[02/08/01/001] a² Medicamentum (): remedium (eidem), medicamen (); quicquid medendi gratia propinatur; pharmacum | všelijaké lékařství | Wſſeliyaké lékařſtwj | Artzney
[02/08/01/002] Medicamentum praesens: praesentaneum (); quod confestim iuvat; remedium efficax (), remedium singulare (); paeonium pharmacum | mocné lékařství, kteréž ihned uzdravuje | Mocné lékařſtwij/ kteréž y hned vzdrawuge | Bewerte artzney
[02/08/01/003] Amuletum (): quod collo appensum aut alia quavis ratione admotum amolitur fascinum et sortilegia | což se na hrdlo zavěb²šuje proti nemocem a kouzlům | Což ſe na hrdlo zawěb²ſſuge proti nemocemhe 56 a kauzlům
he nemocem] němocem
56 V exempláři ÚJČ vytištěno „nemocem“.
[02/08/01/004] Antidotus (): alexipharmacum; quod esu potuque lethalibus venenis resistit; alexiterium | lékařství proti jedu | Lékařſtwj proti gedu | Artzney wider das gifft
[02/08/01/005] Medicamentum catharticum (): medicamen ventrifluum (); quod alvum deiicit | počištění, purgací pro stolice | Počiſſtěnij/ Purgacý pro ſtolice | Artzney die ſtulgang treibt
[02/08/01/006] Medicamentum diureticum: quod urinam concitat, impellit, movet; urinale medicamentum () | lékařství, kteréž moč žene | Lékařſtwij kteréž moč žene | Artzney die den harn treibt
[02/08/01/007] Gg8v/480/a Medicamentum anodynum (): quod dolorem sopit ac lenit | kteréž bolest ukládá | Kteréž boleſt vkládá | Die den ſchmertzen miltert
[02/08/01/008] Medicamentum stupefaciens: soporiferum; quod sensum fallit obliterando dolorem torporemque sua frigiditate inducit; narcoticum | lékařství, kteréž čitedlnost odjímá a sen uvozuje | Lékařſtwij kteréž čitedlnoſt odgijmá a ſen vwozuge | Entſchlaffende Artzney
[02/08/01/009] Medicamentum attrahens: quod materiam ex alio foras trahendo evocat habetque remissam discutiendi vim | lékařství, kteréž ven táhne | Lékařſtwij kteréž wen táhne | Artzney die hinauß ziehet
[02/08/01/010] Medicamentum discussorium: quod exinanit, digerit, difflat per cuticulareshf meatus perque halitum | lékařství, kteréž vyprazdňuje, rozhání a ven žene | Lékařſtwj/ kteréž wyprazdňuge/ rozhánij a wē žene | Außtreibende Artzney
[02/08/01/011] Medicamentum relaxans: rarefaciens, quod spiramenta corporis b rarefacit, cutim relaxat, tensionem remittit
[02/08/01/012] Medicamentum emolliens: quod indurata corpora emollit; malacticum | obměkčující | Obměkčugijcý | Linderende artzney
[02/08/01/013] Medicamentum repurgans: extersorium; quod sordes eluit ac tollit | vyčišťující od nečistoty | Wyčiſſtiugijcý od nečiſtoty | Sauberende Artzney
[02/08/01/014] Suppuratorium medicamentum (): quod puris materiam commovet | nežit zbírající | Nežit zbijragijcý
[02/08/01/015] Medicamentum anastomoticum: osculans () vocatur, acre et mordax, quod venarum arteriarumque ora reserat | otvírající | Otwijragijcý | Eroffende Artzney
[02/08/01/016] Medicamentum obstipans: obstruens; quod oscula vasorum occludit, nec per sensibilem vacuationem quidquam emittit | svírající a zacpávající | Swijragijcý a zacpáwagijcý | Stopffende Artzney
[02/08/01/017] Medicamentum emplasticum: quod praeHh1r/481aclusis spiraculis, nativum calorem inhibendo ne transpiret, concoquit illitum | mast na dírky potové | Maſt na dijrky potowé
