předchozí Nomenclator omnium rerum propria nomina tribus linguis – Latina, Boiemica et Germanica – explicata continens. Ex Hadriano Iunio Medico excerptus et pro usu scholarum Boiemicarum editus následující

[01/04] De avibus

[01/04/01/001] Avis: ales, ab alarum magnitudine; pecus volatile (Columellae); ornis | pták | Pták | Der Vogel

[01/04/01/002] Oscines aves (Plinio): | spěvaví ptáci | Spěwawij ptácy | Singende vogel | oscines dictae quasi ore canentes, quarum a voce futurorum praesagia captabant veteres

[01/04/01/003] Aves alites (Plinio): fartiles (eidem), quae saginantur et turundis farciuntur, ut b pinguescant | krmní ptáci, jako slepice, husi etc. | Krmnj ptácy/ yako ſlepice Huſy etc. | Gemeſte vogel

[01/04/01/004] Aves cortales sive cohortales (Columellae): eaedem sunt cum altilibus, vel certe quibus intra cortem caveamve inclusis minus libera evagandi potestas est | hřádné slepice aneb v posadách a na dvoře chované | Hřádné ſlepice/ aneb w poſadách a na dwoře chowané | In keſtnen oder im haußhoff erzogene vogel

[01/04/01/005] Aves palmipedes (Plinio): solipedes aliis; steganopodes (Aristoteli) | ptáci s husíma nohama | Ptácy s huſýma nohama

[01/04/01/006] Aves fissipedes: schizopodes (Aristoteli) | kteříž mají rozdělené pazoury | Kteřijž magij rozdělené pazaury

[01/04/01/007] Aves ferae (Plauto): silvestres, necdum cicuratae | divocí aneb lesní ptáci | Diwocý aneb leſnij ptácy | Wildvogel

[01/04/01/008] Aves praepetes (Virgilio): augurales; quae superiorem aëris regionem tenent (testimonio Servii) | kteří vysoko v povětří létají | Kteřj wyſoko w powětřij létagij | Hochfliegende vogel

[01/04/01/009] Aves inferae (Servio): quae D5r/57/a natura petunt volatu terrae vicinam aëris regionem, uti hirundines | ptáci, kteříž nízko při zemi létají | Ptácy kteřijž nijzko při zemi létagij | Gar nider fliegende vogel

[01/04/01/010] Avicula: | ptáček, malý pták | Ptáček/ Malý pták | Das vogelein

[01/04/01/011] Avicula volucris: | pták létavý, kterýž létati může | Pták létawý/ kterýž létati může | Das ſchon fleucht

[01/04/01/012] Avicula involucris: | pták, kterýž nemůže létati | Pták kterýž nemuože létati | Das nicht fleucht

[01/04/01/013] Avicula implumis: | holý pták, kterýž ještě na sobě peří nemá | Holý pták/ kterýž geſſtě na ſobě peřij nemá | So noch one federn iſt

[01/04/01/014] Pullus: | mladé ptáče, ptačátko | Mladé ptáče/ Ptačátko | Junges hunlin

[01/04/01/015] Ala: pteryx | křídlo, perut | Křijdlo/ perut | Der Flügel

[01/04/01/016] Penna: | péro | Péro | Die feder

[01/04/01/017] Caulis pennae (Plinio): | pisk od péra | Piſk od péra | Federkiel

[01/04/01/018] Pennae remiges: maiores avium, quas expandunt; elateres (Demetrio) | větší peří křídla, broky | Wětſſý peřij křjdla/ Broky | Die Schwengfedern

[01/04/01/019] b Pennae vestitrices: minores, quae praetexunt illas; calypteres

[01/04/01/020] Lanugo (Columellae): | pejří na ptáku aneb prach | Peyřij na ptáku/ aneb prach | Die ganchfedern am jungen vogel

[01/04/01/021] Pluma: | péro za klobouk | Péro za klobauk | Feder am hut

[01/04/01/022] Plangor alarum (Virgilio): agitatio sonitum ciens

[01/04/01/023] Crista: lophos | hřeben | Hřeben | Der Kamp

[01/04/01/024] Palea (Columellae, Varroni): quod de mento gallorum rubens velut barba dependet | lalok, brada | Lalok/ Brada | Das Rotleplin

[01/04/01/025] Rostrum: rhampus; in avibus, quod in quadrupedum genere protome | ptačí nos | Ptačij nos | Schnabel des vogels

[01/04/01/026] Ingluvies (Columellae): vesicula gutturis | vole | Wole | Der Kropff

