemque epulari consueverant olim Germani

[02/02/01/071] Epiphania: Regalia | Tří králův | Třij Králůw | Drei königtag

[02/02/01/072] Purificatio: Lustratio, Lychnocaia | Hromnice | Hromnice | Liechtmeß

[02/02/01/073] Cineralia: ita nomino primum diem incipientis Quadragesimae, quo frontes cinere illinuntur salubri fragilitatis humanae documento, ut cogitemus, a quibus initiis orti ad quam non subperbiam intumescamus | první středa v postě, Popelec | Prwnij ſtředa w poſtě/ Popelec | Aſchermitwoch

[02/02/01/074] Oschophoria: Ramalia, Verbenalia (Budaeo); a palmarum ramis, quos Christo obviam praetulere Iudaei | Květná neděle | Kwětná neděle | Palmen ſontag

[02/02/01/075] Soteria: Parasceves dies, quod is dies salutare piaculum pro nobis cruci affixum Christum et oblatum tulerit | Veliký pátek | Weliký pátek | Karfreitag

[02/02/01/076] Paschalis dies: | Veliká noc | Weliká noc | Oſtertag

[02/02/01/077] Pandicularis dies (Festo): quo omnibus divis communiter sacrum fiebat, cuius vicem nunc obtinet eodem non absurde fortassis nomine nuncupandum Omnium sanctorum festum | slavnost Všech svatých | Slawnoſt wſſech ſwatých | Allerheiligen tag

[02/02/01/078] Feralia (Ovidio): Februa (eidem); feriae pro defunctorum manibus | Dušiček | Duſſyček | Aller ſeelen tag

[02/02/01/079] Bb6v/396/a Pithoegia: Martinalia; festum, quo relinebant plena musto dolia, uti in Martinalibus passim observari videmus hodie | s. Martina | S. Martina | S. Martinstag

[02/02/01/080] Robigalia: Ambarvalia, Amburbalia; continuae tres feriae, quibus supplicabatur ad urbis, agrorum et segetis calamitates avertendas; ad eorum exemplum instituti Suppliciorum Supplicationumve dies hodie religiosi habentur | Křížové dni | Křijžowé dni | Kreutztag

[02/02/01/081] Dionysia: Bacchanalia, Liberalia, a Bacchi festis transsumpto nomine dici poterunt bacchantium dicam an insanientium feriae, quae Quadragesimale tempus praecedunt | masopust | Masſopuſt | Faßnacht | Carnevalia Italis, fortassis ob valorem, hoc est precium carnis maius, instante iam Quadragesima, aut quod vale dibcatur carnibus; Hilaria potius nominari possent, ab hilaritate feriis illis debita

[02/02/01/082] Paganalia (Ovidio): rusticorum feriae | posvícení aneb svátek sedlský | Poſwijcenij aneb ſwátek ſedlſký | Baurenkirchtag

[02/02/01/083] Biduum (Terentio): duorum dierum spatium | dva dni | Dwa dni | Zwene tag

[02/02/01/084] Diluculum (Ciceroni): | svitání | Switánij | Der Morgen

[02/02/01/085] Aurora (Virgilio): | záře jitrní | Záře gitrnij | Morgenröth

[02/02/01/086] Meridies (Terentio): quasi medius dies | poledne | Poledne | Mittag

[02/02/01/087] Vesper (Ciceroni): vespera (Livio), prima fax, quando Vesperugo, sive Veneris stella, lucere incipit; noctiferum Catullus dixit | večer | Wečer | Abent

[02/02/01/088] Crepusculum (Plauto, Plinio): dubia lux (Ovidio) | soumrak | Saumrak | Demmerung

[02/02/01/089] Conticinium (Plauto): prima pars noctis, secunda vigiBb7r/397/lia | první usnutí | Prwnij vſnutij | Erſt ſchlaff

[02/02/01/090] Nox (Virgilio): | noc | Noc | Die Nacht

[02/02/01/091] Nox intempesta (Virgilio): nox concubia (Plinio), concubium (Plauto), noctis meridies (Varroni) et noctis silentium (Livio) | půl noci | Puol nocy | Mitternacht

[02/02/01/092] Gallicinium (Apuleio): quarta vigilia noctis, quando Auroram nuntiat cantu gallus | když kohouti pějí | Když kohauti pěgij | Wen die hanen krehen

[02/02/01/093] Nox sublustris (Horatio): sideribus illustris (Tacito) | světlá, jasná noc | Swětlá/ yaſná noc | Helle nacht

[02/02/01/094] Nox illunis (Ammiano): pro obscura, qua non lucet Luna | tmavá noc, když nesvítí měsíc | Tmawá noc/ když neſwijtij měſýc | Wen der mon nicht ſcheint

[02/02/01/095] Hora (Ciceroni): | hodina | Hodina | Die Stunde

[02/02/01/096] Sesquihora (Plinio Iuniori): | půldruhé hodiny | Puoldruhé hodiny | Anderthalbſtund

[02/02/01/097] Momentum (Horatio): momen dixit Lucretius pro minimo temporis intervallo | okamžení | Okamženij | quasi oculi nictum dicas | Augenblick