[02/08/01/018] Medicamentum ecphracticum: quod meatus corporis omnes reserat et expurgat | průduchy těla otvírající | Průduchy těla otwijragijcý
[02/08/01/019] Medicamentum ecbolion: est, quo foetus in utero enectus expellitur, ne puerperae periculum creet, quod iuste licet | mrtvý plod vyhánějící | Mrtwý plod wyháněgijcý
[02/08/01/020] Medicamentum abortivumhg (): quod foetum interimit et eiicit abortu procurato, quod nefarium et illicitum – quanquam ista confundat | živý plod vyhánějící | Ziwý plod wyháněgijcý
[02/08/01/021] Medicamentum atocium (): quod facit, ne mulier concipiat, sive sterilitatem concilians
[02/08/01/022] Medicamentum repellens: quod initiis fluxionum adhibetur ad repellendum
[02/08/01/023] Medicamentum glutinans: siccans; quod cruentis vulneribus admobvetur | lékařství ránu vysušující | Lékařſtwij ránu wyſuſſugijcý
[02/08/01/024] Medicamentum cicatricem ducens: quod cute tenuive callo operit | lékařství ránu zavírající | Lékařſtwij Ránu zawijragijcý
[02/08/01/025] Medicamentum sanguinem sistens: | krev stavující | Krew ſtawugijcý
[02/08/01/026] Medicamentum incarnans: sarcoticum; cuius tria faciunt genera: cephalicum, quod peculiariter calvariam incarnat; catagmaticum, quod reliquis fractis ossibus adhibetur, ut coalescant; et emmoton, quod penicillo exceptum vulneri immittitur, quasi penicularium dicas | flastr aneb lékařství, po němž maso roste | Flaſtr aneb Lékařſtwij po němž masſo roſte
[02/08/01/027] Medicamentum exulceratorium (): helcoticum (); quod cutem exulcerat
[02/08/01/028] Medicamentum depascens: quod callosam et superfluam carnem exedit et absumit et ad naturalem modum reducit
[02/08/01/029] Hh1v/482/a Pyroticum medicamentum: quod ignis usum praestat adhibeturque, ut vitam partibus restituat vel ut inexpugnabile alias vitium superet;57 in quo genere sunt: dropax, sinapismus, phaenigmus, septica, escharoticum et caetera, quae in genere metasyncritica veteres dixerunt, quod exucca membra ac tantum non extincta recorporent pristinae naturae reddita
57 V tisku je výklad oddělen jako nový odstavec.
[02/08/01/030] Dropax (): medicamentum deglabratorium sive depilatorium, quo pilosa loca ad tempus laevia ac glabra redduntur; psilothrum () | lékařství, jímž vlasy a chlupy shánějí | Lékařſtwij gijmž wlaſy a chlupy sháněgij
[02/08/01/031] Sinapismus: exulceratio cutis, quae cataplasmate e sinapi fit
[02/08/01/032] Phaenigmus (): medicamentum, quo rubor excitatur, quod corpus valet papulare (ut loquitur), hoc est in vesiculas attollere ac proinde exulcerare; idem nominat sympasma, quod ruborem facere valeat; alibi etiam vocat ruborem e sinapismo
[02/08/01/033] Escharoticum medicamentum: crustificum, quod crustam inducit, quod et ignito ferro fit et medicamento extremi ordinis | lékařství, kteréž strup na ráně dělá | Lékařſtwij kteréž ſtrup na ráně dělá
[02/08/01/034] Ectyloticum: quo calli exteruntur | lékařství, jímž mozoly stírají | Lékařſtwj/ gjmž mozoly ſtijragij
[02/08/01/035] Medicamentum erugatorium: quo rugae exteruntur; tentipellium () vocatur | lékařství, kteréž vrásky shlazuje a shání | Lékařſtwij kteréž wráſky shlazuge a shánj | Das die Runtzlen vertreibt