[01/04/01/027] Cauda pavonis conchata (Plinio): quae sursum inflexa conchae in modum incurvatur, D5v/58/a dum pavo eam surrigit | paví ocas | Pawij ocas

[01/04/01/028] Oculi caudae pavonis (Plinio): | oka pávového ocasu | Oka páwowého ocaſu

[01/04/01/029] Calcar (Columellae): plectrum | ostruha | Oſtruha | Der Sporn

[01/04/01/030] Unguis: onyx | pazour | Pazaur | Der Nagel

[01/04/01/031] Uropygium et oropygium (Martiali): extrema pars spinae in sacrum os desinentis podicique imminentis

[01/04/01/032] Hordeolum: pars extrema uropygii eminens et acuminata

[01/04/01/033] Ovum: | vejce | Wegce | Das Ey

[01/04/01/034] Ovum geminum: didymon (Aristoteli) | vejce o dvou žloutcích | Wegce o dwau žlautcých

[01/04/01/035] Ovum irritum (Plinio): subventaneum, hypenemium (eidem); zephyrium (eidem et Aristoteli), quasi vento conceptum, e quo gigni nihil potest | jalové vejce, kteréž se k nasazení nehodí | Yalowé wegce/ kteréž ſe k naſazenj nehodj | Windey

[01/04/01/036] Ovum urinum (Plinio): cynosurum (eidem), generationi b ineptum, quod fit incubatione derelicta | zkažené, zastuzené vejce | Zkažené/ zaſtuzené wegce | Faul vnd ſtinckendes ey

[01/04/01/037] Non vident, quanto in errore versentur, grammatici, qui urinum cum hypenemio confundunt ac pro eodem interpretantur clara in luce prorsus caecutientes, cum hypenemium citra coitus legem fiat et ex affrictu femellarum, urinum vero evadat vel cum galli marisve opera efficax, sed ob interruptam incubandi sedentariam operam inritum

[01/04/01/038] Ovum decumanum (Festo): | veliké vejce | Weliké wegce | Ein gar groß ey

[01/04/01/039] Ovum pullescens (Columellae): | v němž se kuře zalíhlo | W němž ſe kuře zaljhlo

[01/04/01/040] Ovi luteum: vitellus (Horatio) | žloutek | Zlautek | Der Dotter

[01/04/01/041] Ovi albumen (Plinio): ovi albor (Palladio), ovi candidum (Celso); leucoma | bílek | Bijlek | D6r/59/a Eyerklar oder das weis im Ey

[01/04/01/042] Ovi testa (Sereno): putamen (Plinio), cortex (eidem); ostracum (Aristoteli) | vaječná škořípka | Wagečná ſſkořijpka | Die Eyerſchal

[01/04/01/043] De ovis reliquum in fine capitis De cibis require

[01/04/01/044] Nidus (Ciceroni): cunabula avium (Plinio) | hnízdo ptačí | Hnijzdo ptačij | Vogelneſt

[01/04/02] Avium nomina

[01/04/02/001] Acanthis: spinus, liguinus (Gazae) | stehlík | Stehljk | Der Stiglitz

[01/04/02/002] Accipiter: hierax, sacer ales (Virgilio) | jestřáb | Geſtřáb | Der Habicht

[01/04/02/003] Accipitrum genera sunt: aesalo, buteo, fringillarius, palumbarius et tinnunculus

[01/04/02/004] Buteo: idem qui tinnunculus | vostříš | Woſtřijš | Buſchard/ oder Felckle

[01/04/02/005] b Accipiter fringillarius: nisum recentiores appellant | krahujec | Krahugec | Der Sperber oder Sperwer

[01/04/02/006] Accipiter palumbarius: phassophonus, quod palumbes inprimis persequatur

[01/04/02/007] Aquila: avium regina (Pindaro) | vorel | Worel | Der Adler

[01/04/02/008] Aquila leporaria (Gazae): melanaeetus; valeria (Plinio), a virium fortasse valentia; lagophonos

[01/04/02/009] Alauda (Plinio): galerita (eidem), a cristato apice in galeri modum sive galeae; unde illi impositum etiam cassitae nomen, a casside, unde dicterium in galeatos milites, qui ab ave alaudae dicti; cirin male Nebrissensis nominat | škřivan, škřivánek | Sſkřiwan/ Sſkřiwánek14 | Die Lerche/ oder Himellerche | quod in sublime extra oculi captum sese abdat cantillans

14 V exempláři ÚJČ vysazeno „Sſkřiwán/ SſkřiwanekSſkřiwán/ Sſkřiwanek“.

[01/04/02/010] Alcedo: alcyon | ptáček, D6v/60/a kterýž se v zimě na moři hnízdí | Ptáček D6v/60/a kterýž ſe w zymě na moři hnijzdij | Eißvogel | quod glaciali hyeme pullos excludat