[02/08/01/036] Medicamentum hydragogum: aquiducum (); quod hydropicorum aquam inanit | lékařství proti vodnotedlnosti | Lékařſtwj proti Wodnotedlnoſti | Artzney wider die Waſſerſucht
[02/08/01/037] Hh2r/483/a Medicamentum sternutatorium: quod sternutamentum prolicit; sternutamentum () dicitur | kýchavka | Kýchawka | Nieskraut
[02/08/01/038] Emmoton: medicamentum liquidum, quod peniculis vulnerariis exceptum ulcerum finibus iniicitur
[02/08/01/039] Alipasma: pulvisculus, qui oleo commistus ungitur ad cohibendos sudores | prach proti potu | Prach proti potu
[02/08/01/040] Diapasma (): medicamentum aridum e siccis pulveribus conflatum, inspersile, quod aut vestibus ad gratiam odoris, aut ulceri vulnerique varia ratione, aut potui etiam ad luxum inspergitur
[02/08/01/041] Paracentesis (): quasi compunctio, incisio scalpello aculeove facta, qua hydropicis paulatim aqua detrahitur
[02/08/01/042] Scarificatio (): quae cutim scarificat et radit
[02/08/01/043] b Anabrochismus: cum immissis vinculis aliquid supervacanei tabefactum tollitur
[02/08/01/044] Medicata potio: | lékařský traňk | Lékařſký traňk | Artzneytrank
[02/08/01/045] Commansum: apophlegmatismus; quod ore commansum pituitam capitisque humores deducit; medicorum barbaries masticatorium vocitat | což se v ustech žvejká | Což ſe w vſtech žweyká
[02/08/01/046] Illinctus: ecligma; quod lambendo illingitur | což se sse | Což ſe sſe | Latwergen
[02/08/01/047] Syrupus: serapium, fortassis a sirapa, quam vocem adulta Latinae linguae aetas, quae tulit, agnovisse videtur pro usitato quodam conditurae olivarum genere; unde ad similes condituras translata sit vox | sirup | Syrup | Syrupel
[02/08/01/048] Spissamentum (): odoramentum, quod conditis, ne Hh2v/484/a fluitent, postremum imponitur
[02/08/01/049] Errhinum: quod metae forma naribus inditur; nascale barbaris dicitur
[02/08/01/050] Nodulus: nodus, caput; quod seminibus lini, altheae similibusque fartum et in succatum veruloque sufflixum adhibetur ad molliendam linguae asprendinem; coryphantium
[02/08/01/051] Trochiscus: pastillus (, ): medicamentum quodvis rotulae ad formam coactum; dactylius (), ab annuli specie; artiscus, quod panem referat; cycliscus, a circuli figura; pharmacopolae trochiscum nominant | trocišek, okrouhlý koláček | Trocyſſek/ Okrauhlý koláček
[02/08/01/052] Emplastrum (): medicamentum in massam coactum, quod praemollitum igni vulneribus imponitur | flastr | Flaſtr | Pfflaſter
[02/08/01/053] Cylindrus: emplastrum obblonga forma; medicis magdaleo
[02/08/01/054] Splenium (): emplastrum in fasciolae modum oblongum, cuiusmodi lieni admovetur | obdloužný flastr | Obdlaužný fflaſtr
[02/08/01/055] Malagma (): emplastri genus duritiei emolliendae comparatum | měkčící flastr | Měkčjcý fflaſtr | Weichpfflaſter
[02/08/01/056] Cataplasma (): medicamentum molle ad varios olim usus expetitum, nunc pro medicamento e viridibus simplicibus decoctishh contusisque
[02/08/01/057] Acopum (): medicamentum, quod lassitudinem e vehementiori motu corporis contractam illitu sopit, dolores levat, e calefacientibus mollientibusque conflatum | mast proti ustání | Maſt proti vſtánij | Salb ffur müde