[01/04/02/011] Anas: | kačer, kačice | Kačer/ Kačice | Die Endt

[01/04/02/012] Anas cicur: | domácí kačer, pitomá kačice | Domácý Kačer/ Pitomá kačice | Zamendte

[01/04/02/013] Anas fera vel silvestris: | divoká kačice | Diwoká kačice | Die Wild Endte

[01/04/02/014] Anatini generis sunt: boscas, penelops, querquedula et glaucium; de his extra ordinem elementarem seorsim primo annotabimus, quae nobis videntur

[01/04/02/015] Boscas (Aristoteli): minor est anate, illi prorsus assimilis, rostro latiore ad quandam cochlearis speciem

[01/04/02/016] Penelops (Aristoteli): anate et haec inferior, sed insigne habet Puniceo colore collum

[01/04/02/017] Querquedula: minor boscas, nomen habens fortassis a b querquero, hoc est gelido hibernoque, tempore, quo maxime appareat

[01/04/02/018] Glaucium: a glaucis oculis, quod fuscius genus est plumis pedibusque

[01/04/02/019] Anser: | hus, houser | Hus/ Hauſer | Die Gans | de faemella | Ganſer | de mare

[01/04/02/020] Apodes vel depedes potius, ut depygis (Horatio): cypseli | rorejk | Roreyk | Die Mawerſchwalb

[01/04/02/021] Ardea: avis Diomedaea (Aeliano et Servio) | volavka | Wolawka | Reiger

[01/04/02/022] Ardea stellaris: a punctis, quibus tanquam stellis eleganter picta visitur; taurus (Plinio), quod mugitum quodam modo bovis imitetur | bukač | Bukač | Der Onvogel

[01/04/02/023] Asio: otus; noctua aurita | ušatá sova | Vſſatá ſowa | Orkutz

[01/04/02/024] Aurivittis (Gazae): chrysomitras (Aristoteli) | Goldfinck

[01/04/02/025] D7r/61t/a Attagen: scolopax | jeřábek | Geřábek | Haſelhun

t 61] 16

[01/04/02/026] Bubo: | vejr | Weyr | Gros huhu/ Schuffaus

[01/04/02/027] Capra: vanellus vulgo, a voce caprinae simili

[01/04/02/028] Catarractes (Aristoteli): carbonem aquaticum vocat Albertus, alii mergum magnum, qui in altum se praecipitem agit praedam piscium sequens

[01/04/02/029] Capus: capo (Martiali), gallus spado (Petronio) | kapoun | Kapaun | Kaphan

[01/04/02/030] Carduelis: quod carduis et spinis pascitur; unde et acanthidem eandem cum hac esse censent | stehlík | Stehlijk | Diſterlfinck

[01/04/02/031] Cepphus: laro similis avis marina, nam larus etiam dulces aquas expetit

[01/04/02/032] Chloris: quasi vireonem dicas | Grunling | ex hoc genere est, quam Canariam, b ab una ex insulis Fortunatis, lingua vulgaris nuncupat | čížek | Cžijžek

[01/04/02/033] Ciconia: pelargus, ab albis nigrisque pennis | čáp | Cžáp | Der Störch

[01/04/02/034] Columba: columbus (Catullo) | holub, holubice | Holub/ Holubice | Der Taub/ Die Taube

[01/04/02/035] Cornix: cornicula | vrána | Wrána | Die Kroh

[01/04/02/036] Cornix frugivora: spermologus (Aristoteli) | havran | Hawran | Der Kohlrab

[01/04/02/037] Cornix varia: cinerea, hiemis nuntia | sivá vrána, popelatá | Sywá wrána popelatá | Schilt krahe | Itali monachiam vocant, ab aemulo monachicae vestis colore albo nigroque

[01/04/02/038] Corvus: corax | krkavec | Krkawec | Der Rab

[01/04/02/039] Coturnix: ortyx | křepelka | Křepelka | Die Wachtel

[01/04/02/040] Cuculus: coccyx | žežhule, žežhulka | Zěžhule/ Zěžhulka | Der Guckguck

[01/04/02/041] Curruca: avis, in cuius nido parit cuculus eiusque ova fovet, incubat et exclusos D7v/62/a inde pullos educat, cauda semper in altum elata | pěnice, pěnička | Pěnice/ pěnička | Die Graßmuck

[01/04/02/042] Cygnus: olor, cycnus | labuť | Labuť | Der Schwan

[01/04/02/043] Erythrotaon (Plinio): tetrao (eidem), tetrix (Aristoteli), tetrax (Athenaeo) | tetřev | Tetřew | Birckhun/ Aurhan

[01/04/02/044] Falco (Iulio Firmico): sunt, qui haliaeetum putarunt et nisum Ovidii | sokol | Sokol | Der Falck

[01/04/02/045] Ficedula: sycalis, ampelis | cvrčala | Cwrčala | Wachalter vogel/ Schnapffel

[01/04/02/046] Fringilla: spiza | pěňkava | Pěňkawa | Der Finck

[01/04/02/047] Fulix (Catullo): fulica (Virgilio); Sosipater larum interpretatur, sed vitiose | lyska | Lyſka | Waſſerhun

[01/04/02/048] Galgulus (Plinio): galbula (Martiali), ales luridus (Plinio); icterus | strnad | Strnad | Der Hemmerling

[01/04/02/049] Gallina: ornis, ortalis (Nicandro), alectryon Atticis | b slepice | b Slepice | Die Henne

[01/04/02/050] Gallina Adriana: parvo corpore, quotidie parit, ferocula | nosná slepice | Noſná Slepice | Leghenne

[01/04/02/051] Gallina iuvenca (Plinio): novella (Columellae), pullastra (Varroni) | mladá slepice | Mladá ſlepice | Junge henne

[01/04/02/052] Gallina veterana (Columellae): geralea | stará slepice | Stará ſlepice | Alte henne

[01/04/02/053] Gallina glociens: | kvočná slepice | Kwočná ſlepice | Gluckhene

[01/04/02/054] Gallina matrix (Columellae): incubans | kteráž na vejcích sedí | Kteráž na wegcých ſedij | Bruthenne

[01/04/02/055] Gallina effoeta (Plinio): | kteráž se vynesla | Kteráž ſe wyneſla | Erlegne henne

[01/04/02/056] Gallina Medica (Varroni, Festo): decumana, proceris ad pectus cruribus | vlaská slepice | Wlaſká ſlepice | Welſche henne

[01/04/02/057] Gallina pumila: pumilio (Columellae) | nizíčká slepice | Nizýčká ſlepice | Erdhennlin

[01/04/02/058] Gallina Meleagris (Varroni): Numidica guttata (Martiali); quae in plumis nigranD8r/63/ates rhombos habet in iisque aspersas albas guttulas; pharaonis avis hodie vocitatur

[01/04/02/059] Gallina Africana (Columellae): Numidica, Afra (Horatio), gallina Indica; marem pavonem Indicum vocant, gallopavum Gesnerus | indiánská slepice | Indyánſká ſlepice

[01/04/02/060] Gallus: gallinaceus (Plinio); orthroboas, quod auroram cantu nunciet (Athenaeo) | domácí kohout, hospodář | Domácý kohaut/ hoſpodář | Der haushan

[01/04/02/061] Gallinago: rusticula (Martiali et Plinio), scolopax (Nemesiano Olympio et Aristoteli), rustica perdix (Martiali), sneppam vulgo etiam vocant | Schnepffhun

[01/04/02/062] Gallinago minor: rusticula minor, scolopacium; delicias mensarum et herorum dapes vulgo nominamus ad stagnorum crepidines frequentem avicublam | Waſſerhun. Harſchnepff

[01/04/02/063] Gavia: larus; Nebrissensisununc fulicam, nunc mergum facit

u Nebrissensis] Nebriſſenßis

[01/04/02/064] Gracculus: monedula, spermologus | kavka | Kawka | Die Dole

[01/04/02/065] Grus: palamedaea avis, geranos | jeřáb | Geřáb | Der Kranich

[01/04/02/066] Gryps: gryphus | gryf | Gryff | Der Greiff

[01/04/02/067] Hirundo: chelidon | vlaštovice | Wlaſſtowice | Die Schwalbe

[01/04/02/068] Iynx: torquilla (Gazae), turbo (Hermolao); cinerei coloris avicula, caudam vibrans assidue | třasořítek | Třaſořjtek | Windhals/ Naterhals

[01/04/02/069] Livia: peleias | divoký, lesní holub | Diwoký leſnij holub | Holtztaub

[01/04/02/070] Luscinia: philomela, acredula (Ciceroni); aëdon | slavík | Slawjk | Die Nachtigal

[01/04/02/071] Merops: apiaster, a devorandis apibus | Imbenwolff

[01/04/02/072] Merula: copsichus | kos | Kos | Die Amſchel

[01/04/02/073] D8v/64/a Milvus: milvius | luňák | Luňák | Hunerdieb/ | quasi fur gallinarum