[02/08/01/058] Acraepalum medicamentum: amethystum; medicamentum, quo vel prohibetur vel discutitur ebrietas et craHh3r/485/apula | lékařství proti ožralství | Lékařſtwij proti ožralſtwij | Artzney wider das volſauffen
[02/08/01/059] Synchrisma: unguentum liquidiore substantia quam acopum | tenká mast | Tenká maſt | Dünnes ſalblin
[02/08/01/060] Ceratum vel cerotum (): medicamentum ex oleis, gummis et liquoribus cera unitis constans
[02/08/01/061] Unguentum (): unguen (); constat ex adipibus et liquoribus oleo permistis ad exactam usque spissaturam olei | mast | Maſt | Salb
[02/08/01/062] Fomentum (): fomentatio (), fotus (); quod corpori admotum ipsum fovet et calefacit | čím se tělo odhřívá a chová | Cžijm ſe tělo odhřijwá a chowá | Erwermung/ Erhaltung
[02/08/01/063] Decoctum (): decoctus (); pharmacopaei decoctionem nominant | zvaření | Zwařenij | Siedung
[02/08/01/064] Suffitus (): suffimentum (eidem), suffitio (eidem), suffibmen (); odoramentum, quod ignitis prunis iniectum adoletur, ut nidorem gratum exhalet; thymiama | kadění, podkouření | Kaděnij/ Podkauřenij | Vnderrauchung
[02/08/01/065] Glans: balanus, barbari suppositorium vocant; quod sedi immittitur ad deducendam alvum, a figura oblonga glandis | čípek pro stolice | Cžijpek pro ſtolice | Zepffle den ſtulgang zubringen
[02/08/01/066] Pessus (): quod digiti forma feminis ab utero affectis subiicitur
[02/08/01/067] Catapotium (): medicamentum, quod non diluitur, sed ita, ut est, devoratur (ut a describitur); vulgo pilula, a rotunda specie pilae instar | pilule | Pilule | Pilullen
[02/08/01/068] Gargarismus: gargarisatus (); quod colluendis faucibus adhibetur | klokcení | Klokcenij | Das Gorgelen
[02/08/01/069] Philtrum (): amatorium Hh3v/486/a virus (), amatorium poculum (), quale delenimentum vocat | tužebný traňk, poď za mnou | Tužebný traňk/ Poď za mnau | Komm mir nach
[02/08/01/070] Venenum (): virus () | jed | Ged | Gifft
[02/08/01/071] Venenum lethale: mortiferum (), acre (), praesentaneum () | smrtedlný jed | Smrtedlný ged | Todtlich gifft
[02/08/01/072] Infusio (): dilutum, in quo immaduit quid et maceratum est
[02/08/02/001] Acre: quod mordicat et rodit valido calore, ut piper | perné, kousavé | Perné/ kauſawé | Scharffpeiſig
[02/08/02/002] Acidum (): mordicans citra caliditatem, ut oxalis | kyselé, octové | Kyſelé/ octowé | Sawer
[02/08/02/003] Salsum (): linguam debtergens | slané | Slané | Geſaltzen
[02/08/02/004] Amarum (): detergens adeo, ut etiam exasperet | hořké | Hořké | Bitter
[02/08/02/005] Adstrictorium (): genus est commune acerbi et austeri, quorum utrunque contrahit, poros densat, reprimit, siccat, qualitate frigidum | svírající | Swijragijcý | Das zuſammen zihet
[02/08/02/006] Acerbum (): immite (); quod contrahit et stipat quodammodo tactum, ut cornum | trpké | Trpké | Herb
[02/08/02/007] Austerum (): quod asperum sensum commovet in profundum subiens ac veluti humorem depascens, ut mespilum | navinulé | Nawinulé | Sauramefficht
[02/08/02/008] Dulce (): amaro contrarium, quod manifesta voluptate linguam imbuit | sladké | Sladké | Süß
[02/08/02/009] Suave (): quod blandum Hh4r/487/a¹ et gratum linguae occurrit | lahodné | Lahodné | Lieblich
[02/08/02/010] Pingue: unguinosum (); b¹ quod linguam sine voluptate inungit | tučné, mastné | Tučné/ Maſtné | Feiſt