[01/04/02/074] Motacilla: | třasořítek | Třaſořijtek | ab assidua caudae vibratione

[01/04/02/075] Noctua: glaucos, a glaucedine oculorum | sova | Sowa | Nachteule

[01/04/02/076] Nycticorax: striglus (Hesychio), quasi strix | Nachtrab

[01/04/02/077] Onocrotalus: ab asinino crepitaculi sono | bukač | Bukač | Der Onvogel | ob monstrosam et absurdam a reliquo avium genere speciem

[01/04/02/078] Palumbes: palumbus, torquatus (Martiali) | divoký holub | Diwoký Holub | Wildetaub

[01/04/02/079] Parus: aegithalus (Aristoteli), parus maior, fringillago | Kol oder Brandtmeiß

[01/04/02/080] Parus minor: | Blawmeiß

[01/04/02/081] Passer: sthrutos | vrabec | Wrabec | Der Sperling

[01/04/02/082] Pavo: pavus (Plinio), Iunonia avis (Ovidio) | páv | Páw | Der Pfaw

[01/04/02/083] Pellecanus: platea, a rostri b latitudine; pelecan | pelikán | Pelikā | Leffler | a cochlearis figura, quam rostro praefert

[01/04/02/084] Perdix: | koroptva | Koroptwa | Das Rephun

[01/04/02/085] Phalacrocorax: | Schwemmergans

[01/04/02/086] Pyrrhocorax (Plinio): pedibus et rostro rubentibus

[01/04/02/087] Phasianus: itys, phasidis avis | bažant | Bažant | Der Faſan

[01/04/02/088] Pica: citta | straka | Straka | Der Specht

[01/04/02/089] Picus Martius: turbo | strakopoud | Strakopaud

[01/04/02/090] Pipio: columbulus, pullus columbae | holoubě, holoubátko | Holaubě holaubatko | Junge taub/ Taublin

[01/04/02/091] Psittacus: | papoušek | Papauſſek | Papagey

[01/04/02/092] Pyrallis: species est columbae, quam iustiore ratione frugipetam vocare posse videor, quam Gaza ignariam dixit, ut sit pyrallis Aeliano, Aristoteli et Athenaeo tritico pascens, quod E1r/65/a in triticeas fruges excurrat pabulatum; neque enim in columbino genere est avis, quae ignem advolitet; itaque non pyr, id est ignis, sed triticum illi nomen creavit

[01/04/02/093] Regulus: | králíček | Králijček | Das Kunigle

[01/04/02/094] Rubellio: rubecula, silvia; erythacus | červenka | Cžerwenka | Rotkeiligin

[01/04/02/095] Rubicilla: phaenicurus | Rottſchwentzel | a rubra cauda

[01/04/02/096] Struthio: struchiocamelus, Afram avem apud Horatium pro struthione intepretatur Acron | pštros | Pſſtros | Der Strausvogel

[01/04/02/097] Sturnus: psarus | špaček | Sſpaček | Der Staar

[01/04/02/098] Tarda: tetrax (Nemesiano), otis | Trapgans

[01/04/02/099] Trochilus: pro littorali avicula, mira celeritate velocissimoque cursu vermiculos in litore consectante, b quae diversa est a regulo, quem etiam trochilum vocari diximus, quae quia propter assiduam agitationem caudae et cinerei coloris similitudinem cum motacilla commune quid habet, cum illa confunditur a multis

[01/04/02/100] Troglodytes passer: | Zunkünig | quasi apricus regulus

[01/04/02/101] Turdus: cichla | drozd | Drozd | Wachaltervogel

[01/04/02/102] Turtur: trygon | hrdlička | Hrdlička | Die Turtelbaube

[01/04/02/103] Vespertilio: nycteris | netopýř | Netopýř | Die Fladermauß/ Speckmaus | quasi laridi helluo

[01/04/02/104] Vipio: gruis genus (Plinio) | mladý jeřáb | Mladý geřáb | Junge kranich

[01/04/02/105] Ulula: ab ululatu seu eiulatu dicta (teste Servio) | skalní sova | Skalnij ſowa | Stockeul

[01/04/02/106] Upupa: epops | dedek | Dedek | Der Widhopff/ Kaathan/ | quasi stercorarius gallus

[01/04/02/107] E1v/66/ Urinatrix: colymbus (Hesychio) | lyska | Lyſka | Swartzteucherlin

[01/04/02/108] Vultur: vulturius (Plauto); gyps, aegypios | káně, sup | Káně/ Sup | Der Geier